Rama X, ẩn số chính trị bấp bênh của Thái Lan



Rama X, ẩn số chính trị bấp bênh của Thái Lan

Nguyễn Kim 0:30 26/1/2018

Người Đức không quan tâm lắm đến sự hiện diện của ông ta cho đến một ngày tháng 7 năm 2016, khi tờ báo Bild công bố những bức ảnh của ông ở sân bay Munich. Ông mặc một cái áo ba lỗ chỉ che đến nửa bụng và một cái quần bò tụt, để lộ cả một hình xăm to ở lưng.

Đấy là ở Baviere, rất xa Bangkok, với các lâu đài và danh tiếng không tốt đẹp mà ông xây dựng khi là người thừa kế ngai vàng Thái Lan, nơi ông đã sống phần lớn thời gian trong những năm vừa qua, trong khi bố ông – nhà vua Bhumibol Adulyadej, phải nằm liệt và cả quân đội lẫn giới chính trị tinh hoa đều lo ngại kết cục không thể tránh khỏi.

Đăng quang vào tháng ba?

Maha Vajiralongkorn trở về nước chớp nhoáng. Người dân của cố đô Siam đã để tang Rama IX, tên của triều đại, trong một năm, cho đến ngày hoả táng. Nếu ông đã được công bố là nhà vua vào ngày 1/12/2016, Maha Vajiralongkorn hiện phải bắt đầu trị vì. Nhưng khi nào? "Vào cuối năm" 2017, phó thủ tướng Wissanu Krea-Ngam cho biết. Không có gì xảy ra bởi vì ngay cả trong chính phủ không ai đoán được rằng lúc nào thì người thừa kế ngai vàng mới quyết định ký vào sắc lệnh. Người ta vẫn đang nói đến tháng 3 năm 2018.

Tính cách của Maha Vajiralongkorn là một đề tài nhạy cảm trong hoàng gia. Tính khí nóng nẩy, thất thường, các cuộc hôn nhân, li dị và các tình nhân là một bí mật mà ai cũng biết ở Thái Lan, nhưng không vì thế mà không bị cấm. Và coi chừng với những người dám lôi nó ra làm đề tài đàm tiếu. Điều khoản 112 của bộ luật hình sự đưa ra mức hình phạt lên đến 15 năm tù giam với những người dám chỉ trích chế độ quân chủ hay ngay cả với những khơi gợi chủ đề tranh luận về hoàng gia. Năm 2015 một người đã bị bắt vì bình luận hài hước về chú chó của nhà vua, một người khác thì vì đã "like" và chia sẻ trên facebook một bức ảnh ghép.

Sự khác thường của tân quốc vương Thái đều được mọi người biết đến. Từ năm 2010, đại sứ Mỹở Bankok, Eric G. John, khi hỏi tướng Prem Tinsulanonda xem hoàng tử đang ở đâu, vị trưởng ban cố vấn riêng của nhà vua trả lời : "Ông biết đời sống xã hội của ông ấy rồi đấy, ông ấy như thế nào..." Một kênh khác được phát hiện bởi Wikileaks, thuật lại chuyện của một đại sứ Mỹ, Ralph Boyce, trong một buổi tiệc với 600 người, chú chó bông của nhà vua, Foo Foo, được bổ nhiệm là tổng tư lệnh không quân và ăn mặc theo đúng cấp bậc, đã nhảy lên bàn và uống trong cốc của các khách mời, trong đó có cả của đặc phái viên Mỹ.

Chính quyền Thái mong muốn công chúa Sirindhorn, vốn được lòng hơn, người thường xuyên lắng nghe các dự án phát triển nông thôn, sẽ lên ngôi. Nhưng điều đó là không thể. Công chúa chưa lấy chồng, chưa có con, và Rama IX đã chuẩn bị từ năm 1972 một buổi lễ về sự tiếp nối ngai vàng của con trai.

