Sự trở lại của đồng tiền vỏ sò sau cú đánh của Covid-19 vào nền kinh tế



Sự trở lại của đồng tiền vỏ sò sau cú đánh của Covid-19 vào nền kinh tế

Phương Linh 8:0 2/9/2020

Đối với nhiều người ở Papua New Guinea (PNG), tình trạng “bình thường mới” có nghĩa là quay trở lại với những cách thức cũ, trao đổi hàng hóa bằng vỏ sò theo cách tiêu tiền truyền thống.

Khi đất nước đang phải vật lộn với một đợt bùng phát nhiễm coronavirus mới, nhiều ngôi làng ở PNG đang quay trở lại với nền kinh tế truyền thống.

Thời điểm East New Britain (là một tỉnh thuộc PNG) đang phải đối mặt với tình trạng phong tỏa vào tháng 4, các phương tiện giao thông công cộng ngừng hoạt động khiến cho các dịch vụ, hàng hóa ngày càng trở nên khan hiếm.

Lúc này, một số ngôi làng ở PNG đã trao đổi hàng hóa bằng các vỏ sò theo cách tiêu tiền truyền thống. Một loại tiền tệ hiện có của người Tolai, thuộc East New Britain cũng được làm từ vỏ sò của một loài ốc biển có tên địa phương là Palakannoara.

Theo truyền thống, những đồng tiền này chỉ được sử dụng trong các buổi tang lễ,  đám hỏi (dùng để nhà trai mua cô dâu). Thậm chí, đồng tiền vỏ sò cũng có thể được sử dụng để trả học phí, tiền phạt trong khu vực hoặc đóng thuế tại chính quyền địa phương. Những đồng tiền vỏ sò này được gọi là đồng Tabu.

Bà Minia Tolik ở Kerevat nói rằng trong thời kỳ phong tỏa, nhiều người đã sử dụng bộ sưu tập đồng Tabu của mình để mua đồ hàng ngày vì đơn giản họ không có tiền. Bà cho biết: chúng tôi không thể đi tới thị trấn để bán hàng ở chợ hoặc mua đồ từ cửa hàng. Vì thế, chúng tôi bắt đầu sử dụng Tabu nhiều hơn.

Một người bán hàng ở Kokopo đếm tiền truyền thống bằng vỏ sò, được gọi là Tabu. Dùng đồng Tabu này có thể đổi được các hàng hóa

Vanessa Mulas, một cư dân làng Kuradui đã nói: Một số người dựa vào việc các phương tiện công cộng bị đình chỉ, đã nhanh chóng mang hàng hóa sẵn có của họ tới và đổi lấy Tabu.

Tabu được đo bằng chiều dài cánh tay. Nếu Tabu có độ dài một sải rưỡi cánh tay sẽ đổi được một gói gạo.

Mulas giải thích là những ngày thường, cứ 10 đến 12 vỏ sò nhỏ được sử dụng tương đương với khoảng 10 Toea (khoảng 0,03 đô la Mỹ), nhưng vào thời điểm dịch Covid-19, Tabu đã tăng giá trị.

Làng Kuradui nằm trong khu vực bị cách ly đột ngột. Mulas nói rằng điều này khiến mọi người không có thời gian tích trữ nhiều hàng hóa trong cửa hàng.

Các khu vườn nhà cũng nhanh chóng bị cạn kiệt lương thực, điều này khiến cho dân làng phải ”chạy đôn chạy đáo” trong khu vực của mình để tìm kiếm những “cuộc đổi chác” hợp lý.

Bà Minia Tolik cho biết nhiều người đã sử dụng tiền từ vỏ ốc truyền thống để mua thực phẩm và các nhu yếu phẩm khác trong thời gian bị phong tỏa

Mulas cho biết: “Tôi đã đổi một số hàng hóa dư thừa trong cửa hàng của mình như gạo, cá hộp, xà phòng, mì để lấy các nông sản tươi trong vườn. Mỗi cuộc trao đổi đều được thương lượng riêng”.

Mulas cũng nói rằng việc phong tỏa đã mang đến cho các gia đìnhcơ hội hiếm có để dành nhiều thời gian cho nhau hơn và để trẻ em được tham gia nhiều hơn vào việc làm vườn, thu hoạch và nấu ăn.

