Sáu loại tinh dầu giảm căng thẳng và mời gọi giấc ngủ



Sáu loại tinh dầu giảm căng thẳng và mời gọi giấc ngủ

Ngọc Minh 7:0 27/1/2020

Có sáu loại hương tinh dầu được chứng minh qua nghiên cứu là có khả năng giúp giảm căng thẳng và thúc đẩy giấc ngủ sâu. Có dịp nghỉ Tết dài ngày, chúng ta có thể thử công dụng của tinh dầu, giúp thư giãn, tinh thần sảng khoái trong những ngày đầu năm mới.

Mùi hương có khả năng tác động vô cùng mạnh mẽ, một mùi đơn giản có thể ngay lập tức kích hoạt trí nhớ của bạn về một địa điểm hoặc người mà bạn tưởng chừng đã quên. Mùi hương có sức mạnh gợi cảm xúc và ký ức gần như ngay lập tức, chúng tác động trực tiếp lên cơ thể chúng ta thông qua hệ thống thần kinh. Dây thần kinh khứu giác giúp chúng ta có khả năng cảm nhận hương vị. Nó bắt đầu từ mũi của và đi vào não bộ thông qua các lỗ chân lông để kết nối trực tiếp với não. Dây thần kinh này gửi tín hiệu gần như tức thời đến nhiều phần của não, bao gồm hệ thống limbic và amygdala, chịu trách nhiệm về cảm xúc, tâm trạng và trí nhớ.

Các hệ thống này cũng chịu trách nhiệm điều chỉnh hệ thống thần kinh tự trị của chúng ta, có thể kích hoạt phản ứng tức thì, đẩy nhanh hơi thở và nhịp tim, làm tăng huyết áp, hoặc có thể xoa dịu chúng ta thông qua kích hoạt hệ thống thần kinh đối giao cảm, thư giãn cơ thể. Lý thuyết này giúp giải thích tại sao mùi hương có thể nhanh chóng kích hoạt các phản ứng vật lý trong cơ thể. Chúng có tác dụng ngay cả sau khi mùi hương không còn nữa. Một số loại tinh dầu sau đây, trong đó có tinh dầu oải hương, thậm chí đã được chứng minh là có khả năng tương tác theo cách tương tự về mặt sinh hóa giống với nhiều loại thuốc chống lo âu tác động lên hệ thần kinh.

Liệu pháp mùi hương tinh dầu là một phương pháp y học bổ sung và khai thác khả năng chữa bệnh của mùi hương từ các loại tinh dầu được chiết xuất từ thực vật để cân bằng tâm trí, cơ thể và tinh thần. Tinh dầu có thể được pha loãng với nước và khuếch tán vào không khí, hoặc một vài giọt có thể được pha với dầu nền để chấm nhẹ vào các điểm bấm huyệt trên cơ thể. Các nghiên cứu đã chỉ ra nhiều loại tinh dầu cụ thể được sử dụng trong liệu pháp hương tinh dầu giúp giảm căng thẳng, thư giãn cơ thể và thúc đẩy giấc ngủ sâu.

Dưới đây là 6 loại tinh dầu có tác dụng như thế:

1. Tinh dầu hoa oải hương – Lavender (Lavandula augustifolia)

Tinh dầu oải hương là một trong những loại tinh dầu được nghiên cứu nhiều nhất về tác dụng thư giãn của nó mang lại. Một nghiên cứu cho thấy tinh dầu oải hương xoa dịu hệ thần kinh, làm giảm huyết áp và nhịp tim, giảm nhiệt độ trên da cũng như thay đổi sóng não dẫn đến trạng thái tinh thần thư giãn hơn.

Tinh dầu hoa oải hương cũng có thể giúp cải thiện chứng mất ngủ nhẹ và mang lại chất lượng giấc ngủ tốt hơn. Liệu pháp mùi hương tinh dầu hoa oải hương cũng giúp giảm lo lắng và trầm cảm ở phụ nữ bị trầm cảm sau sinh.

