Startup Việt: Những nguy cơ tiềm ẩn nhìn từ các con số

Startup Việt: Những nguy cơ tiềm ẩn nhìn từ các con số

Quang Huy 22:45 23/3/2017

Thị trường startup Việt được đánh giá giàu tiềm năng và đang phát triển nhanh. Tuy nhiên, đằng sau những thành quả bước đầu đáng ghi nhận vẫn còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ khiến startup Việt khó có thể bứt phá như kỳ vọng

 
Thị trường startup Việt đang ở thời kỳ trăm hoa đua nở với trên 1.500 startup. Xét về mật độ các doanh nghiệp khởi nghiệp trên đầu người, Việt Nam cao hơn Trung Quốc(2.300 startup), Ấn Độ (7.500 startup), Indonosia (2.100 startup). Dù vậy, tỷ lệ “sống sót” của startup Việt được cho là không vượt quá giới hạn 10%.
 
Song điều đáng lo ngại không chỉ có vậy. Trong những startup thành công ít ỏi đó, lượng doanh nghiệp khởi nghiệp có cơ hội bước vào vòng gọi vốn thứ 2 càng ít hơn, chỉ đếm trên đầu ngón tay. Thậm chí, chưa có startup Việt bước vào vòng gọi vốn thứ 3. Trong khi nhiều startup ở châu Á đã tiến đến vòng này với số vốn huy động lên đến hàng trăm triệu USD. Điều đó chứng tỏ startup Việt đang kém cả về lượng lẫn chất so với khu vực châu Á. Vậy đâu là nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên?

100% startup Việt thành công học hỏi từ mô hình nước ngoài
Theo thống kê của Topica Founder Institute về mô hình khởi nghiệp thành công ở Việt Nam, 100% startup học hỏi và bản địa hoá thành công từ mô hình tương tự ở nước ngoài. Điều đó khiến cho startup Việt khó thuyết phục được nhà đầu tư, nhất là quỹ nước ngoài rót vốn.
 
 
Vẫn biết đây không phải là câu chuyện của riêng Việt Nam. Ngay cả các hãng công nghệ danh tiếng như Apple hay Google cũng không thể khẳng định tất cả chi tiết trên sản phẩm của họ không bắt chước ý tưởng của hãng khác. Tuy nhiên, Dave McClure - nhà đầu tư thiên thần người Mỹ từng “chắp cánh” cho hơn 500 startup - cho rằng: Ngay cả khi bắt chước đến 99% thì vẫn cần 1% sáng tạo để có thể thành công. Đó chính là điểm tạo nên sự khác biệt mà các startup Việt cần nghiêm túc học hỏi.
 
Apple là ví dụ điển hình. Nhìn vào iPhone đời đầu ra mắt năm 2007 nhiều người lầm tưởng đó là sự khởi đầu sáng tạo cho dòng smartphone danh giá nhất thế giới. Song thực tế điểm sáng tạo nhất trên iPhone là Apple biết cách kết hợp nhiều công nghệ đã có vào cùng thiết bị. Nhờ đó, iPhone đã trở thành dòng sản phẩm danh giá, tạo bước đột phá cho thị trường smartphone.
 
62% startup thất bại vì mâu thuẫn giữa các nhà sáng lập
Những nhà startup hẳn nhiên là những người nhiều hoài bão. Vì thế, khi những con người tràn đầy nhiệt huyết và tham vọng xuất thân từ những ngành nghề khác nhau tập hợp vào một chỗ để làm việc cùng nhau dưới áp lực tài chính nặng nề và nỗi sợ hãi thất bại liên tục ám ảnh tất yếu sẽ xảy ra.
 
 
Theo bà Lê Huỳnh Kim Ngân - nhà sáng lập action.vn, xung đột giữa các nhà sáng lập thường có một số loại phổ biến như: Ý tưởng của tôi tốt hơn? Ai quyết định cái gì? Tôi làm việc chăm chỉ hơn bạn. Một là anh đi, hai là tôi đi! Ai nhận được cái gì? Ai dọn dẹp văn phòng? Chúng ta cần hoạch định chiến lược kỹ càng hơn, Trời ơi, chúng ta sẽ thất bại... Nếu không khéo léo xử lý các mâu thuẫn này, thì sẽ đẩy startup đến bờ vực thất bại.
 
