Startup Việt: Định kiến giới cản bước phụ nữ khởi nghiệp


Startup Việt: Định kiến giới cản bước phụ nữ khởi nghiệp

Quang Huy 10:15 19/10/2017

Phong trào nữ quyền giúp nhiều phụ nữ Việt dũng cảm rũ bỏ hình ảnh “ngồi xó, mó niêu” để ngày càng tham gia tích cực hơn vào các hoạt động xã hội. Song, dù khoảng cách bất bình đẳng giới đã được thu hẹp đáng kể, nhưng điều đó không có nghĩa họ có thể bình đẳng với nam giới trên mọi lĩnh vực. Đặc biệt, trong lĩnh vực startup, nữ giới gặp nhiều khó khăn hơn nam giới trên hành trình khởi nghiệp.

Văn hóa Á Đông đặt lên vai phụ nữ nhiều trách nhiệm khiến họ gặp không ít khó khăn khi tham gia các hoạt động xã hội. Khó khăn càng tăng lên gấp bộ khi họ bước chân vào hành trình khởi nghiệp đầy cạm bẫy và rủi ro với tỷ lệ thất bại lên đến 90%. Vì thế, không ít phụ nữ đã phải giấu giếm gia đình, họ hàng khi quyết định startup để tránh bị xã hội di nghị, lời ra tiếng vào theo kiểu “vô trách nhiệm với chồng con”. Thậm chí, nhiều chị em còn không nhận được sự ủng hộ của chồng.

Esther Nguyễn - CEO của Pops Worldwide - tâm sự: “Khởi nghiệp cô đơn lắm, không ai hiểu được những gì mình làm. Có lẽ khi mình kể ra, họ chia sẻ được chút ít nhưng sẽ không ai hiểu nổi những khó khăn mình đã trải qua, những mệt nhọc mình phải chịu đựng. Có những lúc nản lòng, tôi muốn bỏ cuộc lắm nhưng trách nhiệm không cho phép tôi làm thế, đó là trách nhiệm với khách hàng, với nhà đầu tư, với gia đình. Chính những thứ đó đã giúp tôi vượt qua và tiếp tục chặng hành trình của mình.

Đó là chưa kể đến áp lực mà họ phải chịu đựng khi startup thất bại. Bởi thay vì nhận được chia sẻ, hỗ trợ để làm lại, nhiều người còn phải đối mặt với sự chế giễu, điều tiếng không hay từ bạn bè và người thân. Tuy nhiên, nếu thành công, họ lại phải đối mặt với nỗi lo khác là sự mang tiếng có tiền, có tiếng chèn ép chồng, chạy theo đồng tiền lơ là bổn phận làm mẹ, làm vợ. Chia sẻ về khó khăn khi khởi nghiệp, bà Lê Diệp Kiều Trang - Giám đốc chiến lược Misfit - chia sẻ: Phụ nữ khởi nghiệp rất khó khăn. Bởi họ vừa phải làm tất cả công việc của đàn ông, vừa phải làm những việc của riêng phụ nữ. Phụ nữ khi khởi nghiệp phải làm 400% phần trăm sức lực.

Với những người đủ dũng cảm vượt qua định kiến xã hội, thì lại vấp phải định kiến giới. Không ít nữ startup khi nói về hành trình khởi nghiệp tâm sự rằng: Họ bị các nhà đầu tư nhìn với con mắt thiếu thiện cảm khi họ tìm kiếm nguồn vốn đầu tư. Quá cảm tính để có thể điều hành tốt công việc kinh doanh là thái độ mà nhiều nhà đầu tư thiên thần hay tại các quỹ đầu tư mạo hiểm đã bày tỏ với các nữ startup Việt, ngay cả khi họ không phải là tay ngang, thậm chí từng tốt nghiệp tại các trường đại học danh tiếng trên thế giới và trải qua nhiều năm kinh nghiệm làm việc cho các tập đoàn đa quốc gia như Samsung, GSK...

Chưa hết, dù Việt Nam không có vùng cấm với phụ nữ, nhưng trong nhiều lĩnh vực gần như phụ nữ không có cơ hội thể hiện bản thân. Thậm chí, trong quan niệm của người Việt, một số ngành nghề được mặc định dành riêng cho nam giới khiến không nhiều phụ nữ dám vượt qua rào cản này. Nếu chị em nào dám cả gan dấn thân khởi nghiệp trong lĩnh vực mà xã hội cho là lãnh địa của đàn ông thì sẽ phải đối mặt với thách thức rất lớn.

