Sẵn sàng cho những điều “không chắc chắn” sau Covid-19



Sẵn sàng cho những điều “không chắc chắn” sau Covid-19

Phương Linh 7:0 8/9/2020

Rất có thể, loài người sẽ mất thêm nhiều năm nữa mới có thể phục hồi đợt tàn phá của Covid-19.

Chỉ thêm vài tháng nữa, chúng ta sẽ biết nhiều hơn về các hình dạng của sự phục hồi toàn cầu sắp tới. Bất chấp thị trường chứng khoán đang sôi động, những điều không chắc chắn về Covid-19 dường như còn hiện hữu. Dù diễn biến của đại dịch có như thế nào, cuộc đấu tranh với virus cho tới nay sẽ ảnh hưởng đến sự tăng trưởng, việc làm và tình hình chính trị của cả thế giới trong một thời gian rất dài.

Trong một kịch bản lạc quan, các cơ quan quản lý sẽ phê duyệt ít nhất hai loại vaccine Covid-19 thế hệ đầu tiên vào cuối năm nay. Nhờ sự hỗ trợ tài chính và cách quản lý đặc biệt của chính phủ, những loại vaccine này sẽ được đưa vào sản xuất, thậm chí trước cả khi các thử nghiệm lâm sàng trên người được thực hiện. Nếu vaccine hiệu quả, các công ty công nghệ sinh học sẽ có sẵn khoảng 200 triệu liều vào cuối năm 2020, từ đó tiếp tục sản xuất thêm và thu về hàng tỷ USD từ vaccine. Sau đó, việc phân phối những loại vaccine này sẽ là một nhiệm vụ to lớn để có được lòng tin của công chúng, để họ thực sự tin rằng loại vaccine sắp được sử dụng đảm bảo an toàn cho sức khỏe và tính mạng của từng công dân.

Trong khi đó,những công dân tại các quốc gia giàu có, nếu muốn được tiêm vaccine, họ cần chờ tới thời điểm cuối năm 2021. Tại Trung Quốc, hầu như tất cả mọi người đều sẽ được tiêm vaccine vào thời điểm đó. Một vài năm sau, phần lớn dân số thế giới, bao gồm những người sống ở các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển cũng sẽ được tiêm vaccine.

Kịch bản này có vẻ rất đáng tin cậy, nhưng việc “cam kết” cho điều này vẫn chưa có gì đảm bảo. Virus SARS-CoV-2 có thể tỏ ra cứng đầu hơn dự kiến và vaccine thế hệ đầu tiên rất có thể chỉ có tác dụng trong một thời gian ngắn hoặc có những tác dụng phụ tồi tệ hơn mong đợi. Trong trường hợp mọi thứ phát triển tốt đẹp theo đúng lộ trình, các quy trình xét nghiệm sẽ được cải thiện, nâng cấp, từ đó việc phát triển các phương pháp điều trị kháng virus sẽ trở nên hiệu quả hơn. Sự tuân thủ tốt của cộng đồng trong vấn đề phòng chống dịch bệnh sẽ mang đến những điều bình thường hóa dần dần để  từng bước phát triển các điều kiện kinh tế.

Nhưng trong một kịch bản bi quan hơn, các cuộc khủng hoảng khác, như sự gia tăng mạnh mẽ trong xung đột thương mại Mỹ-Trung, một cuộc tấn công khủng bố mạng, hoặc chiến tranh mạng, một thảm họa thiên nhiên liên quan đến khí hậu, hoặc trận động đất lớn có thể xảy ra trước khi cuộc khủng hoảng này kết thúc.

Đại dịch Covid-19 lần này đã thể hiện rõ những bất bình đẳng không chỉ ở các quốc gia kém phát triển mà cả ở những nền kinh tế tiên tiến.  Các thị trường mới nổi và các nền kinh tế đang phát triển có thể sẽ phải vật lộn với Covid-19 trong nhiều năm tới, và đối mặt với khả năng bị “mất trắng” những tiến bộ mà những nước này đạt được trong một thập kỷ qua.

Thực tế, rất ít chính phủ có khả năng cung cấp hỗ trợ khẩn cấp trên quy mô lớn mà Mỹ, châu Âu, Nhật Bản đang thực hiện. Sự suy thoái kéo dài ở các nước có thu nhập thấp có thể dẫn đến khả năng nợ nần và khủng hoảng lạm phát.

Nhưng cuộc khủng hoảng Covid-19 cũng có thể để lại những vết sẹo sâu và lâu dài ở các nền kinh tế tiên tiến. Các doanh nghiệp cần cẩn trọng hơn trong việc đầu tư và thuê mướn bởi những rủi ro do dịch bệnh tái phát hoặc việc xuất hiện một đại dịch mới, chưa kể những biến động chính trị do cuộc khủng hoảng Covid-19 mang tới là điều có thể xảy ra.

Mặc dù sau thời gian dài bị phong tỏa do “sự cố” Covid-19, người tiêu dùng ở các quốc gia có nền kinh tế tiên tiến có thể mạnh tay chi tiêu, giúp cho thị trường sôi nổi hẳn lên, nhưng sau đó, xét về lâu dài, người tiêu dùng  có khả năng sẽ tiết kiệm nhiều hơn do không biết tình hình dịch bệnh bao giờ mới thực sự chấm dứt. Bất kỳ ai có cha mẹ, ông bà từng trải qua cuộc đại suy thoái những năm 1930 đều biết rằng những trải nghiệm đầy thương tích này có ảnh hưởng đến hành vi cả đời của họ.

Ngoài những tác động trực tiếp đến đầu tư và thuê mướn, Covid-19 sẽ áp đặt thêm nhiều chi phí dài hạn. Vào thời điểm đại dịch được cho là kết thúc, một thế hệ trẻ em, đặc biệt là trẻ em từ các hộ gia đình có thu nhập thấp rất có thể sẽ phải ngừng đi học trong vòng một năm. Những thanh niên đang vật lộn đi tìm công việc trong một thị trường lao động còn nhiều hạn chế do ảnh hưởng của đại dịch chỉ có thể mong đợi kiếm được công việc với thu nhập thấp hơn so với những gì họ kỳ vọng. 

Nhưng thời hậu đại dịch sẽ có thêm những điều tốt lành. Dù đại dịch gây ra sự sụt giảm giá trị bất động sản thương mại ở nhiều thành phố, nhưng điều này có thể dẫn đến một làn sóng đầu tư và xây dựng mới ở các khu vực ngoại ô, cũng như ở các khu vực thành phố vừa và nhỏ đã tồn tại từ khá lâu. Đại dịch cũng thúc đẩy các nhà hoạch định chính sách tìm cách cung cấp Internet băng thông rộng toàn cầu, kết nối thế giới.

Nền kinh tế toàn cầu hiện đang ở ngã ba đường. Nhiệm vụ quan trọng nhất của các nhà hoạch định chính sách là cố gắng giảm bớt những bất ổn kéo dài trong khi phải tiếp tục cứu trợ khẩn cấp những cá nhân, khu vực kinh tế bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Nhưng sự bất an được thúc đẩy do Covid-19 có khả năng sẽ đè nặng lên nền kinh tế toàn cầu sau khi điều tồi tệ nhất đã từng xảy ra, nhất là vào thời điểm đại dịch vừa mới ập tới trong những tháng đầu năm.


Phương Linh

Theo The Guardian