Tại sao máy giặt lại “học” chơi đàn



Tại sao máy giặt lại “học” chơi đàn

Lục Kiếm 23:8 7/10/2019

Các nhà sản xuất thiết bị điện tử tin rằng những tiếng chuông và cảnh báo giúp khách hàng hạnh phúc hơn. Họ có đúng không?

Ảnh minh họa: This Is Money

Tiếng gầm sư tử MGM, tiếng chuông biểu tượng của NBC. Tiếng khởi động của máy tính Apple. Từ lâu, các công ty đã sử dụng âm thanh để “dán nhãn” thương hiệu, tạo cảm giác quen thuộc và thậm chí khiến người tiêu dùng yêu thích sản phẩm của họ. Microsoft thậm chí còn biến thứ âm thanh huyền thoại của Brian Eno thành đoạn nhạc 6 giây đáng nhớ cho Windows 95.

Tuy nhiên, gần đây, danh mục âm thanh đã ngày càng mở rộng và trở nên tinh vi hơn. Amazon, Google và Apple đang chạy đua để chiếm lĩnh thị trường loa thông minh với trợ lý giọng nói của họ. Nhưng vẫn có một thứ thiết bị không cần âm thanh.

Không chỉ còn đơn thuần là tiếng “bing”, tiếng lạch cạch, tiếng “ting” để báo hiệu quần áo đã được giặt xong hay cà phê đã được pha xong như thuở trước. Bây giờ, máy còn biết phát ra một đoạn nhạc. Để tìm kiếm phần nhạc phù hợp, các công ty đã nhờ đến các chuyên gia như Audrey Arbeeny, CEO của Audiobrain, chuyên soạn tiếng thông báo cho các thiết bị và máy móc cùng nhiều hoạt động liên quan đến âm thanh khác. Cô cũng chính là “tác giả” cho tiếng “pong” của IBM ThinkPad hay tiếng thì thầm thủ thỉ của Xbox 360. “Âm thanh không thể ồn ào, mà phải là thứ trải nghiệm êm tai mang lại cảm giác hạnh phúc hơn.”

Bạn có thể hoài nghi rằng tiếng chuông điện tử, dù êm tai thế nào, cũng không thể trở thành nỗ lực cuộc sống hay trói buộc tình cảm của bạn với máy rửa bát hay máy giặt. Nhưng các công ty không nghĩ như vậy, và họ cũng có cơ sở để tin tưởng.

Biểu tượng âm thanh

Con người luôn dựa vào âm thanh để diễn giải các kích thích. Tiếng lách tách báo hiệu gỗ đang cháy đượm, tiếng rít của nồi nước nấu thịt sôi lên có lẽ là những trải nghiệm âm thanh “thương hiệu” nguyên thủy. Những cỗ máy thời tiền kỹ thuật số cũng có những âm thanh của riêng mình: tiếng đồng hồ tích tắc, tiếng cửa chớp máy ảnh. Những tiếng ồn có thể không được tạo ra có chú ý, nhưng chúng cho biết công cụ đó đang hoạt động.

Một ví dụ về một thiết bị truyền dữ liệu qua âm thanh là bộ đếm Geiger. Được phát minh vào năm 1908 để đo bức xạ ion hóa, nó tạo ra tiếng kêu có thể nghe được để báo hiệu sự hiện diện của các hạt alpha, beta hoặc gamma. Nhiều thập kỷ sau, một nhà nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm quốc gia Lawrence Livermore đã phổ biến một thuật ngữ biểu thị âm thanh như một con tàu thông tin dễ nhận biết: âm thanh biểu tượng hay mẫu nhạc (earcon). Giống như icon, nhưng là âm thanh thay vì hình ảnh.

Trong những năm 1950 và 1960, những tiến bộ của các nhà sản xuất Nhật Bản trong công nghệ áp điện, nén tinh thể giữa các tấm kim loại để tạo ra năng lượng, đã giúp đưa tiếng bíp chỉ báo vào thị trường tiêu dùng.

Ảnh: Paul Spella

Một trong những âm thanh thông báo đầu tiên được phát ra từ một cỗ máy gia đình được lấy cảm hứng từ bản nhạc How dry I am cho chiếc máy sấy Westinghouse D-5 Dryer đời 1952. Vào những năm 1980, các thiết bị nhà bếp trên toàn cầu đã phát ra tiếng bíp đơn âm để thông báo về tiến trình pha cà phê, rửa bát và giặt là, cùng nhiều thiết bị khác.

