Sàn giao dịch, “cứu cánh” cho nghề tự do?



Sàn giao dịch, “cứu cánh” cho nghề tự do?

Freelancer 20:50 13/2/2014

“Mỗi sáng thức dậy có ngay 1 tỷ đồng” - câu chuyện về chàng trai trẻ Nguyễn Hà Đông thành công với sản phẩm game “viết nhanh” Flappy Bird hẳn đã thôi thúc nhiều bạn trẻ tìm kiếm một công việc freelance để mong đổi đời. Vì thế mà từ freelance lẫn Flappy Bird luôn được tìm kiếm trên Google trong thời gian qua, nhưng đó mới chỉ là một mặt sáng của công việc freelance, còn những rủi rủi ro tiềm ẩn của những nghề “ngồi một chỗ hái ra tiền” này thì ít ai ngờ tới.

Một báo cáo của trang web Vietnamworks năm 2013 cho thấy, thị trường việc làm trong nước đang dịch chuyển dần từ truyền thống sang hướng dịch vụ. Các doanh nghiệp, đặc biệt là khối ngân hàng, công nghệ thông tin ngày càng quan tâm tới dịch vụ thuê ngoài (outsourcing) bởi nhiều lợi ích như: tiết kiệm chi phí, hạn chế rủi ro,…
 
Ở một số nước trong khu vực như Thái Lan, Singapore, Malaysia, Philippines, hình thức này phát triển khá chuyên nghiệp, tạo môi trường tương tác thuận lợi cho cả khách hàng và freelancer. Tuy nhiên, tại Việt Nam, Bộ luật Lao động hiện hành chưa có quy định cụ thể đối với hoạt động cho thuê lại lao động cũng như nghề freelance nên không có gì đảm bảo những người liên quan phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với nhau, do đó hình thức trao đổi này đang gặp phải một số rủi ro nhất định.
 
Rủi ro không chỉ riêng ai
 
Với nhu cầu việc làm hiện tại, freelancer ở Việt Nam khá nhiều song không phải ai cũng đủ độc lập, kỹ năng, kinh nghiệm và bản lĩnh để có thể tồn tại được trong nghề tự do này. Hạnh Ngân, biên dịch viên tự do, tỏ ý tiếc nuối món tiền thù lao vừa “mất trắng” chỉ vì một lỗi sai từ vựng căn bản. Cô cho rằng với 5 năm kinh nghiệm của mình thì lỗi gặp phải là một điều “hết sức ngớ ngẩn do hai đêm liền phải thức trắng để hoàn thành đúng thời hạn của khách hàng. Bên đối tác tuy là mối quen song vì tính chất tài liệu rất quan trọng nên họ rất khắt khe, nguyên tắc, không chấp nhận bất cứ sai sót nào”.
 
Hoàng Việt (24 tuổi, Hà Nội) vừa là nhân viên marketing chính thức công ty phát hành game, vừa chạy các dự án bên ngoài. Việt cho biết dù là công việc làm thêm thì yếu tố kỷ luật vẫn được đặt lên hàng đầu. “Nếu bạn không tôn trọng đối tác, không đảm bảo deadline thì dù có kỹ năng tốt, bạn cũng không có cơ hội hợp tác với khách hàng lâu dài”.
 
Rủi ro đối với freelancers khá phổ biến khi chẳng có gì ràng buộc chuyện làm xong việc sẽ được thanh toán ngay, hoặc tệ hơn là bị “quỵt” tiền công. “Điều này thường xảy ra với freelancer ít kinh nghiệm khi họ gặp phải khách hàng “quái tính”, bị bắt buộc giao 100% sản phẩm mới được thanh toán. Nhiều trường hợp sau khi hoàn tất công việc, khách hàng lại lấy lý do sản phẩm chưa đạt yêu cầu, cần sửa chữa mà đôi khi chiều lòng “Thượng đế” khó như dò kim đáy bể”, ông Trần Ngọc Tuân – CEO của sàn giao dịch việc freelance vLance.vn cho biết.
 