Một "vị phật sống" ở Baviere, Đức

Trong khi thái tử thì chỉ trông về nước Đức. Hai năm trước, khi bố của ông đang lúc hấp hối, ông đã mua hai ngôi nhà trong các ngôi làng giàu có bên hồ Starnberg, ở Haute-Baviere. Hồ rộng lớn và băng giá, các đỉnh núi phủ tuyết, xa xôi và kín đáo, một kiểu tự do điển hình... Những thứ mà Maha Vajiralongkorn, người đã tìm thấy ở đây, giữa Munich và các nhà ga chân núi Alpin điều mà hoàng gia Thái không thể mang lại.

Ở Tutzing, toà nhà rộng lớn sơn vàng có giá khoảng vài chục triệu euro. "Ông ấy được đối xử như một vị phật sống, khi ông ấy đảo mắt thì những người phục vụ đều phải nhìn xem ông ấy đang để ý điều gì", Guido Lindner kể lại. Guido là người điều hành của khách sạn bên hồ nơi mà những người thân cận của hoàng gia đã hỏi mua nhưng họ không bán. Thái tử cũng đã an cư ở cách đó vài kilomet.

Hồ Starnberg là nơi mà các ông chủ tập đoàn và các nhạc sĩ tên tuổi tìm thấy sự bình yên, cho phép có sự kín đáo hơn là khách sạn Hilton ở sân bay Munich nơi vị vua cũng chăm chỉ lui tới. Từ khi tốt nghiệp học viện quân sự Áo, Maha Vajiralongkorn say mê với việc lái máy bay. Ông ấy tự lái chiếc Boing 737 của mình, mà những người tò mò có thể theo dõi các điểm đến trên trang web về hành trình hàng không. Trong cuốn tiểu sử về bố của Rama X, bị cấm ở Thái Lan, "The King Never Smiles" (Vị vua không cười bao giờ), nhà báo Mỹ Paul Handley kể về chuyến thăm Nhật năm 1987, thái tử đã không hài lòng khi người lái xe người Nhật đã dừng đột ngột trên đường cao tốc. Để trả thù những người chủ nhà Nhật Bản, 9 năm sau trong một cuộc gặp thượng đỉnh ở Bangkok, ông ta tự lái chiếc F-5 cùng với hai phi cơ quân sự, ngăn cản máy bay của thủ tướng Nhật trong vài chục phút trước khi hạ cánh.

Sự xuất hiện của ông ta ở khách sạn sân bay, sở hữu bởi tập đoàn Kempinski (mà quỹ hoàng gia Thái Lan là một cổ đông lâu năm) trước khi chuyển nhượng cho chuỗi Hilton, là nguồn gốc của các rắc rối, một nhân viên cũ cho biết. Ông ta ở đây 2-3 tháng, nhiều lần trong năm. Đôi lúc, đại sứ quán Thái Lan ở Berlin chỉ thông báo vài ngày trước khi ông đến. Vào khoảng năm 2010, họ đã phải thay đổi vào phút cuối một hội thảo quan trọng tổ chức bởi khách VIP, hãng bảo hiểm Allianz, với hàng trăm khách mời, chỉ vì Vajiralongkorn quyết định hạ cánh.

Mỗi lần mà ông ta tới, có hàng tấn hành lý đi cùng. Cần phải dọn dẹp lại nhiều tầng, hay cả một cánh của khách sạn, cũng như việc cô tình nhân nào sẽ đến cùng lúc với cô khác. Nghi thức Thái Lan thậm chí đã định yêu cầu người Đức phải cúi rạp mình trước hoàng gia. Người ta đã từ chối và chỉ chịu nhượng bộ với việc không bao giờ nhìn thẳng vào mắt nhà vua hay nói chuyện với ông. Trong phòng ngủ của Vajiralongkorn, các bức tường từ lâu đã phủ kín ảnh bộ sưu tập xe cộ của ông.

Có lần, một nhân viên dọn dẹp người Đức đã phát hiện ra vị khách Thái Lan này đã treo một bức ảnh của Hitler, không thể biết được là điều này thể hiện một sự thiếu hiểu biết cẩu thả hay một sự say mê kỳ lạ. Quản lý khách sạn đã phải nặng nề nhấn mạnh với phái viên của sứ quán để ngay lập tức dỡ bức ảnh không thể chấp nhận này.

Dễ nổi giận với tội chỉ trích hoàng gia

Ngoài lái máy bay, Rama X thích đạp xe leo núi ở Baviere. Vào tháng tư, ở Gasthof Stern, một nhà nghỉ trên núi truyền thống ở vùng ngoại ô thanh bình của Unterammergau, người ta thấy ông đến bằng xe đạp với khoảng 30 thành viên hộ tống, cùng cô Suthida, người từng là tiếp viên hàng không của Thai Airway. Sau khi ăn vài món địa phương, ông ta rời đi trên xe Porsche. Người ta cũng thấy ông ta hay đi ngang qua làng Eschenlohe, cả Murnau am Staffelsee, một ngôi làng nhỏ đã từng là nơi hoạ sĩ Kandinsky sinh sống.

Nhưng khi mà Maha Vajiralongkorn đạp xe ở vương quốc của mình, mọi thứ kém nên thơ hơn. Vào năm 2015, một cuộc diễu hành xe đạp trên các phố lớn ở Bangkok, tổ chức dành cho nhà vua, đã thể hiện một vị hoàng tử đơn giản và đáng mến. Một tháng rưỡi trước buổi lễ, một nhân viên nổi tiếng được hoàng tử thuê, bị cáo buộc đã bỏ túi một số tiền lớn từ các công ty tổ chức sự kiện. Vài tuần sau khi bị bắt, ông ta chết vì "nhiễm trùng máu".

Một viên cảnh sát cũng bị giam giữ trong vụ này đã được tìm thấy treo cổ trong nhà tù quân đội. Nạn nhân thứ ba : một người vệ sĩ cũ của hoàng tử. " Tất cả những gì người ta nói với chúng tôi là, một, ông ấy đã chết, hai, chúng tôi không viết gì về chủ đề này. Chấm hết", một nhà báo Thái Lan thuật lại. Trong kiểu tình huống như thế này, thành viên của hoàng gia sẽ bí mật liên hệ với các chủ báo, người sẽ đưa thông tin đến các chủ biên. Những người cuối cùng này biết phải làm gì.

Các lệnh kiểm duyệt tương tự được gửi đến cho báo chí, khi nhà vua từ bỏ người vợ thứ ba của mình, Srirasmi, người xuất hiện với độc chiếc quần lót trong buổi sinh nhật nhà vua năm 2007. Video tuồn lên mạng của buổi lễ, đã nhanh chóng trở thành minh hoạ cho cuộc sống truỵ lạc của hoàng tử một vương quốc mà tất cả khách du lịch sẽ không được phép vào cung điện nếu không phủ kín vai.

Sau khi bị thất sủng, Srirasmi đã được lệnh không bao giờ được đặt chân đến Bangkok. Hiện cô sống trong sự giám sát ở phía tây thủ đô, và ít nhất ba thành viên của gia đình cô đã bị bắt vì tội phỉ báng hoàng gia.

Con trai của cô, Dipangkorn, 11 tuổi, học ở Đức, có thể sẽ không bao giờ được gặp mẹ. Cậu bé đứng hàng đầu tiên trong danh sách kế vị, hoàng tử đã từ bỏ người vợ thứ hai của mình năm 1997, một diễn viên, và đã thông báo đến hiệu trưởng bằng một bức thư rằng ông cũng dừng luôn việc trả học phí ở Anh cho bốn người con trai. Ông ta chỉ giữ liên hệ với con gái. Bốn người con trai này hiện sống ở Mỹ và những bức thư đề nghị họ quay về nước đã không được phản hồi.

