Startup Pocket: “Nhỏ mà có võ”



Startup Pocket: “Nhỏ mà có võ”

Lục Kiếm 12:48 25/4/2016

Nếu ví von dịch vụ “lưu lại đọc sau” Pocket với một con vật nào đó, thì hẳn là loài kiến. Giống như chú kiến có thể mang trên mình sức nặng gấp cả nghìn lần trọng lượng cơ thể, thì startup này có thể hỗ trợ cho một lượng khách hàng gấp rất nhiều lần quy mô của công ty: 20 triệu người dùng đã đăng ký, với một đội ngũ chỉ có 20 nhân viên.

Pocket được xây dựng từ năm 2007, với tên gọi “Read It Later”, nhưng gần một nửa thời gian tồn tại của công ty, lại chỉ có duy nhất một lãnh đạo kiêm nhân viên, chính là CEO Nate Weiner. Một mình, Weiner đã tự xây dựng và thiết kế trang web, API, ứng dụng cho iPhone, iPad và giải quyết các yêu cầu hỗ trợ từ hàng triệu người dùng đầu tiên của Pocket.
 
Pocket là bằng chứng của những startup “nhỏ mà có võ”, quy mô không hoàn toàn quyết định năng lực xử lý của công ty. Theo Weiner, mở rộng công ty không nhất thiết đồng nghĩa với việc tăng lượng nhân viên. Thay vào đó, anh cho rằng nhỏ có lợi thế của nhỏ, như khả năng tập trung, quản lý, văn hóa và niềm tin. 
 
Gần bốn năm một mình với Pocket, Weiner quyết định thu hút thêm vốn để từ “độc diễn” đến “có phường có hội”. Vậy thì anh cần bao nhiêu người? Với một người đã tự làm nên Pocket một mình thì 5 người lại có vẻ quá nhiều. “Tôi tự hỏi mình ‘5 người thì làm gì?’ Evernote sử dụng 60 người khi tôi lần đầu gặp họ. Tôi không thể hiểu nổi quy mô đó. Họ làm cái gì thế nhỉ? Tại sao một đội 10 người không làm nổi công việc mà một người cũng làm được?”
 
Tập trung
 
Không giống như hầu hết các công ty nhanh chóng gia tăng lượng nhân viên khi gặt hái được thành tích, Pocket vẫn luôn duy trì quy mô ở mức tối thiểu. Nay Pocket đã không còn Weiner độc đại nữa. Chừng 20 người. Như vậy, Weiner đã thay đổi quan điểm một chút. Tuy nhiên, anh cho rằng “tinh” hơn “lượng”.
 
Quý I/2015, Pocket có hơn 20 dự án, tức là, dự án nhiều hơn cả lượng nhân viên. Vậy là, họ chỉ hoàn thành được một phần tư trong số đó. Nhân viên cảm thấy mất phương hướng. “Đó không phải một cảm giác tốt. Rồi chúng tôi nhận được dự án quan trọng từ Mozilla: xây dựng Pocket tương thích với mỗi phiên bản Firefox mà người dùng tải về. Điều này đã giúp chúng tôi tập trung lại, đưa tôi trở lại những ngày chỉ có 5 người, và nhớ lại mình đã quản lý thời gian tốt thế nào. Tất cả cùng tập trung lại để làm một nhiệm vụ cốt lõi: làm sao để ngày càng nhiều người có thể truy cập và lưu giữ lại nội dung đọc sau.”
 
 
“Tạp trung là một cuộc chiến lâu dài đối với các công ty ở bất kỳ một quy mô nào. Nếu là công ty lớn, chúng tôi có thể bị cám dỗ dàn trải đầu tư nhân lực, tài lực cho mỗi dự án có được. Nhưng khi ở nguồn lực hạn chế đã tạo cho chúng tôi phản ứng đầu tiên là chọn lọc và ưu tiên.”
 
Nếu startup ở quy mô nhỏ, hãy đặt câu hỏi: Dự án này đáng để tôi tập hợp toàn bộ nhân viên để hoàn thành không? Nếu có, thì hãy tìm cách hoàn thành nó ngay và luôn. “Khi mọi người cùng tập trung lại làm dự án Firefox, chúng tôi làm nhanh hơn, chất lượng tốt hơn và mọi người ai cũng hăng hái cả.”
 
Nếu có trên 100 nhân viên, thì hãy tìm cách sản xuất một kịch bản tương tự. Hãy nhớ lại thời gian khi công ty mới chỉ có vài người, và tự hỏi liệu dự án này có đáng để tất cả mọi người gác lại việc đang làm và tập trung vào nó hay không. Nếu có, xem xét triển khai từ đội ngũ hiện tại. “Ngay cả một nhóm 20, 30, thậm chí 50 người, thì tập trung vẫn là một trong những cái cột trụ cho công ty”, Weiner chia sẻ.
 
