Thăm thành cổ đá ong duy nhất tại Việt Nam



Thăm thành cổ đá ong duy nhất tại Việt Nam

Bài và ảnh: Minh Thư 16:5 21/6/2012

Về thành cổ Sơn Tây một ngày tháng sáu, nhẩn nha dạo bước dưới những vòm lá xum xuê mát rượi, nghe tiếng ve râm ran trong những tán cây. Ngắm những bờ thành cổ rêu phong cũ kỹ, nhìn những bó rễ đại thụ ôm trùm cổng thành cổ kính hằn vết thời gian mà lẳng lặng hồi tưởng về quá khứ một thủa đã qua, một thời vàng son dĩ vãng.

Dạo quanh một vòng thành cổ Sơn Tây ngày nay:
 
Quần thể kiến trúc Hành cung, cổng Hành cung và Kỳ đài trong thành cổ nổi bật uy nghi trên nền xanh thẫm của những tán đại thụ. Phía trước Kỳ đài, nằm đối xứng nhau sát bên con đường chính là hai hồ nước dùng cho sinh hoạt của binh lính trấn giữ thành khi xưa.
 
Cổng Hành cung tĩnh lặng bên gốc đại đỏ… tưởng nhớ một thời vang bóng
xa xưa.
 
Tĩnh lặng dưới nắng hè. Một thủa nơi đây từng nhộn nhịp tiếng luyện quân.
 
 
Hành cung (hay còn gọi là Vọng cung) là nơi ở của Vua khi đi tuần thú các địa phương, và là nơi quan lại trong trấn hàng năm đến tế lễ hoặc “bái vọng” mỗi khi có chiếu chỉ của nhà vua ban xuống. Khoảng sân rộng phía trước Hành cung theo như nguyên bản lát bằng đá xanh, nhưng nay được thay bằng gạch bát.
 
Một góc khác của Hành cung, nơi vạn tuế vươn lên sánh với… rồng.
 
Hành cung nhìn từ phía sau. Thành luỹ quân sự thủa xưa giờ trở thành
bối cảnh cho một cặp uyên ương tạo dáng chụp ảnh cho ngày cưới.
 
Bên trong nội thất Hành cung với cột, trụ, câu đối vàng son lộng lẫy.
 
Ban chính điện nơi quan lại tiến hành các nghi lễ.
 
Hướng dẫn viên khu di tích thành cổ giới thiệu cho khách tham quan.
 
Bên trong thành cổ ngày nay, những dãy nhà kho lương thảo, đạn dược,
trại gia binh một thủa giờ đã trở thành khu công viên cây xanh dành cho
mọi người đến vui chơi và thư giãn.
 
Cũ - mới qua cửa Tiền (cổng phía Nam) thành cổ.
 
Đoạn tường thành mới được phục chế hoàn chỉnh theo nguyên bản.
 
Đường tượng đạo (đường để cho voi đi) chạy vòng sát ngoài tường thành
khi xưa giờ là con đường đi dạo mát mẻ râm ran tiếng ve.
 
Mầm của cuộc sống.
 
Rễ thời gian ôm trùm cửa Hữu.
 
Súng thần công một thời long trời lở đất, giờ im lìm mơ màng dưới chân thành cổ.
 
Cửa Hậu thành cổ nhìn từ bên kia hào nước ngoài thành. Cửa Hậu được
xây mới hoàn toàn vào những năm cuối của thế kỷ trước.
 
Hào nước phòng thủ bao quanh thành. Thời điểm này nước cạn nhiều, lộ rõ
cả một phần lòng hào trơ đất sỏi.
 
Đối lập với vẻ cổ kính trầm mặc và ngưng đọng bên trong, ngoài vòng
hào thành cuộc sống vẫn luôn sôi động.
 
