Sao người ta dễ quì đến thế?



Sao người ta dễ quì đến thế?

Quang Minh 10:29 10/3/2018

Thông tin về việc một giáo viên ở trường tiểu học thuộc huyện Bến Lức (Long An) quỳ trước mặt nhóm phụ huynh học sinh trong 40 phút đã lan nhanh như thuốc súng cháy, tạo ra cuộc tranh luận khổng lồ trên truyền thông và các trang mạng xã hội với những luồng ý kiến trái chiều.

Có những ý kiến “bênh” giáo viên, cho rằng hành vi ép giáo viên quỳ để trả đũa việc con mình bị phạt là vô văn hóa, chà đạp lên truyền thống tôn sư trọng đạo, rằng những giá trị cơ bản về tôn trọng nhân phẩm đã bị xô đổ, nghề sư phạm không còn thiêng liêng… Ở chiều ngược lại, cũng có quan điểm tỏ ra nghi ngờ cách hành xử của giáo viên, và bởi vụ việc không có camera quay lại mà chỉ dựa vào lời thuật của vài người làm chứng nên luồng ý kiến kiểu này cho rằng việc quỳ của giáo viên mang hơi hướng của sự gây sức ép trở lại, khi đối tượng phụ huynh học sinh bị cho là đã ép giáo viên quỳ tiết lộ với giới truyền thông việc giáo viên không chịu đứng dậy dù nhóm phụ huynh đã yêu cầu chấm dứt hành vi ấy.

Trên thực tế, những vụ việc xảy ra do xung đột giữa phụ huynh học sinh và giáo viên không hề hiếm, ngay cả ở các nước phương Tây có nền giáo dục và dân trí đã phát triển ở mức cao và những vụ việc như thế thường khó có câu trả lời hoàn hảo, cũng rất khó phán xét chính xác. Lý do là khác với việc tranh chấp thông thường, chẳng hạn như tranh chấp một hợp đồng kinh tế với các điều khoản khô khan nhưng rõ ràng, các xung đột giữa giáo viên với phụ huynh liên quan đến học sinh là con em họ đều có những nguồn gốc sâu xa từ sự chênh lệch về dân trí, quan điểm giáo dục, lối sống và quyền lợi cá nhân. Nói cách khác, những vụ việc ấy đụng chạm tới nhiều khía cạnh của đời sống xã hội nên khó mà đưa ra được một chuẩn thống nhất, dẫu các điều luật có chặt chẽ đến mấy.

Tuy nhiên nói như vậy không có nghĩa là chẳng thể tìm ra những điều cốt lõi khiến người ta đồng ý rằng cần xem xét và ở những điều kiện cho phép, tốt nhất là nên hành xử theo những điều cốt lõi ấy để tránh xảy ra đổ vỡ đáng tiếc khi có xung đột tương tự. Trở lại với trường hợp cụ thể là vụ giáo viên ở trường tiểu học Bến Lức (Long An), có thể thấy sự việc đã không thể bùng lên quá mức kiểm soát như hiện nay nếu người giáo viên nọ kiên quyết không thực hiện hành vi quỳ trước mặt nhóm phụ huynh.

Một số ý kiến giả định rằng giáo viên nọ đã thực hiện hành vi trong hoàn cảnh bắt buộc vì “sợ bị mất việc, sợ sức ép từ các phía khi chính mình cũng đã sai do phạt học sinh quỳ”. Thẳng thắn mà nói, ý kiến kiểu này chỉ là ngụy biện. Ở Việt Nam cũng như trên thế giới, giáo viên là một nghề đặc biệt so với nhiều nghề khác. Đặc biệt ở chỗ, bên cạnh dạy kiến thức cho học sinh, giáo viên là người được phó thác việc cùng với gia đình và xã hội giúp hình thành nhân cách cho đứa trẻ, nhất là giáo viên tiểu học. Hành vi của giáo viên ở trường tiểu học Bến Lức hẳn là chưa đúng khi phạt quỳ học sinh nếu chiếu theo các quy định hiện hành, nhưng đó thực ra cũng là một trong những giải pháp mà giáo viên này thực hiện sứ mệnh hình thành nhân cách cho trẻ (hư thì bị phạt). Thế nhưng việc giáo viên dễ dàng quỳ xuống theo lối chấp nhận “ăn miếng trả miếng” làm nảy sinh câu hỏi rằng người giáo viên liệu có ý thức bồi đắp nhân cách cho trẻ hay chỉ đơn thuần là một người coi nghề giáo là nghề mưu sinh thuần túy, với công việc là đi “bán chữ”, bởi chỉ có như vậy thì người ta mới dễ dàng quỳ xuống trước một sự việc nhỏ đến thế.

Nếu chịu khó để ý kỹ, có thể tìm thấy được lời đáp cho câu hỏi nói trên từ lời trần tình của các nhân chứng và cơ quan ban ngành liên quan đến sự việc, đại loại như một phụ huynh trong nhóm phụ huynh nói trên hồn nhiên tiết lộ trên báo rằng đối tượng đã “ép giáo viên quỳ tới 40 phút, được 10 phút tôi nói được rồi nhưng cô ta không nghe”, mà quên mất họ đang tự tố cáo chính mình là kẻ đồng lõa, hoặc vị hiệu trưởng khi xảy ra vụ việc đã bỏ đi với lý do “dự giờ”, hoặc vài cơ quan cấp huyện, tỉnh đang rốt ráo xem xét việc giáo viên nọ vi phạm quy định do bắt học sinh quỳ, vân vân.

Những hành xử như thế khá quen thuộc và thường thấy ở vụ việc xảy ra với các… công ty hay cửa hàng dịch vụ bán các loại hàng hóa khác nhau. Để chiều lòng khách hàng, giữ chân khách hàng, nhiều thương nhân sẵn sàng quỳ xuống xin lỗi khách. Điều ấy không sai, chỉ có điều công ty hay cửa hàng thì không phải là trường học.

Smatphone đã tạo ra những thế hệ cúi đầu, liệu giáo dục có định nặn thêm thế hệ... thích quỳ chăng?


Quang Minh