Tinh dầu Hoa oải hương cũng đã được dùng ở nhiều cơ sở y tế để giúp giảm lo lắng, chẳng hạn như văn phòng nha khoa, phòng chăm sóc đặc biệt và trong quá trình chuẩn bị trước khi phẫu thuật.

Mùi hương của tinh dầu hoa oải hương kích thích các tuyến thần kinh não, bao gồm cả hệ thống limbic, kết nối với phản ứng cảm xúc và ký ức. Các nghiên cứu sử dụng điện não đồ (EEG), đo sóng não và chụp ảnh não bằng cộng hưởng từ chức năng (fMRI), cho thấy những thay đổi đáng kể trong liệu pháp tinh dầu oải hương phù hợp với hiệu ứng thư giãn.

Tinh dầu hoa oải hương về cơ bản là an toàn, ngoại trừ phần nhỏ những người có khả năng bị dị ứng với tinh dầu hoa oải hương. Hãy cẩn trọng không nên dùng trực tiếp trên da mà hãy pha với dầu nền để hỗ trợ dẫn tinh dầu thấm sâu. Tinh dầu Hoa oải hương có thể có tác dụng như hormone estrogen, vì vậy bạn nên thận trọng nếu sử dụng thường xuyên, đặc biệt là với trẻ em.

2. Tinh dầu Chanh (Citrus limonum), Cam ngọt (Citrus sinensis) và Bergamot (Citrus aurantium var. bergamia)

Một nghiên cứu mới từ các nhà nghiên cứu Nhật Bản đã phát hiện ra rằng mùi hương cam quýt có thể làm dịu căng thẳng và lo lắng, đồng thời làm giảm nhịp tim của bạn chỉ trong 10 phút, với tác dụng kéo dài gần nửa giờ.

Chúng ta có thể khuếch tán các loại tinh dầu vỏ trái cây họ cam quýt tương tự khác cũng mang lại cùng tác dụng. Một số nghiên cứu trước đó phát hiện ra rằng tinh dầu chanh có thể gây phấn khích và làm tăng nhịp tim, vì vậy kết quả là hỗn hợp.

Ở Nhật Bản có phong tục tắm yuzu-yu hoặc yuzu (loài quýt nhật) mang lại thư giãn có từ thế kỷ 18. Rất nhiều trái yuzus được thả nổi trong bồn tắm nóng vào mùa đông, nước nóng làm chín và tỏa hương giúp giảm căng thẳng.

Ở Việt Nam, chúng ta hay thấy các mẹ bầu tắm cho trẻ sơ sinh với trái chanh. Ngoài việc làm sạch, hương chanh cũng giúp bé thư giãn đỡ sợ tắm hơn.

Citrus bergamot là một loại trái cây lai giữa cam đắng và chanh hoặc quất, được ép lạnh hoặc trưng cất để tạo ra tinh dầu bergamot. Theo truyền thống, tinh dầu bergamot được sử dụng trong y học dân gian Ý khá phổ biến. Có nhiều nghiên cứu gần đây về tinh dầu bergamot chứng minh khả năng hỗ trợ khả năng giảm căng thẳng và lo lắng. Tinh dầu Bergamot thường được sử dụng trong nước hoa cũng như hương liệu thực phẩm. Tinh dầu bergamot cũng có đặc tính kháng khuẩn rất hiệu quả.

Năm trong số sáu nghiên cứu lâm sàng được thực hiện từ năm 2009 đến 2013 đã phát hiện ra rằng liệu pháp hương tinh dầu bergamot giúp làm giảm nhịp tim, huyết áp và căng thẳng. Các nghiên cứu gần đây đã phát hiện ra rằng bergamot có thể làm giảm căng thẳng, giảm đau mãn tính và thậm chí thay đổi mô hình sóng não trên điện não đồ.

