Startup xe đạp Trung Quốc Ofo từ “đứa con vàng” tới bờ vực phá sản



Startup xe đạp Trung Quốc Ofo từ “đứa con vàng” tới bờ vực phá sản

Lục Kiếm 7:51 2/1/2019

Ngày nay, ở Trung Quốc, phố lớn ngõ nhỏ đều có thể nhìn thấy những chiếc xe đạp chia sẻ. Nhưng cùng một công thức ấy, “ngôi sao” Ofo lại có những ngày tháng không hề dễ chịu. Chỉ trong vòng chưa tới 4 năm, Ofo đã đi qua đủ giai đoạn thăng trầm của một startup: từ dự án trường học phát triển thành khởi nghiệp tỷ đô rồi nhanh chóng đi đến bờ vực phá sản do nguy cơ về tài chính.

Trong một lá thư nội bộ được tiết lộ trên giới truyền thông, nhà sáng lập/CEO của Ofo, Dai Wei (Đới Uy), thừa nhận rằng công ty đã chịu áp lực về dòng tiền rất lớn trong một năm qua, thậm chí đã xem xét đến việc nộp đơn xin phá sản.

Bức thư cho biết, dịch vụ chia sẻ xe đạp được hỗ trợ bởi Alibaba này đã không thể thu hút thêm bất kỳ khoản tài trợ bên ngoài nào, bất chấp vô số kế hoạch cắt giảm chi phí hoạt động để Ofo có thể trả lại các khoản tiền đặt cọc của người dùng và thanh toán tiền cho các nhà cung ứng. Tuy nhiên, ông Đới Uy từ chối bình luận về vấn đề này.

Dù vậy, báo cáo của truyền thông Trung Quốc cũng nêu rõ Đới Uy đã viết: “Trong suốt năm qua, chúng tôi đã chịu áp lực dòng tiền rất lớn. Chúng tôi phải trả lại tiền đặt cọc cho người dùng, thanh toán nợ nần với nhà cung ứng và giữ công ty tiếp tục hoạt động. Chung tôi phải biến mỗi đồng NDT thành ba.”

Đới Uy gần đây đã bị Tòa án Bắc Kinh đưa vào danh sách đen vì đã không có khả năng thanh toán các nghĩa vụ nợ. Phán quyết yêu cầu anh ta cần phải xin sự chấp thuận của tòa trước khi đưa ra những gì được mô tả là “chi tiêu quá mức”, bao gồm mua bất động sản và xe hơi, gửi con đi học trường tư, hay mua một số sản phẩm bảo hiểm hoặc quản lý tài khoản, cũng như nhiều khoản chi tiêu lớn tương tự khác.

Đới Uy, CEO Ofo, tại diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) tổ chức ở Đà Nẵng năm 2017.

Ảnh: Bloomberg

Theo Forbes, các nhà phân tích cho biết, vấn đề dòng tiền của Ofo đến từ sự cạnh tranh khốc liệt trong một thị trường vẫn chưa chứng minh được có khả năng thương mại hóa. Sự cạnh tranh đã khiến giá cả xuống tận đáy, với mức phí 1 NDT (0,14 USD) cho mỗi giờ sử dụng, thậm chí, đôi khi là miễn phí. Nó cũng dẫn đến việc xe đạp của các công ty tràn nghiệp đường phố, dẫn đến các khiếu nại và khiến chính phủ buộc phải kiềm chế chính thứ phương tiện những tưởng để giải quyết vấn đề giao thông và môi trường này, bởi chúng chiếm vỉa hè và lối đi đến mức tắc nghẽn chẳng kém bất kỳ phương tiện nào khác.

Bất chấp tất cả những điều ấy, Ofo vẫn cố gắng đạt được mức định giá 2 tỷ USD trong vòng tài trợ năm 2017 với hơn 10 triệu chiếc xe đạp trên toàn cầu và thu hút 200 triệu người dùng. Việc đốt tiền và định giá cao đã khiến nhà đầu tư tiềm năng e dè. Khi nguồn vốn trở nên khan hiếm, khởi nghiệp đã không còn khả năng trang trải chi phí cho các hoạt động ngổn ngang của mình. Zhang Yi (Trương Nghị), người sáng lập công ty cố vấn iiMedia Research, đánh giá: “Ofo bị tiền tấn công. Các nhà đầu tư muốn công ty cạnh tranh, nhưng nó đã trở nên hỗn loạn và bất hợp lý. Giờ, với mức định giá cao, không ai muốn tài trợ cho công ty này nữa.”

