Skip to main content

8 lý do khiến startup công nghệ chết yểu

8 lý do khiến startup công nghệ chết yểu

Với nguồn lao động trí thức trẻ nhiệt huyết và đam mê, startup công nghệ đã phát triển mạnh trong thời gian qua, nhất là sau cú hích Flappy Bird. Tuy nhiên, sau thời gian “trăm hoa đua nở”, lượng startup công nghệ Việt sống sót không nhiều. Những startup được nhiều người biết tiếng càng ít hơn. Bên cạnh nguyên nhân khiến 90% startup công nghệ thế giới chết yểu, các startup Việt còn phải đối mặt với nhiều rủi ro mang tính đặc thù của Việt Nam.

Với nhiều bất cập còn tồn tại, startup công nghệ Việt đang gặp rất nhiều khó khăn khi khởi nghiệp
Theo khảo sát về nguyên nhân thất bại của startup công nghệ do CB Insights - công ty hoạt động trong lĩnh vực xây dựng phần mềm dự đoán xu hướng công nghệ mới - tiến hành, tỷ lệ startup công nghệ thất bại từ trong trứng nước dao động trong khoảng 75-90%. Trong đó, nguyên nhân chủ yếu khiến startup công nghệ thất bại là do sản phẩm làm ra không đúng với nhu cầu thị trường, mô hình kinh doanh tồi, thiếu tiền, chọn nhầm người, thiếu cẩn trọng và thất hứa, dính dáng pháp lý. Riêng với startup công nghệ Việt, nguyên nhân thất bại còn do thiếu chính sách hỗ trợ và cơ sở vật chất cần thiết cho các nghiên cứu khoa học, công nghệ.
 
Sản phẩm không có thị trường
Theo khảo sát của CB Insights, 42% startup công nghệ thất bại do sản phẩm làm ra không đáp ứng nhu cầu thị trường. George Northcott - phụ trách phát triển kinh doanh của tổ chức tăng tốc khởi nghiệp Founders Factory (London, Anh Quốc) - cho biết: Nhiều startup công nghệ làm ra sản phẩm mà chẳng ai muốn sở hữu cũng như thị trường không có nhu cầu. Vì vậy, nhà sáng lập hãy chắc rằng: Sản phẩm mà startup cung cấp đáp ứng nhu cầu thị trường. Hơn thế, nhu cầu đó cũng phải đủ lớn đáng để đầu tư công sức và tiền bạc. Trong trường hợp không có kế hoạch kinh doanh cụ thể và rõ ràng, thì tốt nhất nên bỏ qua ý tưởng đó và không nên startup.
 
Mô hình kinh doanh tồi
Khi tham gia đầu tư vào lĩnh vực còn quá mới, mô hình kinh doanh thường không hiệu quả do nhà sản lập thiếu kiến thức thị trường. Đây được coi là nguyên nhân thất bại mà nhiều startup công nghệ gặp phải.
 
Chẳng hạn: Khi trí tuệ nhân tạo (AI) trở nên thông dụng, các nhà sáng lập tìm cách gắn công nghệ mới mẻ này vào từng sản phẩm cụ thể. Nhưng điều đó không thể đảm bảo cho startup có được thành công. Bởi do còn quá mới, nên các startup thường có rất ít khách hàng. Điều đó khiến cho mô hình kinh doanh trở nên thiếu hiệu quả, nhưng lại chẳng thể học hỏi kinh nghiệm của người khác. Mô hình kinh doanh phức tạp hơn những gì mà nhiều người lầm tưởng. Bởi nó không đơn thuần là trả lời các câu hỏi bạn kinh doanh gì? Khách hàng là ai? Làm thế nào để kiếm tiền?
 
Thiếu vốn
Khi bắt đầu startup, chi phí trả lương, dịch vụ, thuê luật sư hoặc thuê hạ tầng sẽ ngốn cả núi tiền. Vì thế, nếu không lường trước và chuẩn bị sẵn nguồn lực tài chính cần thiết, thì chẳng mấy chốc cả núi tiền đó “bốc hơi” trước khi thu về lợi nhuận để tái đấu tư. Đó là lý do các công ty tại Thung lũng Silicon đặc biệt chú trọng đến "Tỉ lệ đốt cháy". Cụm từ được dùng để chỉ tỷ lệ mà startup cần "đốt tiền" trước khi kiếm ra lợi nhuận. Dù "Tỉ lệ đốt cháy" không nhất thiết đứng đầu danh sách các khoản chi cần ưu tiên cao nhất khi startup, nhưng cần được các nhà sáng lập chú trọng hàng đầu.
 
 
Chọn nhầm người
Chọn được cộng sự và nhân viên tài năng sẽ góp phần gia tăng cơ hội thành công cho startup. Bằng không, đây cũng là con đường nhanh nhất đưa startup đến thất bại. Vì thế, việc tuyển dụng nhân sự quan trọng không kém sa thải. Nếu chẳng may chọn nhầm người, thì hãy để những người đó ra đi để có cơ hội chọn ứng viên phù hợp, cho dù đây là quyết định chẳng dễ dàng.
 
Bên cạnh đó, việc mối quan hệ giữa các nhân viên, sự năng động của nhóm thường không được nhà sáng lập quan tâm sát sao cũng là nguyên nhân khiến startup công nghệ suy yếu. Bởi khi mới khởi nghiệp, quy mô startup thường nhỏ. Làm việc trong môi trường này đồng nghĩa với các nhóm nhỏ, tại các văn phòng chật hẹp và trong môi trường áp lực.
 