3. Cedarwood (Cedrus atlantica)

Theo một nghiên cứu được báo cáo trên tạp chí Tâm sinh lý và hành vi, thành phần cedrol trong tinh dầu gỗ tuyết tùng có thể có tác dụng làm dịu tâm trạng, giúp giải toả chứng lo âu và giảm căng thẳng.

Dùng tinh dầu gỗ tuyết tùng như một liệu pháp trị liệu bằng tinh dầu khi hít trực tiếp từ chai, hoặc rải một lượng nhỏ lên khăn giấy hoặc vải rồi đặt nó dưới gối.

Nhỏ vài giọt tinh dầu gỗ tuyết tùng lên hoa khô hoặc bóng đèn ngủ để tinh dầu nhẹ nhàng toả hương quanh nhà.  Bạn có thể thử trộn dầu gỗ tuyết tùng với các mùi hương nhẹ nhàng khác, chẳng hạn như hoa oải hương hay Sweet orange.

 

4. Tinh dầu Ylang Ylang (Cananga odorata)

Ylang Ylang là loài hoa thơm ngọt của cây nhiệt đới cùng tên ở vùng Đông Nam Á. Tinh dầu Ylang Ylang được chiết xuất từ hoa. Mùi hương của tinh dầu Ylang Ylang được chứng minh là giúp thư giãn và giảm huyết áp trong nhiều nghiên cứu nhỏ. Một nghiên cứu cho thấy mùi hương tinh dầu Ylang Ylang giúp làm dịu hệ thần kinh, dẫn đến nhịp tim ổn định hơn.

Gợi ý: pha tinh dầu Ylang Ylang với chút đắng mát của tinh dầu Chanh cho tinh thần an yên.

 

5. Clary sage (Salvia sclarea)

Tinh dầu được chiết xuất từ thảo dược cây Clary sage, họ hàng gần của cây sage thảo mộc vườn phổ biến. Tinh dầu Clary sage được dùng trong quá trình nha khoa giúp thư giãn. Tinh dầu Clary sage cũng được chứng minh là có tác dụng giống như thuốc chống trầm cảm khi xông thường xuyên.

Gợi ý: pha tinh dầu Clary sage với tinh dầu chanh tươi mát giúp mang lại cảm giác phấn chấn.

6. Tinh dầu Sweet Basil (Ocimum basilicum)

Sweet Basil là một trong những loại tinh dầu ít được biết đến nhưng lại có tác dụng rất tốt để giảm lo lắng và cải thiện tâm trạng. Được coi là nữ hoàng của các loại thảo mộc ở Ấn Độ, Sweet Basil rất được tôn kính và coi là thiêng liêng do các đặc tính có lợi cao của nó. Tinh dầu húng quế có tác dụng làm dịu hệ thần kinh, giảm lo âu, mệt mỏi, căng thẳng và trầm cảm. Nó cũng hoạt động như một chất kích thích tự nhiên, thúc đẩy ôn hòa và sáng tỏ của tâm trí. Nhỏ vài giọt vào đèn khuếch tán tinh dầu và tận hưởng hương thơm nhẹ nhàng, thư thái.

Hỗn hợp pha chế theo tỷ lệ đặc biệt với các loại tinh dầu Cam ngọt, Hoa oải hương, Ylang Ylang và gỗ tuyết tùng, theo truyền thống được sử dụng trong liệu pháp mùi hương tinh dầu để giúp làm dịu tâm trí, thư giãn cơ thể và tăng sức sống. 

Lưu ý : Không dùng tinh dầu tinh khiết trực tiếp lên da. Trong tinh dầu có rất nhiều thành phần mà các nhà khoa học thậm chí còn chưa phân tích hết và chứa những thành phần có khả năng gây kích ứng nếu dùng liều cao. Tinh dầu có rất nhiều công dụng và cách dùng. Những gợi ý trên đây chỉ là một vài trong số đó.


Ngọc Minh

tạp chí chuyên ngành Tâm lý ngày nay (UK) và tạp chí Thông tin Y tế (USA