Các ứng dụng chia sẻ xe đạp có thể phổ biến ở Trung Quốc, nhưng nó có thể trở thành rắc rối khi đã xuất hiện những bãi “tha ma” tụ tập

đủ mọi loại xe đạp trái quy tắc giao thông như thế này. Trong “bãi tha ma xe đạp” ở Thượng Hải trong bức hình, 90% là xe của Ofo (vàng) và Mobike (đỏ).

Ofo vốn là một dự án trong trường đại học ra đời vào năm 2014. Nó đã nhanh chóng huy động được 866 triệu USD từ các nhà đầu tư mà dẫn đầu là đại gia thương mại điện tử Trung Quốc Alibaba. (Tuy nhiên, giá trị thị trường của Ofo khi ấy lại không được tiết lộ.) Xe đạp có thể được khóa và mở khóa ở bất cứ đâu thông qua ứng dụng điện thoại, điều đó có nghĩa là người dùng không phải đưa chúng trở lại các trạm được chỉ định.

Đầu năm nay, có thông tin rằng xuất hiện một cái tên đề nghị mua lại Ofo, đó là Ant Financial (một nhánh của Alibaba) và đại gia chia sẻ xe Didi Chuxing (đã đầu tư vào startup 350 triệu USD). Alibaba đã từ chối đưa ra lời bình luận. Phát ngôn viên của Didi cũng tương tự, nhưng có đề cập đến phản hồi từng gửi tới tạp chí kinh tế Caijing. Lúc ấy, công ty khẳng định chưa bao giờ xem xét việc mua lại Ofo mà chỉ hỗ trợ độc lập. Thực tế, Didi đã mua lại công ty chia sẻ xe đạp khác có tên là Bluegogo. “Khi Didi bất ngờ mua Bluegogo và ra mắt dịch vụ chia sẻ xe đạp riêng, đó là một lá cờ đỏ”, Jeffrey Towson, nhà đầu tư và là giáo sư tại Đại học Bắc Kinh, nói. “Giống như khi vợ bạn nói với bạn rằng cô ấy bắt đầu hẹn hò trở lại.”

Thật khó để một công ty thiếu tiền tồn tại được lâu. Tháng cuối cùng của năm 2018, hàng trăm người dùng giận dữ tụ tập bên ngoài trụ sở của Ofo ở Bắc Kinh để đòi lại tiền đặt cọc. Theo quy định sử dụng dịch vụ, người dùng phải đặt cọc 99 NDT (14,3 USD) trước khi mở khóa xe đạp Ofo, và sau đó số tiền đã được nâng lên 199 NDT (29 USD). Họ có thể yêu cầu hoàn tiền qua ứng dụng Ofo, nhưng thời gian chờ là 15 ngày. Một số người dùng đã phàn nàn trên mạng xã hội là họ đã không nhận được tiền ngay cả khi thời hạn đã qua.

Những chiếc xe bị bỏ hoang lâu đến mức cây cối mọc trùm lên.

Nhưng ngay cả khi đã bao vây trụ sở, cũng chẳng có gì thay đổi. Thậm chí, công ty còn tự đẩy mình vào thế khó khi trên mạng xã hội còn “bóc trần” rằng người dùng nước ngoài đã được trả tiền và nhận được thư xin lỗi, mà Ofo cũng không có biện pháp trấn an thỏa đáng nào.

Theo quan điểm của Trương Nghị, lối thoát tốt nhất cho Ofo là tìm được người mua lại. “Vẫn còn nhu cầu chia sẻ xe đạp nên tôi không nghĩ là Ofo sẽ chết hoàn toàn”, ông nói. Tuy nhiên, đáng buồn là chưa có ai ra mặt.

Hàng dài người xếp hàng chờ được Ofo trả lại tiền đặt cọc.

Có thể nói, Ofo từng là đứa con vàng của làng khởi nghiệp Trung Quốc nhờ những đồng tiền lớn, nhưng cũng chính tiền này đã khiến startup đi trên lối không đường về. Có tiền, Ofo nhanh chóng mở rộng. Đối với một công ty mới, đây là con đường nguy hiểm, bởi khi chỉ chú trọng khuếch trương, trải nghiệm người dùng cũng thường bị xem nhẹ và dẫn đến làn sóng đòi lại tiền đặt cọc. Ofo đã từng rất mạnh, nhưng mạnh đến nỗi quên nguyên tắc phát triển bền vững. Nay, khi Ofo đã không còn là “con cưng”, thì ai sẽ dám tới “đón” và đối mặt với 10 triệu người dùng giận dữ?


Lục Kiếm