Còn với khách hàng, họ cũng có khi bị cộng tác với freelancer thiếu chuyên nghiệp. Tuấn Kiên, trưởng dự án một công ty nội dung số chia sẻ kinh nghiệm “nhớ đời” khi lần đầu tiên làm việc với freelancer. “Theo thỏa thuận, mình ứng trước tiền cho freelancer. Mấy ngày đầu, bạn đó làm việc khá hời hợt, khi bên mình nhắc nhở thì viện rất nhiều lý do, đến nửa thời gian sau tự nhiên biến mất không để lại lời nhắn nào, điện thoại ngắt liên lạc. Dự án của bọn mình bị dở dang, phải thuê lại người làm từ đầu và suýt chút nữa thì bị đối tác cắt hợp đồng vì chậm trễ”.
 
Cần có những sàn giao dịch
 
Trước những tổn thất sát sườn liên quan đến tiền bạc, thời gian và hiệu quả công việc, cả khách hàng và freelancer, những người hoạt động, tương tác trực tiếp trong môi trường việc làm tự do đều rất cần một cầu nối của bên thứ ba nhằm hạn chế hoặc giảm thiểu rủi ro cho họ. Đó chính là lý do sàn giao dịch xuất hiện.
 
Ông Trần Ngọc Tuân cũng cho biết thêm, ở nước ngoài, hình thức này đã trở nên phổ biến, khách hàng và freelancer có thể giao dịch với nhau một cách chuyên nghiệp với chi phí thấp nhưng vẫn đảm bảo về quyền lợi nếu tranh chấp xảy ra nhờ những điều khoản chặt chẽ được tạo dựng sẵn.
 
Bên cạnh đó, khi tham gia vào những sàn giao dịch này, freelancer có thể kiếm được việc nhanh, phù hợp với sở trường và dễ đáp ứng được mức lương kỳ vọng so với công sức lao động bỏ ra. Trong khi đó, khách hàng cũng dễ dàng tìm được nguồn nhân lực tốt, có nhiều sự lựa chọn, phù hợp với yêu cầu, mục tiêu của dự án.
 
Hiện tại ở Việt Nam, những sàn giao dịch việc làm như thế còn khá mới mẻ, mặc dù thị trường tìm freelancer làm việc theo từng dự án đã có từ nhiều năm qua. Song, với quá trình phát triển xã hội, phát sinh bất cứ một ngành nghề nào cũng đòi hỏi thiết chế xã hội và những dịch vụ đi kèm với nó để có thể trở thành một nhu cầu được xã hội công nhận.
 
Đồng thời, trong bối cảnh lao động chất lượng cao của Việt Nam đang thiếu hụt trầm trọng, thì nghề freelancer phát triển cũng là cách để thúc đẩy sự tự chủ, độc lập, có kinh nghiệm, kiến thức, hiểu biết của giới trẻ để lao động Việt Nam hòa nhập với thế giới.
 
Xã hội thay đổi, quan niệm phải trở thành công chức mới được gọi là “đi làm” đã không còn nặng nề như trước. Vì thế, cần một nơi có thể trở thành địa điểm giao dịch, khiến khách hàng lẫn freelancers cùng tin tưởng, nhưng tại Việt Nam vẫn đang quá thiếu.
Các bước tương tác trên sàn giao dịch việc làm tự do:
  1. Khách hàng đăng dự án.
  2. Freelancer đăng hồ sơ và đưa ra mức giá mình có thể thực hiện.(Hồ sơ được lưu trữ cho tới khi cập nhật mới)
  3. Khách hàng sàng lọc và chọn freelancer thông qua mức chào giá và hồ sơ của freelancer.
  4. Khách hàng đặt tổng giá trị kinh phí thực hiện dự án tại tài khoản của công ty tổ chức sàn giao dịch.
  5. Sàn giao dịch gửi thông báo khách hàng đã trả cho dự án, freelancer bắt đầu thực hiện công việc.
  6. Khách hàng và freelancer tương tác với nhau qua hệ thống liên lạc trực tuyến của sàn giao dịch. (Lưu ý: Nếu hai bên tự ý liên lạc bên ngoài sàn giao dịch, khi có tranh cãi, các sàn giao dịch sẽ không chịu trách nhiệm)
  7. Freelancer thông báo hoàn tất công việc. Khách hàng nghiệm thu sản phẩm, nếu chấp nhận, khách hàng đặt lệnh thông báo để sàn giao dịch chuyển toàn bộ chi phí dự án cho freelancer.
8. Khách hàng nhận xét về chất lượng freelancer thực hiện dự án (không bắt buộc).
 

Freelancer

Từ Khóa :