Cuộc cách mạng kỹ thuật số, và kích thước cũng như chi phí của con chip máy tính được “thu gọn”, đã giúp các thiết bị gia đình giờ có thể phát các tệp âm thanh chất lượng MP3. Một số âm thanh khá đơn giản, như tiếng máy giặt LG lúc khởi động. Nhưng xu hướng là hướng tới các tác phẩm phức tạp hơn với tham vọng cao hơn (và không chỉ cho thiết bị gia đình, mà còn cho ôtô, đầu đọc thẻ, robot giao hàng thực phẩm).

Chẳng hạn, Arbeeny đã tạo ra âm thanh cho chiếc máy giặt sấy Whirlpool Smart All-in-One Washer & Dryer nhằm gợi lên cảm giác êm ái đầm ấm của gia đình và tình yêu. Để tìm cảm giác “chạm” thân mật, Arbeeny đã thu lại tiếng ngón tay đánh nhịp trên mặt vải denim. Tiếng máy khởi động là giai điệu đàn hạc sôi nổi.

Một sản phẩm khác, lò nướng KitchenAid Smart Oven+, hướng tới “bất kỳ đầu bếp nào đang tìm cách mở khóa sự sáng tạo”, có tiếng khởi động là tiếng đàn kalimba còn tiếng tích của đồng hồ đếm giờ gợi nhớ đến tiếng thìa, tiếng môi kim loại xủng xẻng.

Arbeeny thích tạo ra các lớp âm thanh khác biệt. So với tiếng rít của lò vi sóng kiểu cũ, âm thanh thông báo ngày nay mềm mại hơn và cũng mang tính cá nhân hơn. “Nó tạo cảm giác như có một người đang chơi đàn hạc cho bạn vậy.”

Về cơ bản, âm thanh vẫn mang tính chức năng là chủ yếu, tức là thông báo cho người sử dụng máy móc đang làm gì. Nhưng chúng cũng đặt ra tâm trạng. Brandon Satanek, Giám đốc sản phẩm và trải nghiệm kỹ thuật số toàn cầu của Whirlpool, cho hay: “Người” giặt tất trở thành “anh hùng” trong phim. Tiếng thông báo của thiết bị cung cấp nhạc nền cho bộ phim đó, theo vòng cung cảm xúc.

Ảnh minh họa

Khi KitchenAid Smart Oven+ hoàn tất quá trình làm nóng, nó sẽ chơi bản nhạc đầy hy vọng da-da-di, còn khi chiếc bánh nướng được hoàn thành thì sẽ đi kèm với tiếng nhạc chiến thắng da-di-dum! Tương tự như vậy với máy giặt, sấy. “Có niềm hạnh phúc nhất định trong tình huống đó”, Satanek nói. “Khi bạn giặt xong, bạn đã sẵn sàng để ngửi mùi thơm tinh tươm của những bộ quần áo sạch sẽ, đó là một khoảnh khắc ăn mừng. Chúng tôi muốn củng cố những điều đó theo một cách thực sự tích cực bằng âm thanh.”

Âm thanh và bán hàng

Các công ty tin rằng âm thanh củng cố lòng trung thành của khách hàng. Theo Satanek giải thích, nếu bạn thích những gì bạn nghe, bạn sẽ phát triển lòng trung thành với thương hiệu, thay thế một cỗ máy Whirlpool bằng một cỗ máy Whirlpool, tìm kiếm các thành viên khác trong đại gia đình.

Liệu đây là đặt cược có thực tế hay chỉ là kỳ vọng thì không dễ để trả lời. Âm thanh mang tính trực quan hơn thị giác, Daniel Levitin - nhà thần kinh học nổi tiếng và là tác giả của This Is Your Brain on Music - cho hay. Chúng ta dễ dàng bị giật mình bởi âm thanh bởi không giống như thị giác, nó được xử lý trực tiếp trong thân não (brain stem). Nhưng trước tiên, sóng âm thanh làm rung màng nhĩ. “Cảm giác như chúng đến từ trong đầu vậy”, Levitin giải thích. “Rất thân mật.”

Rất nhiều nghiên cứu về tâm lý người tiêu dùng đã chứng minh sức mạnh của âm thanh ảnh hưởng đến việc ra quyết định. Trong một thí nghiệm nổi tiếng thập niên 90, người rượu vang ở Anh đã mua rượu vang Pháp gấp 5 lần sản phẩm của Đức khi tiếng đàn accordion của Pháp vang lên trong cửa hàng, còn khi chơi nhạc “oompah band” thì rượu Đức lại bán chạy hơn rượu Pháp.