"Ông ta thông minh, thậm chí đôi lúc dễ mến, nhưng ông ta không có sự vị tha”, một doanh nhân ở Thái Lan kể. “Dưới mắt ông ấy, quyền lực là hiển nhiên như sự tồn tại của mình". Trong một tư liệu hiếm hoi có sự trả lời của ông ta, năm 1979, Maha Vajiralongkorn đã nói đúng như vậy. Khi một phóng viên hỏi ông ấy sống như thế nào ở địa vị của mình, khó chịu với câu hỏi, ông ta quay mặt đi, sau đó trả lời "Từ giây đầu tiên của cuộc đời mình, tôi là một hoàng tử. Khó để nói về việc là một con cá thì như thế nào khi bạn là cá, hay một con chim thì thế nào khi bạn là chim".

"Trị vì bằng nỗi sợ"

Dù vậy, vị vua mới cần tỏ ra ghê gớm với những người khác, một người bạn học cùng phòng ở Millfield nói. Rupert Christiansen, hiện là bình luận nhạc kịch của Telegraph, nhớ rằng "Mahidol", tên ở nhà của ông ta trong hoàng tộc, "có một tính cách thất thường, hai mặt. Ông ta muốn được e sợ". Từ những năm 1980, người ta gọi ông là "Sia O", biệt danh gợi đến mối liên hệ thật hoặc đáng ngờ với mafia Trung Quốc.

"Đây sẽ là triều đại của nỗi sợ, không phải của yêu thương", Pavin Chachavalpongpun dự báo, giáo sư bị đi đày và từng là một nhà ngoại giao, một người phản đối mạnh mẽ với thể chế quân sự và quân chủ hiện tại. Ở tuổi 65, nhà vua mới không có vẻ gì là muốn được yêu thích. Ông ta có thể dựa vào một nền báo chí khoá chặt và một công cụ tuyên truyền nhất quán: các buổi chiếu phim ở Thái Lan, đều bắt đầu bằng một video dành cho quốc vương. Ông ta chỉ cần có vài chuyến thăm đến các cánh đồng và thể hiện sự gần gũi với các nông dân để có thể được yêu mến, giống như chị ông ấy đã làm. Hiện tại thì hoàng gia vẫn hoàn toàn không thể đoán định.

Cuộc chuyển giao rủi ro này đã được chứng thực ngầm vào năm 2014, khi quân đội giành quyền lực. Ba năm rưỡi sau, họ vẫn nắm giữ nó. "Quân đội hành động trong sự dự kiến với những điều có thể làm hài lòng nhà vua", theo chuyên gia về Thái Lan Eugenie Merieau, giáo sư trường đại học Gottingen, người nhắc đến rủi ro của một thời kỳ "Chuyên chế mới". Liệu để đảm bảo cho quyền lực của mình, quốc vương mới có khoá lại đời sống chính trị của đất nước?

Ngay khi được công bố là vua bởi quốc hội, Maha Vajiralongkorn đã xoá đi trong Hiến pháp một điều khoản bắt buộc tất cả các tuyên bố của hoàng gia đều phải được cùng ký bởi một bộ trưởng hoặc chủ tịch quốc hội, luật nhằm giới hạn quyền lực của nhà vua. Sau đó, chỉ có một công bố đơn giản vào tháng 10 về việc chuyển 420 triệu euro từ Ngân hàng thương mại Siam, dưới sự giám sát của nhà vua, đến một bên hưởng lợi không được biết đến, có lẽ là cung điện?!

69 triệu người Thái Lan có được thấy Maha Vajiralongkorn lên ngôi vào tháng 3? Họ có lẽ sẽphải đợi lâu. Ngày 24 tháng 12 năm 2017, chiếc Boing 737 với số hiệu đăng ký HS-HRH đã thực hiện một chuyến bay từ Munich đến một sân bay ở vùng trung tâm nước Đức, nơi mà vị vua tối cao đang bận quan sát những đường hạ cánh của mình.


Nguyễn Kim

Theo Le Monde

Từ Khóa :