Quay lại Biển Đông, Nhật Bản trở thành phép thử mới của Trung Quốc



Quay lại Biển Đông, Nhật Bản trở thành phép thử mới của Trung Quốc

Nguyễn Minh 15:58 11/3/2015

70 năm sau khi quân đội đế quốc Nhật bị đánh bật khỏi Biển Đông, giờ đây quốc gia này đang lặng lẽ di chuyển trở lại vào khu vực bằng những quan hệ an ninh với Philippines và Việt Nam - hai quốc gia Đông Nam Á cố gắng đối phó với tham vọng bành trướng lãnh thổ của Trung Quốc.

Hợp tác an ninh của Tokyo đang được triển khai khá khéo léo nhằm tránh phản ứng dữ dội từ Bắc Kinh khi tăng cường tập trận hải quân với Philippines, tư vấn kỹ năng cho thủy thủ tàu ngầm Việt Nam trong thời gian tới. Tất cả những hoạt động này diễn ra sau bài phát biểu vào tháng 5/2014 của Thủ tướng Shinzo Abe, rằng Tokyo sẽ giúp Đông Nam Á duy trì tự do hàng hải và hàng không ở khu vực. Việc hợp tác này được cho là phù hợp với một chính sách an ninh cơ bắp hơn theo chủ trương của Abe, người muốn nới lỏng những hạn chế về hiến pháp hòa bình thời hậu chiến của Nhật Bản, và ăn khớp với chính sách “tái cân bằng” của Washington đối với châu Á.
 
“Xu hướng này đang ngày càng trở nên rõ ràng và tôi không nghĩ rằng họ (Nhật Bản - PV) sẽ lùi bước, bất chấp lo ngại từ phía Trung Quốc,” Ian Storey - một chuyên gia về an ninh khu vực tại Viện Nghiên cứu Đông Nam Á của Singapore - đánh giá trên Reuters. Trong cuộc trả lời phỏng vấn báo chí ngày 8/3, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc cũng cảnh báo Nhật Bản sẽ phải “phát ngôn và hành động thận trọng” trên Biển Đông bởi Tokyo không phải là một bên trong tranh chấp.
 
Dù Nhật Bản không có tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông, nhưng nước này hoàn toàn có thể lo lắng về kịch bản bị cô lập nếu Trung Quốc khống chế được huyết mạch thương mại của Nhật Bản tại vùng biển này - nơi hiện Trung Quốc đang gấp rút cải tạo, bồi đắp, bê tông hóa các rạn san hô nhằm mở rộng phạm vi ảnh hưởng của lực lượng hải không quân. Kịch bản nước này thiết lập vùng nhận diện phòng không (ADIZ) là điều mà các quốc gia Đông Nam Á như Philippines và Việt Nam không hề muốn. Bắc Kinh đã từng bị lên án gay gắt bởi Nhật Bản và Hoa Kỳ khi đã áp đặt ADIZ tại Hoa Đông. Theo New York Times công bố ngày 9/3 dẫn lời các phi công người Nhật cho hay: họ thường xuyên phải đối đầu với các máy bay do thám của Trung Quốc bay sát không phận Nhật Bản. Các chiến đấu cơ Trung Quốc xuất hiện thường xuyên đến nỗi, căn cứ Naha dự tính sẽ tăng cường thêm một đội bay F-15 nữa trong năm nay. Tính từ tháng 4 đến tháng 12/2014, Nhật đã được triển khai chiến đấu cơ ngăn chặn máy bay Trung Quốc 379 lần, cao gấp 6 lần năm 2010.
 
Kế hoạch hợp tác quốc phòng giữa Nhật với Philippines sẽ diễn ra nhộn nhịp trong năm 2015. Các cuộc tập trận hải quân chung là một phần của một thỏa thuận an ninh mà 2 nước đã ký kết tại Tokyo vào tháng 1, mà sau đó sẽ là các cuộc đàm phán quốc phòng cấp Thứ trưởng. 10 tàu bảo vệ bờ biển Nhật Bản đang được đóng cho Philippines sẽ chuyển giao vào cuối năm nay. Nhật Bản cũng có thể tài trợ cho Philippines cải tiến cơ sở hạ tầng xung quanh một căn cứ quân sự trên đảo Palawan - một trong những vùng đất chiến lược gần quần đảo Trường Sa. Phát ngôn viên của lực lượng vũ trang Philippines, Đại tá Restituto Padilla đã hoan nghênh sự tham gia của Tokyo như một hoạt động “tự nhiên” nhằm giúp đỡ lẫn nhau nhằm đảm bảo cho những tuyến đường biển.
 
Còn với Việt Nam, một nguồn tin Bộ Quốc phòng Nhật Bản đánh giá rằng có rất nhiều điều mà quốc gia này cần nhắc. Chính phủ cũng không lập tức nhận xét về sự hỗ trợ của Nhật Bản, trong đó bao gồm sáu tàu hải quân tuần tra cũng như tư vấn về điều trị bệnh giảm áp cho thủy thủ đang sử dụng tàu ngầm của Nga. Ở những quốc gia khác, các quan chức Bộ Quốc phòng Nhật Bản đã tổ chức các cuộc đàm phán sơ bộ về sản xuất vũ khí chung với Malaysia và Indonesia, Reuters cho hay. Từ phía Úc, Canberra đã gửi một quan chức Bộ Quốc phòng đến Tokyo để giúp Nhật Bản xây dựng các mối quan hệ trong khu vực Đông Nam Á, nhưng chi tiết kế hoạch làm việc trong 18 tháng không được tiết lộ.
 
Tuy nhiên, những thay đổi về thế trận quốc phòng này của Nhật Bản trong những tháng tới sẽ cho phép Thủ tướng Abe thúc đẩy hơn nữa sự tham gia của mình trong khu vực Đông Nam Á.
 
Bên cạnh đó, hoạt động của các học giả và chính trị gia của nước này trước nguy cơ Trung Quốc chiếm biển cũng diễn ra gấp rút. Đã có người đề cập đến sách lược mạnh tay với những đảo đá nhân tạo mà Trung Quốc đang xây dựng. Còn tại Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc ngày 4/3, Manila đã công bố nội dung lời tố cáo về việc Trung Quốc ồ ạt xây đảo nhân tạo trên các bãi đá tại vùng quần đảo Trường Sa là “một mối đe dọa trực tiếp đến Philippines và các quốc gia khác có tuyên bố chủ quyền (trong vùng), và cần được coi là một mối quan ngại lớn cho tất cả các nước vì đe dọa an ninh, hòa bình và ổn định trong khu vực”. Đây là lần đầu tiên Philippines nêu bật vấn đề này trước Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc, định chế có chức năng duy trì hòa bình và an ninh quốc tế. Trong khi đó phản ứng của Việt Nam và Malaysia khá dè dặt. Thậm chí sự im ắng của người dân trong trước sự kiện nghiêm trọng đến chủ quyền hơn cả hiện diện của dàn khoan HYSY 981 của Trung Quốc vào tháng 7 năm trước cò có dấu hiệu cho một hiện tượng đáng lo ngại, tờ Thời báo Kinh tế Sài gòn ngày 10/3 bình luận.
 

Nguyễn Minh

Từ Khóa :