Còn một số nghiên cứu nhận thấy rằng tiếng ồn máy đánh bạc, thường là âm vực cao, có thể thúc đẩy các con bạc tiếp tục lăn xả và thậm chí có thể khuyến khích đặt cược rủi ro hơn.

Tuy nhiên, căn bếp không phải sòng bạc. Liệu Whirlpool có thể vượt mặt GE bằng âm thanh? Liệu máy giặt vẫn còn mang lại cảm giác “anh hùng” đến tận lần thứ 50 nó phát ra âm thanh, hay sẽ chỉ là sự phiền nhiễu khó chịu? Audio UX, studio xây dựng thương hiệu âm thanh ở New York, đã thực hiện một nghiên cứu cho thấy âm thanh “cao cấp” có thể tùy chỉnh được những người dùng thử nghiệm yêu thích hơn âm thanh “chung chung” được mặc định. Kết quả này chắc chắn phục vụ lợi ích cho công ty đã tìm ra. Nhưng tác động của âm thanh đã được nhiều nghiên cứu khác củng cố. Vijaykumar Krishnan, Chủ nhiệm Khoa Marketing của Đại học Northern Illinois, đã phát hiện ra rằng việc thay đổi logo âm thanh của sản phẩm thành một thành phần đặc biệt hơn có thể khiến người tiêu dùng sẵn sàng chi tiêu hơn.

Nhưng các nhà khoa học cũng cảnh báo: âm thanh chuyên dụng cho hàng gia dụng phải phù hợp với mong đợi của khách hàng đối với họ. Quá nhiều âm thanh từ một lò nướng, một thiết bị không thực sự nhiều tiếng ồn, có thể phản tác dụng. “Máy pha cà phê hay máy hút bụi có tiếng nhạc có thể gây cảm giác không thật”, Nicolai Jørgensgaard Graakjær – Giáo sư về âm thanh trong giao tiếp thị trường của Đại học Aalborg (Đan Mạch) – cho biết.

Trong một showroom, chúng ta có thể thích thú tiếng nhạc vui tươi từ chiếc lò hay máy giặt thông minh. Nhưng trong một nhà bếp thực tế, với vô số âm thanh, từ tiếng leng keng phát ra từ máy rửa bát, tiếng thống báo từ chiếc laptop đang mở, tiếng ping báo hiệu tin nhắn đến từ iPhone, tiếng nhạc từ loa thông minh Amazon Echo, thì nó có thể trở thành một không gian phiền phức thực sự.

Quá nhiều âm thanh, dù được thiết kế cẩn thận thế nào, cũng có nguy cơ biến thành “chất kích thích” hoặc tệ hơn. Dexter Garcia, đồng sáng lập Audio UX, đã nói về hiện tượng “mệt mỏi với âm thanh” được viết trên tờ The Boston Globe. Các y tá tại Bệnh viện Đa khoa Massachusetts đã bị “quá tải” bởi những cảnh báo liên tục, dẫn đến việc đôi khi họ bỏ qua những tiếng bíp thông báo một bệnh nhân đang hấp hối. Vấn đề này rất phổ biến: Trong một nghiên cứu tại Bệnh viện Johns Hopkins, gần 60.000 báo động trong 12 ngày, tương đương một 350 báo động cho mỗi bệnh nhân mỗi ngày đập vào tai nhân viên y tế.

Ảnh minh họa: This Is Money

Hầu hết các hộ gia đình chưa rơi vào cảnh đó. Ngay cả khi các thông báo của họ đang phát triển ngày càng đa dạng, thậm chí kỳ cục, các cỗ máy cũng đã trở nên yên tĩnh hơn. Arbeeny thấy công việc là chiến đấu với những bức tường ồn ào bị coi là xấu, và cải thiện tiếng “động cơ” cũ kỹ. Nhưng khi ngày càng có nhiều thiết bị tìm cách phân biệt bằng tiếng động, âm thanh dường như không thể tránh khỏi, ngay cả thứ giai điệu chỉn chu nhất cũng có thể bị nhấn chìm. Các thương hiệu có thể kinh doanh âm thanh, nhưng có lẽ câu hỏi đầu tiên mà một nhà thiết kế sản phẩm nên đặt ra là: Thay vào đó, im lặng có tốt hơn không? Trong tương lai gần, những cỗ máy thông minh nhất có thể biết khi nào thì nên im lặng.


Lục Kiếm

Theo The Atlantic

Từ Khóa : marketing