Tảo mộ ngày xuân và những điều kiêng kỵ



Tảo mộ ngày xuân và những điều kiêng kỵ

Hoàng Lê 13:53 17/1/2020

Tảo mộ ngày xuân là dịp để con cháu bày tỏ lòng thành kính đối với ông bà, tổ tiên đã khuất. Thế nhưng, ít ai biết được rằng, phong tục tập quán này có nhiều điều kiêng kỵ.

Tảo mộ là dịp để con cháu thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên

Tết là thời điểm vô cùng quan trọng, đánh dấu sự chuyển giao chuẩn bị bắt đầu một năm mới. Lúc này, con người trên trái đất dù giàu hay nghèo, dù ở nông thôn hay thành thị đều tạm dừng  công việc làm ăn để đón thời khắc thiêng liêng. Tùy vào điều kiện, mọi nhà đều có cách chuẩn bị đón Tết riêng với nhiều phong tục truyền thống. Nhà cửa được quét dọn sạch sẽ, gọn gàng, mọi thứ được trang hoàng khác hẳn bình thường. Trên bàn thờ gia tiên, nhà nhà đều có mâm ngũ quả để đón chào năm mới.

Thường tảo mộ bắt đầu từ ngày 20 tháng Chạp và kết thúc khi đến ngày cận Tết

Trước khi bắt đầu vào những ngày chính Tết, các gia đình tiến hành tảo mộ tổ tiên, một hoạt động không thể thiếu trong phong tục đón xuân. Thường tảo mộ bắt đầu từ ngày 20 tháng Chạp và kết thúc khi đến ngày cận Tết. Có gia đình thì làm sớm hơn, tầm 18 hay 19 tháng Chạp là bắt đầu hoạt động tảo mộ ông bà. Theo quan niệm dân gian, tảo mộ vừa có nghĩa là làm sạch những ngôi mộ, nhưng còn có nhiều ý nghĩa thiêng liêng khác. Đó là dịp để con cháu tề tựu thể hiện lòng thành kính đối với ông bà.

Tuyệt đối không được nói lớn hoặc cười giỡn vì dễ phật lòng người đã khuất

Việc tảo mộ có nhiều ý nghĩa tâm linh mà không phải ai cũng biết. Khi một gia đình có thêm thành viên mới thì việc dẫn con cháu về “ra mắt” tổ tiên cũng là việc nên làm. Giới thiệu một người mới với ông bà để được ban lộc, vạn điều tốt lành trong suốt một năm. Thông thường, mỗi gia đình sẽ có một ngày tảo mộ riêng và sẽ được tiến hành theo thông lệ. Cứ đến ngày đó, con cháu dù đi làm ăn xa cũng phải quay về để làm sạch ngôi mộ cho tổ tiên đón Tết. Đó cũng là một nét văn hóa trong phong tục tập quán thể hiện sự biết ơn mang tính nhân văn sâu sắc.

Ông bà ta thường nói rằng, ngôi mộ chính là ngôi nhà của người đã khuất nên khi đi tảo mộ cần phải quan sát thật kỹ 4 góc của ngôi mộ. Những chỗ đọng nước hoặc có nguy cơ bị lún cần được xử lý ngay trước khi bắt đầu dọn dẹp xung quanh. Khi quét mộ không được dùng chổi quét nhà mà phải quét bằng chổi bó bằng cây lá. Sau khi quét xong thì bỏ vào một nơi cố định không được vứt lung tung.

Ngoài ra, khi đi tảo mộ, trong khi người lớn cúng bái, con cháu phải đứng quanh mộ chắp tay khấn nguyện với thái độ chân thành. Tuyệt đối không được nói lớn hoặc cười giỡn vì dễ phật lòng người đã khuất. Thái độ thành tâm chính là cách thể hiện sự tôn trọng đối với ông bà và được ghi nhận. Trong thời buổi công nghệ, dường như ai cũng cầm chiếc điện thoại trên tay để ghi lại những khoảnh khắc của cuộc sống thường ngày. Thế nhưng, khi tảo mộ không được chụp ảnh hoặc quay lại những hoạt động đang diễn ra. Các vị cao niên còn dặn dò con cháu không được mang theo điện thoại khi tảo mộ ông bà.

Sau khi dọn sạch mộ, người ta không nghỉ ngơi mà quay về lại nhà mình để dọn dẹp bàn thờ gia tiên. Tảo mộ ở mộ phần sẽ song hành với việc dọn dẹp bàn thờ, đó là điều mà ông bà ta luôn căn dặn. Việc tảo mộ tưởng chừng đơn giản nhưng chứa đựng những ý nghĩa thiêng liêng về sự biết ơn đối với ông bà. Dù chưa có sự lý giải trên cơ sở khoa học nhưng những điều kiêng kỵ của người xưa là hoàn toàn đúng. Đó là cách để việc tảo mộ có giá trị đúng nghĩa và mang tính nhân văn đối với những người đã khuất vào dịp Tết đến, xuân về.


Hoàng Lê