“Tôi hiểu rằng công ty lớn hơn thì không thể hoạt động như cái thời khởi nghiệp, nhưng luôn không quên bản thân mình khi xưa thế nào là điều quan trọng. Với cá nhân tôi, tôi biết rằng tập trung làm nên tôi hôm nay. Càng thêm nhiều người, bạn càng dễ dàng làm những chuyện chẳng quan trọng gì. Với một đội nhỏ, rất khó để không tập trung. Bạn luôn cần phải tránh những gì có thể làm trong tương lai mà lại làm ngay bây giờ.”
 
Văn hóa
 
Tại các công ty lớn, các phòng ban có trách nhiệm riêng và bảo tồn văn hóa để hấp thụ hàng trăm nhân viên mới. Là lãnh đạo kiêm nhân viên duy nhất của Pocket trong những năm đầu tiên, Weiner vừa là tác giả lại vừa là người giám sát văn hóa công ty. Weiner có nhiều năm để khám phá và hoàn thiện văn hóa phù hợp với quan điểm của mình. Có một câu nói phổ biến trong giới công nghệ, 80% văn hóa công ty là của người sáng lập (tức tính cách, phong cách, thái độ nhìn nhận vấn đề…).
 
 
Anh biết mình cần nhiều hơn một người để mở rộng quy mô công ty, anh vẫn không muốn đánh mất điều đã đưa anh đến với thành công ban đầu. Với ít nhân viên, Weiner có thể giữ văn hóa Pocket như những ngày mới thành lập. Weiner phát triển dần một đội ngũ có cùng chung quan điểm với mình, nhưng đa dạng về kỹ năng. “Như các startup khác, sẽ đến lúc bạn nhận ra không thể một mình làm tất cả. Chẳng hạn, tôi cần người thiết kế. Nikki, người phụ trách mảng thiết kế của công ty, là người đầu tiên tôi tuyển. Tôi có kỹ thuật và sự hiểu biết về sản pphẩm, nhưng cô ấy mặc áo cho những kỹ năng của tôi, để từ đó làm nên một sản phẩm tuyệt vời. Cô ấy thay đổi giao diện đen vàng, mà tôi từng thấy nó đủ dùng, để thành một Pocket trông như hôm nay. Điều quan trọng là mang về những ngưởi sở hữu giá trị mà Pocket cần có. Họ giúp tôi làm nên một Pocket tuyệt hơn khi tôi chỉ có một mình.”
 
Duy trì Pocket trong quy mô 20 nhân viên cho phép Weiner có một đội ăn ý, những người mà anh có thể tin tưởng rằng ngay cả anh không ở đó, họ cũng biết cách giải quyết vấn đề theo cách mà anh hoàn toàn có thể vỗ tay tán thành, thậm chí nhiều khi tốt hơn cả anh giải pháp anh tiên lượng trước trong đầu.
 
Nhưng chỉ với 20 người, Pocket sẽ phát triển như thế nào để xử lý 20 triệu người dùng? “Đôi cánh” của Pocket là nền tảng và sự giúp đỡ từ người dùng trung thành.
 
Cánh một: Nền tảng
 
Những ngày đầu mới thành lập, Weiner đặt ra mục tiêu nhúng Pocket vào mỗi góc trang web, nhằm tạo ra một “trải nghiệm tiêu dùng tuyệt vời” cho càng nhiều người càng tốt, thông qua mọi thiết bị có thể, có nghĩa là phải cực kỳ linh hoạt.
 
Không có một đội bán hàng hay tiếp thị, Pocket đã làm ứng dụng một cách đơn giản nhất để các công ty khác có thể dễ dàng tìm hiểu và tích hợp vào dịch vụ của mình, điều này, đã giúp tăng lượng người dùng theo cấp số nhân. Đến nay, công ty đã có trên 2.000 tích hợp, trong đó bao gồm Firefox, Twitter, Flipboard, và Kobo.
 
 
Là một công ty nhỏ đang phát triển nhanh chóng, bạn có hai lựa chọn: thuê thật nhiều người hoặc dựa vào nền tảng của mình. Nếu bạn chọn con đường thứ hai, thì Weiner có lời khuyên: Đơn giản tối đa. Nhóm Pocket dựa trên câu hỏi này để đưa ra quyết định: Có thể đơn giản đến mức nào mà ai cũng có thể tham gia? Chẳng hạn, có một xu hướng phổ biến trong giới startup là chia sẻ API (giao diện lập trình ứng dụng), nhưng Pocket còn bước đi xa hơn. “Các API mà chúng tôi xây dựng cũng giống như những gì chúng tôi cung cấp cho mọi đối tác. Nhưng bạn có thể giúp họ chỉ với vài dòng mã?” Kobo từng yêu cầu Pocket làm sao trong hai tháng có thể tích hợp được với dịch vụ của họ. Một nền tảng quá phức tạp thì thực sự cần đến chừng đó thời gian, nhưng với Pocket, Kobo chỉ mất 2 tuần.
 