Lĩnh vực IT là một trong số đó. Dù Chính phủ Việt Nam đã tập trung đầu tư nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp này đuổi kịp Ấn Độ và Trung Quốc; song phụ nữ dường như vẫn đứng ngoài cuộc chơi này. Bởi để có thể khởi nghiệp thành công, startup cần có đội ngủ lãnh đạo đủ tầm, tâm huyết, nhân viên đủ tài năng để biến ý tưởng thành hiện thức. Trong khi đó, nam giới lại “rất ngại” hợp tác với phụ nữ, nhất là khi làm việc dưới “trướng” của họ trong lĩnh vực được xã hội mặc định dành cho họ. Điều đó khiến cho các nhà khởi nghiệp nữ khó nhận được sự hậu thuẫn của các cộng sự nam khi startup trong lĩnh vực đặc thù này. 

Trong khi đó, xét trên nhiều khí cạnh, phụ nữ có không ít lợi thế khi startup. Lợi thế nữ tính giúp họ biết mềm mỏng đúng lúc để gia tăng hiệu quả hoạt động cũng như tránh xảy ra mẫu thuẫn, xung đột không đáng có. Linh hoạt cũng được coi là thế mạnh của các nhà sáng lập nữ. Họ dễ dàng lắng nghe, thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng của các cộng sự, đồng nghiệp và cấp dưới để có những hành động phù hợp với nhu cầu và mong muốn của mọi người.

Khảo sát của PricewaterhouseCoopers (PwC) cũng chỉ ra rằng: Ngay cả trong lĩnh vực kinh doanh thuộc thế mạnh của nam giới như: công nghệ, trò chơi điện tử... phụ nữ lại thành công nhiều hơn trong việc triển khai hoạt động kêu gọi vốn đầu tư. Hơn thế, ở một vài chỉ số, phụ nữ huy động vốn từ cộng đồng thành công hơn nam giới. Kết quả này được thu thập từ 465 nghìn chiến dịch gọi vốn cộng đồng trong hai năm 2015-2016 của Trung tâm Huy động Vốn cộng đồng (The Crownfunding Centre). Cụ thể: Dù có nhiều nam giới huy động vốn từ cộng đồng hơn phụ nữ, nhưng phụ nữ lại thành công hơn trong việc đạt được mục tiêu vốn cần huy động trong tất cả ngành nghề và địa lý. Các chiến dịch do phụ nữ triển khai thường thành công hơn 32% so với các chiến dịch do nam giới thực hiện xét theo các tiêu chí đạt được mục tiêu tài chính đã đề ra.

Tại Việt Nam, thống kê của Phòng Thương mại Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cũng cho thấy phụ nữ Việt Nam làm chủ hơn 100 nghìn doanh nghiệp, tương ứng khoảng 25% doanh nghiệp cả nước. Các doanh nghiệp này nộp ngân sách nhà nước gần 33 nghìn tỷ đồng, chiếm khoảng 3,9% thu ngân sách. Riêng trong lĩnh vực startup, Việt Nam cũng không thiếu các nữ startup từng trở thành tâm điểm của dư luận như Đào Chi Anh với The Café hay “nữ hoàng startup” Thủy Trương. Không chỉ được biết đến trong nước, nhiều nữ startup Việt đã được cộng đồng startup thế giới biết đến qua những giải thưởng quốc tế danh giá như: Văn Đinh Hồng Vũ và Ngô Thùy Ngọc Tú với phần mềm dạy tiếng Anh Elsa từng đoạt giải Nhất Cuộc thi SXSWedu được tổ chức ở Mỹ năm 2016.

Tuy nhiên, chỉ có nỗ lực của phụ nữ là chưa đủ, Chính phủ cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm thay đổi định kiến giới cũng như có chính sách hỗ trợ cần thiết để khuyến khích hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp. Chẳng hạn như cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nữ tăng quy mô, tăng tính đại diện của doanh nghiệp nữ trong các hiệp hội kinh doanh, đặc biệt là vấn đề huy động vốn cho các doanh nghiệp nữ.

Xuất phát từ yêu cầu này, Đề án Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2017- 2025 đã được phê duyệt với mục tiêu nâng cao nhận thức của phụ nữ về chủ trương, chính sách, pháp luật về khởi nghiệp cũng như phấn đấu đến năm 2025 hỗ trợ 20 nghìn phụ nữ khởi sự kinh doanh và khởi nghiệp; phối hợp, hỗ trợ thành lập 1.200 tổ hợp tác/hợp tác xã do phụ nữ quản lý; 100 nghìn doanh nghiệp của phụ nữ mới thành lập được tư vấn, hỗ trợ phát triển doanh nghiệp... Để qua đó, startup Việt sẽ có thêm ngày càng nhiều nữ giới khởi nghiệp và startup thành công.


Quang Huy