Những người cao tuổi đã khôi phục lại những cách bảo quản thực phẩm cũ, chẳng hạn như chôn củ khoai lang hoặc sắn đã thu hoạch xuống đất để giữ chúng được lâu hơn, đồng thời họ dạy thế hệ trẻ cách đan rổ và bẫy cá. Ngoài ra, các cô gái tuổi teen cũng nhân cơ hội này học cách may áo cánh Meri (loại áo truyền thống của người PNG), còn các chàng trai trẻ trước giờ chỉ thích mua cá đóng hộp thì nay lại hướng ra biển để học cách đánh bắt cá.

PNG, quốc gia đông dân nhất ở Melanesia đang đứng trước ngưỡng cửa của làn sóng nhiễm bệnh nghiêm trọng. Việc đóng cửa biên giới và phong tỏa trong các khu vực địa phương đã tạm giữ con số lây nhiễm chính thức rất thấp so với toàn cầu (chỉ 361 trường hợp nhiễm bệnh và 3 trường hợp tử vong). Tuy nhiên, trước những nguy cơ của làn sóng thứ hai ập đến, với hệ thống y tế mỏng manh, quốc gia này có thể nhanh chóng bị quá tải bởi một đợt bùng phát không thể kiềm chế.

Tabu được phân phát trong một đám ma. Theo quan niệm của người Tolai, việc phân phát tiền vỏ sò công khai như thế này giúp linh hồn người chết được yên nghỉ ở thế giới bên kia

Cũng có những lo ngại khác xuất hiện liên quan đến mức độ lây lan của Covid-19 tại PNG là con số nhiễm bệnh thực tế có thể lớn hơn nhiều so với số liệu thống kê chính thức. Kể từ khi đại dịch bắt đầu, cả nước mới chỉ thực hiện được 14.000 xét nghiệm.

Tại đất nước này cũng xuất hiện sự kỳ thị đáng kể đối với những người đã bị nhiễm virus, dẫn đến những lo ngại người có khả năng nhiễm bệnh sẽ miễn cưỡng hợp tác hoặc giấu bệnh, điều này làm tăng khả năng lây lan cho người khác.

Dùng vỏ sò trong lễ “mua dâu”

Bất chấp sự gia tăng đột biến của các ca bệnh thời gian gần đây, chính phủ đang phải chịu áp lực rất lớn để làm sao giải quyết được những thách thức kinh tế cấp bách của đất nước. Lúc này, chính phủ không chọn cách phong tỏa 14 ngày như trước nữa và chuyển sang thời kỳ “bình thường mới” với các biện pháp phòng ngừa như vận động người dân đeo khẩu trang, giữ khoảng cách, rửa tay thường xuyên, đồng thời giảm bớt các hạn chế với nhiều ngành kinh doanh, giáo dục và đi lại.

Nhưng việc nối lại các chuyến du lịch nội địa đã làm tăng khả năng lây lan virus tới các khu vực vùng sâu, vùng xa, làm tăng thêm cảm giác không an toàn.

Nhiều gia đình có điều kiện đất đai rộng rãi đã mở rộng vườn nhà để trồng cây lương thực, ngay cả ở thủ đô đông đúc.

Hai người đàn ông Herman và Christine Valvalu tới từ Gelagele, East New Britain, hiện là quản lý một mạng lưới canh tác nông nghiệp tổng hợp đã quyên góp hơn hai tấn sản phẩm cho 6 khu vực đang bị cách ly.

Herman nói rằng đất đai trong vùng của họ không có vàng, không có dầu và khí đốt nhưng lại rất màu mỡ. Họ muốn chính quyền tỉnh cung cấp các công cụ làm vườn, hạt giống và đào tạo mọi người công việc làm nông, dần dần khuyến khích phong trào tự cung tự cấp.

Christine Valvalu thu hoạch lá khoai môn để nấu ăn

Ông cho biết: Thiên nhiên đang nói với chúng ta hãy quay lại những điều cơ bản. Vì vậy, nếu có một thảm họa khác xuất hiện, chúng ta không cần phải dựa vào các cửa hàng hoặc quá lo lắng nếu chẳng may các cửa hàng bị đóng cửa. Nếu chúng ta làm vườn ngay từ bây giờ, chúng ta có thể tự duy trì và sống tốt.


Phương Linh

Theo The Guardian