80% startup Việt không có cơ hội kỷ niệm sinh nhật lần thứ 2
Khi mới khởi nghiệp, hẳn nhà sáng lập nào cũng mang theo bầu nhiệt huyết dâng trào, sẵn sàng vượt qua mọi rào cản, thử thách để vươn đến thành công. Vậy tại sao lại có đến 80% startup Việt không có cơ hội kỷ niệm sinh nhật lần thứ 2.
 
 
Cạnh tranh gay gắt nguồn vốn tài trợ khi mà số lượng quỹ đầu tư không nhiều là khó khăn mà startup Việt đang phải đối mặt. Khó khăn càng tăng lên khi hầu hết quỹ đầu tư thường kỳ vọng startup phát triển đến mức nhất định mới rót tiền. Ông Phạm Kim Hùng - nhà sáng lập Tech Elite chia sẻ: Trong khi ở Mỹ, startup thuyết phục nhà đầu tư bằng ý tưởng, thì startup Việt phải chứng minh bằng con số.  Điều đó càng khiến cho cơ hội nhận vốn của startup Việt ít đi.
 
Thêm nữa, nhiều startup Việt “chỉ biết làm, không biết nói”. Nói cách khác, startup Việt chỉ biết hì hụi làm ra sản phẩm mà không biết cách giới thiệu chúng ra thị trường, thiếu chiến lược phát triển sản phẩm khiến cơ hội thành công không cao. Ngay cả khi có sản phẩm tốt, nhưng khi tiếp cận các quỹ đầu tư, nhiều startup lại gặp khó khăn trong việc định giá, sổ sách kế toán, tài chính... kém thuyết phục. Điều đó đã làm giảm cơ hội gọi được vốn đầu tư từ các nhà đầu tư nước ngoài.
 
Non trẻ trong kiến thức và kinh nghiệm cũng điểm yếu cần nhắc đến. Vì thế, dù những thành tố hỗ trợ khởi nghiệp như: vườn ươm, quỹ hỗ trợ… đang mọc lên như nấm tại Việt Nam, nhưng chưa thực sự phát huy hiệu quả. Cũng do khó khăn về tài chính mà việc thu hút người tài của startup Việt gặp khó khăn. Kỹ năng tuyển dụng, đãi ngộ và giữ chân người tài còn yếu. Trong khi đó, đa số nhân sự có năng lực thường muốn phát triển sự nghiệp tại doanh nghiệp lớn mà ít khi muốn chịu rủi ro cùng startup. Đồng thời, họ thường yêu cầu mức thu nhập tương xứng và chỉ chấp nhận mức lương bình thường khi các điều kiện khác thúc đẩy như lãnh đạo giỏi, sản phẩm có tiềm năng lớn hoặc có khả năng sở hữu một phần doanh nghiệp.
 
Chỉ 3% startup thành công vì 97% không phải là nhà khởi nghiệp
Đó là con số được cộng đồng khởi nghiệp Việt đưa ra. Theo đó, những startup thành công được cho là đã xây dựng được doanh nghiệp với thương hiệu riêng, được khách hàng biết đến và tin tưởng, có thị trường và tạo ra thu nhập ổn định hàng tháng. Nguyên nhân khiến tỷ lệ startup thành công thấp đến vậy là do 97% không phải là nhà sáng lập thực sự.
 
 
 
Vì thế, cộng đồng khởi nghiệp Việt có chung nhận định rằng: Để khởi nghiệp thành công, các nhà khởi nghiệp phải thực sự là "người khởi nghiệp", tức phải có những tố chất của nhà khởi nghiệp. Trong đó, yêu cầu đầu tiên là phải chịu được cường độ và áp lực công việc. Khi còn làm công ăn lương, chúng ta chỉ còn làm 8 giờ/ngày, 5 ngày/tuần. Nhưng khi đã khởi nghiệp mà vẫn giữ thói quen làm việc như vậy sẽ thất bại. Từ kinh nghiệm thực tế cho thấy, các nhà khởi nghiệp thành công thường làm việc 14-16 giờ/ngày, cả 7 ngày trong tuần suốt thời gian dài, có khi lên đến 3-4 năm. Tuy nhiên, sẵn sàng làm việc trong nhiều giờ chỉ là yếu tố khởi đầu, những nhà khởi nghiệp thành công còn phải hội thụ nhiều phẩm chất khác như: chịu khó, tập trung, kiên trì và bản lĩnh. Những phẩm chất này sẽ giúp nhà khởi nghiệp không bấn loạn khi khó khăn liên tục và dồn dập ập đến để tìm ra con đường đưa startup đến thành công.
 
Xem thêm:

Tổng hợp


Quang Huy

Từ Khóa :