Tai nạn giao thông và những so sánh chẳng giống ai



Tai nạn giao thông và những so sánh chẳng giống ai

Lục Kiếm 16:12 5/8/2016

Thời còn làm Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải, ông Đinh La Thăng từng ví von tai nạn giao thông như thảm họa ngang với… sóng thần. Nay thì nó vẫn là thảm họa, với 24 người chết và 60 người thương vong mỗi ngày vì nguyên nhân này.

Một lần nữa, thành tích giảm tai nạn giao thông lại được nêu bật trong Lễ ký kết hợp tác giữa Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia và Hiệp hội VAMM về An toàn giao thông năm 2016. Theo đó, tai nạn giao thông tại Việt Nam đã giảm liên tục cả 3 tiêu chí. Giai đoạn 2011-2015, số người chết vì tai nạn giao thông giảm 12.500 người so với giai đoạn 2006-2010. So sánh năm 2015 với 2011 cho thấy số vụ giảm 51%, số người bị thương giảm gần 60% và số người chết do tai nạn giao thông  giảm gần 24%.
 
Thành tích này được lý giải là nhờ các biện pháp đồng bộ như đầu tư hạ tầng, nâng cao hiệu quả quản lý, tăng cường kiểm tra xử phạt cũng như tuyên truyền giáo dục.
 
Nhận định này nghe cũng chẳng sai gì, mà còn mang tính khích lệ khi đã gắn sự suy giảm về tai nạn giao thông với những nỗ lực gần đây của xã hội. Nếu nguyên nhân thực sự nhờ các nỗ lực trên thì chúng ta có thể ăn mừng sức mạnh chế ngự rủi ro giao thông đã nằm trong tầm tay. Và trong tương lai, các vụ tai nạn rất có thể chỉ còn là thống kê cho phải phép.
 
Duy chỉ có một vấn đề, nếu đúng như vậy, thì tại sao, đằng sau mỗi thành tích, mà cụ thể trong báo cáo về tai nạn giao thông, các nhà quản lý vẫn phải cẩn thận ghi thêm: song tình hình vẫn còn diễn biến phức tạp?
 
Tác dụng là có, nhưng đã xứng đáng với những gì đầu tư hay chưa thì còn lắm băn khoăn. Chẳng hạn, riêng năm 2015, tăng trưởng tín dụng cho các dự án giao thông hơn 118%, trong khi tăng trưởng tín dụng chung của cả nước 17%.
 
Một vấn đề cũng nên sớm được nghiên cứu, song chưa từng được đề cập, đó là trong khoảng thời gian tai nạn được báo cáo giảm liên tục qua các năm, thì một chuyện thú vị đang diễn ra trên thị trường ô tô: bất chấp giá xe cao, người dân vẫn liên tục mua xe cho mình. Đặc biệt, thị trường xe nhập còn phát triển mạnh mẽ hơn xe lắp ráp trong nước. Theo báo cáo của Hiệp hội Các nhà sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA), tổng sản lượng bán hàng các loại ôtô sản xuất, lắp ráp trong nước (CKD) năm 2015 đạt 173.040 chiếc, tăng 48% so với năm 2014; tổng lượng ôtô nhập khẩu nguyên chiếc (CBU) đạt 71.874 chiếc, tăng 74%. Đáng bận tâm, xe nhập được cho là tốt hơn xe làm ra trong nước.
 
Có thể việc đi lại bằng xe ô tô cũng có mối liên quan nào đó đến chuyện an toàn giao thông ở Việt Nam, khi nó giúp cho số lượng người có nguy cơ gây ra tai nạn trên những chiếc xe máy giảm đi. Nhưng các đơn vị trong Ủy ban An toàn giao thông quốc gia chưa nghĩ thế. Ít nhất là chưa có ý kiến nào đặt vấn đề phát triển ô tô thay xe máy để người dân đi lại an toàn hơn, theo ông Khuất Việt Hùng - Phó Chủ tịch chuyên trách Ủy ban An toàn giao thông quốc gia. Ông nói rằng cần phải có căn cứ thực tế và lưu ý rằng trên 16.500 người Nhật Bản chết vì tai nạn giao thông vào năm 1970 đa phần là do ô tô. Ở Đức, khoảng thập kỷ 70, 20.000 người chết/năm chủ yếu do ô tô.
 
Tuy nhiên, chưa quá thuyết phục. Những nghiên cứu về “khả năng gây tai nạn và thương vong” giữa các phương tiện ở nhiều nước đã có. Trang CNN lấy số liệu từ Mỹ cho thấy: 217 người chết vì xe máy trên mỗi tỷ dặm đường, trong khi với ô tô và xe tải chỉ có 5,75 người.
 
Ông Khuất Việt Hùng dẫn ra minh chứng các nước có tỷ lệ sở hữu ô tô cao hơn hẳn xe máy (85% hộ gia đình Đức có ô tô so với 16% hộ gia đình có xe máy, 81% hộ gia đình Nhật Bản có ô tô so với 21% có xe máy, theo Pew Research Center) để minh chứng rằng: Ở những nước đó, những chiếc ô tô gây ra tai nạn nhiều hơn (?!) Không rõ có tương quan gì đến Việt Nam, một đất nước có bộ mặt giao thông ngược lại: chỉ 2% hộ gia đình có ô tô và đến 86% có xe máy.
 
Trước đó, ông đặt ra vấn đề: cần có con số tỷ lệ đúng đắn hơn như số nạn nhân từ các vụ do xe máy gây ra trên 10.000 người có bằng lái so với ô tô thì mới có căn cứ chính xác hơn để xác định điều khiển xe máy có nguy hiểm hơn ô tô hay không. Bên cạnh đó, khoảng 70% vụ tai nạn do xe máy, 25% do ô tô, trong khi theo số liệu đăng ký, cả nước có 42,5 triệu xe máy và chỉ có khoảng 2,5 triệu ô tô.
 
Thực sự thì thống kê tình hình giao thông ở Việt Nam còn khá ít, các kết quả được công bố trong Lễ ký kết này cũng là những nghiên cứu lớn ít ỏi ở nước ta về tình trạng sử dụng, sở hữu và các vụ tai nạn giao thông liên quan đến xe máy. Nguyên nhân lẫn giải pháp được nêu đều thuộc dạng “biết rồi, khổ lắm, nói mãi”, nhìn chung không có gì mới, ít nhất là dễ hơn nhiều so với chuyện phát triển nền công nghiệp ô tô nước nhà. Thế nên, tai nạn giao thông giảm trên cả ba tiêu chí (số vụ, số người thiệt mạng, số người bị thương), nhưng tình hình vẫn còn diễn biến phức tạp.
 
 

Lục Kiếm

Từ Khóa :