Thiếu cẩn trọng và thất hứa
Quá tin tưởng vào ý tưởng khi cho rằng: startup đang tạo ra sản phẩm độc đáo, thông minh, nên nhiều nhà sáng lập chủ quan không cho dùng thử giải pháp, sản phẩm để nhận phản hồi của người dùng mà vội vàng đưa sản phẩm ra thị trường. Kết quả: nhiều startup đã thất bại ngay trong lần chào thị trường đầu tiên. Để tránh rơi vào tình cảnh này, các startup nên mạnh dạn cho "dùng thử" để có thể nhận được đánh giá và phản hồi của người dùng trước khi thương mại hóa sản phẩm.
 
Cũng đừng vội quảng cáo sản phẩm sẽ tạo ra nhiều đột phá khi mà trên thực tế người dùng nhận thấy chẳng có sự đột phá như nhà sản xuất từng giới thiệu.
 
Dính dáng đến pháp lý
Pháp lý luôn là vấn đề khiến startup đau đầu. Do thiếu kinh nghiệm và tiềm lực, nên khi dính đến kiện tụng, họ thường lúng túng, mất nhiều thời gian và tiền bạc để giải quyết. Yieldify - startup công nghệ tại Anh là ví dụ điển hình. Sau khi bị Công ty Bounce Exchange (Mỹ) cáo buộc đánh cắp mã nguồn, Yieldify đã không thể dàn xếp êm đẹp sự việc để rồi bị bên nguyên lôi ra tòa. Hậu quả: hiệu quả hoạt động của Yieldify sa sút nhanh chóng do mất quá nhiều thời gian để giải quyết kiện tụng.
 
 
Những sự vụ này khiến giới startup Việt hoang mang khi lo ngại Điều 292 Bộ luật hình sự sửa đổi năm 2015 có thể hình sự hóa vi phạm mà các nhà phát triển công nghệ vướng phải. Điều đó khiến cho nhiều nhà sáng lập đã mang dự án từ Việt Nam sang Singapore để tránh những rắc rối pháp lý có thể khiến startup chết yểu. Điển hình là Startup Higgs Valley hoạt động trong lĩnh vực game và ứng dụng điện thoại. Do các nhà sáng lập Việt thành lập, song do e ngại Điều 292, người sáng lập dự án Higgs Valley đã quyết định đăng ký dự án tại Singapore thay vì Việt Nam.
 
Thiếu chính sách hỗ trợ
Bên cạnh nguyên nhân khiến 90% startup công nghệ thế giới chết yếu kể trên, các startup Việt còn phải đối mặt với nhiều rủi ro mang tính đặc thù. Trong đó, việc thiếu chính sách hỗ trợ và thủ tục hành chính rườm rà khiến không ít startup công nghệ Việt chết yểu.
 
Trong khi nhiều quốc gia khu vực như Hàn Quốc và Singapore có nhiều chính sách trợ vốn cho startup công nghệ, thì startup công nghệ Việt gần như không nhận được ưu đãi cụ thể nào, ngoại trừ lĩnh vực phần mềm được miễn giảm một phần thuế trong giai đoạn đầu.
 
 
Đã thế, hầu hết startup đều gặp khó khăn khi thành lập doanh nghiệp, kê khai thuế và công tác truyền thông tiếp thị sản phẩm, ngay cả khi đã sản phẩm thương mại. Thậm chí, để có thể nhận được vốn đầu tư, các startup công nghệ phải mất nhiều tháng đến cả năm do thủ tục còn rườm rà. Trong khi đó, khoảng thời gian này là quá dài với startup công nghệ, nhất là trong thời đại công nghệ đang thay đổi như vũ bão hiện nay. Ngay cả khi muốn tăng vốn, các nhà đầu tư phải qua các khâu đăng ký kinh doanh, chờ đợi hồ sơ được các cơ quan hữu trách ký duyệt, đóng dấu cũng mất thêm vài tháng. Chính cái vòng luẩn quẩn, nhập nhằng của thủ tục pháp lý khiến startup công nghệ ra đời thì nhiều, nhưng thành công chẳng có là bao.
 
Cơ sở nghiên cứu thiếu thốn
Thêm nữa, việc thiếu cơ sở hạ tầng thiết yếu như phòng thí nghiệm, không gian làm việc và máy móc, trang thiết bị công nghệ phục vụ công tác nghiên cứu lẫn hiện thực hóa các ý tưởng khởi nghiệp khiến hành trình khởi nghiệp của các startup công nghệ Việt trở nên gập ghềnh hơn. Trong khi đó, theo chuyên gia Lerwen Liu đến từ Singapore, khoa học - công nghệ nói chung và công nghệ cao nói riêng là trọng điểm mà mọi quốc gia cần dồn lực đầu tư nhằm tạo động lực cho kinh tế phát triển. Vì thế, bà Lerwen Liu cho rằng: Các cơ quan nhà nước cần trở thành chất xúc tác thay vì là rào cản.
 
 
Với những bất cập nêu trên, không khó để hiểu được tại sao startup công nghệ Việt ra đời thì nhiều mà gặt hái được thành công thì chẳng có là bao. Thực tế này đang dẫn đến thực trạng nhiều nhà sáng lập sau khi bắt tay thực hiện ý tưởng, thuê mặt bằng, nghiên cứu làm sản phẩm, tìm kiếm nhà đầu tư... đã từ bỏ ý định lập nghiệp tại quê nhà và đành chấp nhận hợp tác với các đối tác ở nước ngoài để tiếp tục phát triển startup thay vì nhìn đứa con tinh thần của họ chết yểu.
 
Xem thêm: