Startup đường sắt giá rẻ trật đường ray


Startup đường sắt giá rẻ trật đường ray

Lục Kiếm 12:35 15/11/2017

Đường sắt bị coi là “quá già” và “cổ lỗ sĩ” để được chú ý đến trong thời đại công nghệ. Một phần cũng vì cơ sở hạ tầng quá tốn kém. Nhưng một startup ở Đức lại quyết định đưa ra dịch vụ tàu hỏa gọi vốn cộng đồng đầu tiên trên thế giới. Và gần như ngay lập tức, họ… trúng đòn.

Startup Locomore kỳ vọng sẽ thay đổi bộ mặt ngành đường sắt. Nhưng chi phí cao đã cản bước họ. Ảnh: EPA/Christoph Schmidt

Những con tàu từ những năm 1970 được sơn màu cam và nâu nhạt cùng dòng chữ “công bằng, sinh thái, giá rẻ” đã rời khỏi ga tàu Stuttgart để đến Berlin vào tháng 12/2016. Chuyến Stuttgart-Berlin một chiều với tàu của startup Locomore chỉ tốn của hành khách 22 Euro (23,44 USD) so với 115 USD so với đi tàu Deutsche Bahn.

Với hành trình 6 tiếng rưỡi, chuyến đi lâu hơn một chút so với với dịch vụ đường sắt tốc độ cao Deutsche Bahn. Nhưng người sáng lập Derek Ladewig cho rằng với giá vé rẻ hơn, cùng với ý nghĩa thân thiện với môi trường, Locomore có thể thu hút những người đang sử dụng Deutsche Bahn, xe máy, xe buýt, xe khách đường dài, thậm chí là cả máy bay.

Theo startup, 25.000 người đã sử dụng dịch vụ trong bốn tuần đầu tiên. Nếu đúng, có nghĩa là startup gần như đạt đến mục tiêu là 1.000 khách mỗi ngày.

Locomore đã thu hút được hơn 640.000 USD tiền tài trợ từ một nền tảng gọi vốn cộng đồng (crowdfunding) cùng một số nguồn khác. Những người rót vốn cho rằng những con tàu “xanh”, giá rẻ mà lại đầy đủ dịch vụ như cung cấp thực phẩm hữu cơ, cà phê “công bằng” (nôm na là không “ăn chặn” tiền của nông dân, không làm giá), wifi và tùy chọn đặt chỗ cùng chỗ với những người cùng sở thích (dù là lướt Internet, chơi bài hay đan móc) sẽ làm nên một cuộc cách mạng di chuyển.

Tuy nhiên, họ đã quá lạc quan.

Dịch vụ đường sắt có một đặc điểm cực kỳ tốn kém: bảo trì bảo dưỡng. Việc bảo trì đã khiến Locomore chỉ có thể thực hiện dịch vụ chuyên chở hành khách 4 ngày một tuần, nhưng chi phí vẫn quá cao so với quy mô của một startup giá rẻ, ngay cả khi lưu lượng hành khách đã đạt đến mục tiêu và ngày càng tăng lên.

Điều đó phần nào đã khiến con tàu nhanh chóng tàn tạ: nhà vệ sinh bị hỏng, tín hiệu Wifi yếu, phần mềm đặt chỗ lỗi.

Dịch vụ bị ngưng trệ và Locomore nộp đơn xin phá sản vào tháng 5/2017 sau khi doanh thu không tăng như dự báo và các cuộc đàm phán với nhà đầu tư tiềm năng đã kết thúc mà không đi đến kết quả gì.

Đến tháng 8/2017, công ty xe buýt đường dài hàng đầu của Đức Flixbus quyết định hợp tác với công ty Leo Express của Séc để giải cứu Locomore và nối lại các chuyến tàu, với mức giá còn phải chăng hơn: 9,9 Euro cho những người đi hành trình dài và 5 Euro với những người đi không quá xa. Những người đã đóng góp cho Locomore hoặc đã mua vé mà chưa được phục vụ được nhận vé miễn phí.

Tuy nhiên, bản thân Leo Express cũng có khó khăn riêng. Công ty báo cáo doanh thu đạt 13,5 triệu Euro trong năm 2016 nhưng lại báo lỗ liên tục kể từ khi ra mắt vào năm 2014. Họ cũng gặp nhiều khó khăn khi mở rộng địa bàn trong nước và bị buộc phải giảm giá vé để cạnh tranh với các dịch vụ đường sắt khác của Séc. Tuy nhiên, Leo Express đang nhắm tới lợi nhuận 1 triệu Euro mỗi năm sau khi mở rộng.

Ngành vận tải đường sắt của Đức đã được tư nhân hóa từ năm 1944, nhưng vẫn bị thống trị bởi Deutsche Bahn, chở hơn 5,5 triệu khách mỗi ngày và chiếm 99% thị phần đường sắt đường dài. Sự phá sản của Locomore, hãng thứ tư bị “rớt” khỏi thị trường này, cho thấy chi phí và rào cản gia nhập vẫn còn rất lớn. Liên minh Đường sát Mới cho rằng ngay cả khi thất bại, các startup sẽ thay đổi diện mạo ngành đường sắt - đã trì trệ quá lâu trong sự độc quyền, và cho rằng chính phủ cần làm nhiều hơn để phá “thế cờ” bất lợi này.

 


Lục Kiếm