Thành Sơn Tây được xây dựng vào năm Minh Mạng thứ 3 (1822)- là một trong những thành luỹ quân sự giữ vị trí quan trọng trong việc trấn giữ, phòng thủ từ xa cho thành Thăng Long, đồng thời cũng là bàn đạp, là hậu cứ để các triều đại phong kiến bảo vệ một vùng lãnh thổ rộng lớn vùng Tây Bắc và Việt Bắc. Với vị trí địa chính trị quan trọng như vậy, thành Sơn Tây từ xưa đã được xây dựng hết sức bề thế, kiên cố và vững trãi với kiến trúc Vauban hiện đại nhất thời bấy giờ. Một điều đặc biệt nữa, đây là toà thành duy nhất ở Việt Nam được xây dựng từ đá ong, một loại vật liệu xây dựng độc đáo tại địa phương.
 
Theo thư tịch cổ, thành trì này có chu vi 326 trượng 7 thước (1306,8m), tường thành cao 1 trượng 1 thước (4,4m). Chu vi hào nước bao quanh thành là 448 trượng (1792m), rộng 6 trượng 7 thước (26,8m), sâu 1 trượng (4m).
 
 
 
 
 
 
Trong hồi ký của Charles Edouard Hocquard một bác sĩ trong quân đội viễn chinh Pháp đã tả lại thành Sơn Tây vào tháng 4 năm 1884 như sau:
 
" ..cách Sông Hồng khoảng 2 cây số. Thành có kiểu hình vuông, mỗi cạnh dài 500m. Một bức tường bao quanh, xây gạch cao 5m. Một cái hào đầy nước rộng khoảng 20m bao quanh thành lũy, hết hào nước là một con đường để đi tuần tra, ngăn cách giữa hào nước với tường thành. Những người An Nam gọi đường đó là đường voi (tượng đạo, đường để voi đi). Ở giữa bề mặt của mỗi bức tường thành có một nửa tháp hình bán nguyệt đường kính 30m , bố trí nhiều lỗ châu mai.    ”
 
"Chiến dịch Bắc kỳ" (Une Campagne au Tonkin)
 
"... Bên trong, giữa thành có một tháp cao 18m (cột cờ). Còn lại là Hành cung, nhà ở của các quan tỉnh và kho lương. Phía trước tháp có 2 bể nước lớn hình vuông xung quanh xây gạch và lan can bảo vệ. Theo người ta nói lại, trước đây một bể chứa nước dùng cho quân đồn trú, còn một bể dùng nuôi cá phục vụ bữa ăn ... Cửa đi vào bên trong tháp (cột cờ) đang mở, tôi lên trên đó để xem. Bên trong tháp có một cầu thang xoáy trôn ốc với khoảng 50 bậc bằng đá tảng. Cầu thang này được chiếu sáng bằng ánh sáng mặt trời qua những cửa sổ tròn nhỏ, làm cho người ta có cảm giác như đang trèo lên tháp chuông nhà thờ ở làng xã chúng ta (ở Pháp) ... nhấp nhô tám kho gạo dẫn vào hành cung. Hành cung nổi bật hẳn lên với hình bốn cạnh, mái hai tầng uốn cong, phần nhô ra được trang trí bằng những quái vật đầu sư tử mặt nhăn nhó ghép bằng những mảnh sứ xanh lơ gắn xi măng. Hành cung trông ra một sân rộng vuông vức, lát bằng những phiến đá rộng, mài nhẵn. Lối vào sân có hai con sư tử được tạc với kích thước lớn như thật, đang đứng vươn mình trên những khối đá hoa cương màu xám trông rất đẹp. Để vào sân, người ta phải đi qua một hàng hiên đồ sộ hai tầng mái có trổ ba cửa và những gác chuông nhỏ cũng được trang trí nhiều hình tượng khác nhau bằng các mảnh sứ xanh lơ giống như một ngôi chùa ...."
 
"Chiến dịch Bắc kỳ" (Une Campagne au Tonkin)
 

Bài và ảnh: Minh Thư

Từ Khóa :