Quái vật thế kỷ 21 - sự phân mảnh trong rừng bê tông


Quái vật thế kỷ 21 - sự phân mảnh trong rừng bê tông

Nguyễn Minh 16:20 12/4/2017

Khác với con quái vật mộng mơ đầy sự tò mò của thế kỷ 17, những nhà sáng lập ra bộ môn tâm lý học như Freud hay Jung đã khiến châu Âu sau cuộc cách mạng công nghiệp lần một sống chậm hơn một chút. Quan điểm thân xác con người như một cỗ máy chứa một linh hồn siêu nhiên trở nên sơ cứng.

Cùng với những bước tiến đầu tiên của ngành não học nảy nở cuối thế kỷ 19, tâm lý học đã bắt đầu có đủ công cụ và phương pháp để quan sát con người/chính mình như một đối tượng khách quan không khác gì một nhà quan sát vũ trụ. Nếu như quá trình ở phương Đông thường mang tính tư biện quán chiếu trong phương pháp đạt giác ngộ, thì phương Tây muốn tìm ra một lý thuyết toàn năng để lý giải các hiện tượng tâm lý vô cùng mới mẻ và phức tạp. Ví dụ như hiện tương đa nhân cách? Hiện tượng rối loạn ám ảnh cưỡng chế? Hiện tượng rối loạn hành vi chức năng xã hội? Những kẻ điên ở thế kỷ 13 vốn được coi như đại diện của một hiện tượng siêu nhiên đáng kính trọng, dễ dàng nằm trong tâm lõi xã hội thì kể từ thế kỷ 18 đến nay, họ bị đẩy ra bên rìa xã hội, khu biệt lập trong các căn phòng nghiên cứu, nhà thương điên, bệnh viện. Tuy nhiên, sự đa dạng của các biến thể tâm lý học luôn tạo ra các ngoại lệ khiến con người bối rối.

Ở một vị trí khách quan hơn nhà tâm lý học, các nhà nghiên cứu động vật học đã dành nhiều thời gian quan sát - đối chiếu các loại vật có vú, hành vi phức tạp trong thiên nhiên và trong chuồng thú để tìm ra các lý giải cho biến thể tâm lý của con người/loài vượn không lông trong cánh rừng bê tông/khu chuồng trại rộng lớn. Như những con vượn trong thiên nhiên hầu như thủ dâm, hành vi này rất phổ biến với cùng loài đó trong chuồng thú. Những viễn cảnh và ảo tưởng của loài vật khi bị trói buộc/bạo hành ngày càng phong phú, mở rộng thậm chí trở thành siêu nhiên đột nhiên trở nên dễ hiểu. Chính từ nền tảng này, chìa khóa để giải mã bộ phim Split thay vì đứng ở vị trí zoology (động vật học) lại trở nên đơn giản hơn góc nhìn của psychology (tâm lý học). Và cũng từ Split, ta cũng có thể giải thích một vệt dài lịch sử các nhân vật trong dòng phim hành động - tội phạm - kinh dị khi đạo diễn và các nhà biên kịch đều cố gắng lý giải tội ác bằng cách đào sâu vào tâm lý tội phạm. Càng đào sâu, người ta càng chứng kiến một nỗi sợ phi thường cùng những rào cản xã hội bị thách thức bởi chính các ngoại lệ mà con người tạo ra.

Con thú trong Split vừa có tính biểu tượng ghép nối rất nhiều các mảnh ghép điện ảnh trước đó nhưng nó cũng rất cụ thể về hiện trạng bạo hành mà con người dành cho những con thú nhỏ/con người có chiều cao 50cm. Hình thức bạo hành có thể là tâm lý từ những lời nói nặng nề những nỗi sợ của dòng họ, sự đe dọa của luân lý đến những xâm hại về vật lý. Tất cả những tổn thương đó đều để lại vết sẹo. Sự tái tạo này ở cấp độ cao hơn chính là những sáng tạo siêu nhiên.

Bất kỳ ai nhớ lại tuổi thơ của mình khi bị bắt nạt, đều tạo ra các nhân vật siêu anh hùng - một con thú trong hình dạng người đi trả thù kẻ ác. Những con thú này được tạo ra như một biện pháp phòng ngự tâm lý tầm thiết, cho đến khi ta trưởng thành để chia tay con thú để tự bảo vệ chính mình. Tuy nhiên, nếu con người/con vật trong rừng bê tông không trưởng thành? Con thú vô hình đó sẽ biến dạng và tiến hóa để đi vào xã hội thực. Quá trình biến hóa này có thể tạo nên những tên tội phạm mà kẻ tạo ra nó, có thể chính là chúng ta khi ngoảnh mặt trước bất công, vỗ tay trước bạo lực và coi những đứa trẻ như một loại thú cưng tuân hành các mệnh lệnh.

Xem thêm:

Ghost in the Shell: Sự vong ngã của con người trong kỷ nguyên tập đoàn

Khi con trẻ “sợ”… học

Khoa học nói dối giúp Trump trở thành “ngôi sao chính trị”


Nguyễn Minh

Từ Khóa :