Thanh tao đọt nhãn lồng chốn quê xưa



Thanh tao đọt nhãn lồng chốn quê xưa

Hoàng Lê 8:30 8/6/2019

Quả nhãn lồng chua chua, ngọt ngọt tạo sự thích thú đối với bọn trẻ. Đọt nhãn lồng thanh tao dùng để luộc hoặc nấu canh tép rong trong những bữa cơm chiều. Nhãn lồng dù dung dị nhưng đối với người dân quê tôi có giá trị vô ngần.

Thanh tao bát canh nhãn lồng

Nhãn lồng là loại rau dại vốn xa lạ với người thành phố nhưng đối với dân quê lại là loại rau quen thuộc. Vì là rau dại nên nhãn lồng có thể sinh sống ở khắp nơi, không kén đất. Những nơi đất trống, có ánh sáng tốt là nhãn lồng mọc thành từng vùng trông mê mắt. Từng dây quấn quýt vào nhau, đọt nhãn lồng vươn cao hứng ánh nắng sớm mai trong lành.

Nhãn lồng là loại rau dại

Thân nhãn lồng mềm, dạng dây leo, có lông mềm dài 1,5 mm, lá hình tim, mọc so le, có 3 thùy. Hoa đơn độc 5 cánh màu trắng, già chuyển màu tím nhạt. Quả hình trứng, bọc bởi lớp vỏ lưới (áo ngoài), chín ăn rất thơm. Nếu ăn được đọt cây nhãn lồng sẽ trị mất ngủ rất hiệu quả. Đối với những người sinh ra và lớn lên ở đồng bằng sông Cửu Long, hương vị ngọt thơm, thanh mát của đọt dây nhãn lồng là vị rau dân dã rất khó quên dù có đi xa lập nghiệp.

Quả nhãn lồng có màu vàng sậm

Mùa mưa, nhãn lồng sinh trưởng mạnh. Lúc đó, dây nhãn lồng sản sinh nhiều đọt xanh um rồi ra hoa kết quả. Khi quả chín, dây nhãn lồng già đi, chim chóc lũ lượt kéo đến ăn nhãn lồng làm cho khu vườn dậy lên âm thanh chíu chít. Quả nhãn lồng không ngọt ngào như nhiều loại đặc sản khác nhưng có vị chua chua, thanh tao. Hè về, bọn trẻ chúng tôi mang rổ ra đồng tìm hái quả nhãn lồng. Bên trong loại quả này có chứa nhiều hạt và có mùi thơm thoang thoảng. Quả nhãn lồng khi chín có màu vàng sậm, quả chưa chín có màu xanh, ăn rất chua và đắng.

Đọt nhãn lồng có thể dùng để trị chứng mất ngủ

Đối với người dân quê miền Tây, rất ít ai không biết đến hương vị của đọt nhãn lồng. Những bữa cơm chiều với cá kho kết hợp với đĩa nhãn lồng luộc hẳn sẽ còn mãi trong trí nhớ của nhiều người. Bát canh nhãn lồng nấu với tép rong làm cho bữa ăn “nhà quê” thêm phong phú. Nhãn lồng có vị thanh tao, dịu ngọt phù hợp với nhiều đối tượng người dùng, đặc biệt là bọn trẻ.

Có thể dùng làm rau khi ăn lẩu

Những người già thường có chứng mất ngủ, ăn đĩa đọt nhãn lồng luộc làm giấc ngủ sâu hơn. Bởi trong đọt nhãn lồng có chiết xuất hoạt chất chế tác dược phẩm an thần giúp chống stress. Người luôn căng thẳng thần kinh, dẫn đến hậu quả suy nhược tim mạch, cơ thể, hái đọt non (cả lá, dây và quả) nấu canh với tôm, thịt, cá đồng giúp dễ ngủ,  chặn đứng nồng độ cholesterol tăng bất thường, giúp ăn ngon miệng, ổn định tâm sinh lý.

Hiếm có loại rau dại nào vừa dùng để ăn vừa là vị thuốc giúp cho người dùng dễ ngủ như nhãn lồng. Vì vậy, so với các loại khác, nhãn lồng có giá trị và được người dân ưa chuộng. Một thời, nhãn lồng “nằm bàn” bên những bữa ăn của người miền quê. Cũng có khi được người ta ăn kèm với món lẩu truyền thống của người Nam Bộ.

Theo thời cuộc, đất đai được cải tạo, số lượng nhãn lồng ngày một ít dần. Trẻ nhỏ ngày nay hiếm khi mang rổ ra đồng để hái nhãn lồng giống như chúng tôi ngày xưa ấy. Ở những ngôi chợ, thỉnh thoảng bắt gặp bà lão tay bưng thúng rau dại, trong đó có đọt nhãn lồng. Mua một mớ đọt về nấu canh tép để ăn và cũng để nhớ về một thời nơi chốn thôn quê trong tiềm thức.


Hoàng Lê