Nhưng tích hợp đơn giản không có nghĩa là các công ty có thể tự động tích hợp mà hoàn toàn không cần Pocket. Pocket nằm trong tầm ngắm của các công ty chiến lược tin rằng có thể làm ra lợi nhuận từ sản phẩm này. Chẳng hạn, khi Pocket mới làm việc với Firefox, họ chỉ như một tiện ích mở rộng (extension). Nhưng giờ thì Mozilla đã tích hợp Pocket như là một thành phần của Firefox. Nhưng có một điều cần nhớ: sự tích hợp chỉ là kết thúc một thỏa thuận, nhưng lại là mở đầu của mối quan hệ đối tác chính thức. Đối với Pocket, minh bạch là cách để công ty giữ được các đối tác và tiếp tục cải thiện sản phẩm chỉ với một nhóm ít người như vậy. “Chúng tôi cố gắng chia sẻ càng nhiều càng tốt. Chúng tôi không cố giấu giếm cái gì cả. Chúng tôi nói chuyện với Apple và Google rằng chúng tôi nhìn thấy thị trường khi họ còn đang bận với cổ phiếu và thị phần. Nhờ đó, chúng tôi tiếp cận dễ dàng hơn đến những người có nhu cầu “lưu lại đọc sau”. Họ biết cần tìm đến ai.”
 
Giờ thì Pocket có hàng trăm công ty tích hợp và hàng triệu người dùng. Câu hỏi đặt ra là: Làm sao để họ phục vụ tốt cho chừng đấy người?
 
Cánh hai: Người dùng
 
“Chiến lược cho những công ty nhỏ là tìm cách để càng nhiều người bên ngoài bức tường văn phòng của bạn tham gia vào càng tốt.”
 
 
Khi Pocket mới bắt đầu, nó hoạt động trên một triết lý là một sản phẩm kín với người dùng. “Trong nhà” cứ tự động đổi, rồi tung ra thị trường. Họ dần dần đưa sản phẩm của mình phù hợp với thị trường. Nhưng điều này, hóa ra lại không chỉ có mặt tốt. Theo Weiner, hoàn hảo là kẻ thù của tăng trưởng. “Chúng tôi cần đưa người dùng thành cộng tác viên, chứ không chỉ là người thụ hưởng.” Cũng tức là, cần có tương tác thường xuyên hơn với người dùng.
 
Đưa người dùng vào quá trình phát triển sản phẩm không chỉ đòi hỏi mở hơn, mà còn phải cơ cấu lại cách làm việc. Để làm ra một phiên bản ứng dụng hoàn chỉnh, hoạt động trơn tru mất 9 tháng. Nhưng khi kết nối với người dùng, Pocket đưa ra một chu trình khác: 5-6 tuần sẽ cho ra một bản Beta (dùng thử). Họ nhận được phản hồi nhanh chóng. Họ lắng nghe, trả lời và tìm cách thay đổi. “Chúng tôi muốn người dùng cảm nhận được tiếng nói của họ được lắng nghe. Họ không khác gì một đội hoạt động từ xa của chúng tôi.” Thậm chí, họ có những buổi nói chuyện trực tiếp với người dùng thông qua điều tra khảo sát. Trong khi nhiều startup sử dụng điều tra khảo sát như một công cụ thêm, kết quả của nó là một sản phẩm phụ, thì Pocket thực sự lắng nghe những gì người dùng nói. Chẳng hạn, Pocket có hai tab: My List (Danh sách tin của tôi) và Recommendations (Tin gợi ý) được bố trí trên đầu ứng dụng. Khảo sát cho thấy mọi người muốn chuyển qua lại giữa hai tab này nhưng nhiều người không muốn phải rê chuột lên đầu trang.
 
 
Sử dụng các công cụ thu hút người dùng, như khảo sát hay phiên bản dùng thử, cũng như tạo ra một nền tảng đơn giản để các đối tác có thể dễ dàng làm việc là một cách để hoạt động trong quy mô nhỏ về lượng nhân viên. Tuy nhiên, khi hiện nay đối tác và người dùng ngày càng có vai trò rõ ràng hơn trong việc định hình tương lai, thì cũng ảnh hưởng đến tương lai của công ty.
 
“Trước khi đi thu hút vốn, tôi có nói rằng lưu lại đọc sau sẽ trở thành một bộ phận của trình duyệt và hệ điều hành. Mọi người nói rằng điều đó không bao giờ xảy ra. Nhiều năm sau, chúng tôi đã tích hợp vào Firefox. Chiến lược của tôi là tạo ra con đường thuận tiện để mọi người có thể “bắt” bất kỳ thứ gì họ nhìn thấy và muốn lưu lại, bất kể ứng dụng hay dịch vụ nào.”
 
Chìa khóa cho Pocket, hay bất kỳ khởi động nào, là giải quyết mục tiêu tham vọng với đòn bẩy. “Chúng tôi muốn nền tảng được mở rộng hơn và tiếp cận với nhiều người hơn. Chúng tôi muốn họ không chỉ thích thú với những gì chúng tôi làm ra, mà còn giúp chúng tôi xây dựng nó. Mỗi nhân viên Pocket có hàng trăm đối tác và hàng triệu người dùng giúp đỡ, đôi cánh đưa chúng tôi bay cao được hoàn thiện.”
 
Có thông tin đồn rằng Pocket đang làm việc “gì đó” với Facebook. Hy vọng không phải một vụ mua lại.
 
Xem thêm:
 
 

Lục Kiếm

Từ Khóa :