Nỗi lo ngân sách tràn bờ Thái Bình Dương



Nỗi lo ngân sách tràn bờ Thái Bình Dương

Trường Giang 16:14 27/9/2013

Năm 2013 có lẽ là một trong những mốc mới trong lịch sử của các cuộc khủng hoảng kinh tế trên toàn thế giới. Trong khi nền kinh tế số một thế giới là nước Mỹ đang loay hoay với nỗi lo ngân sách và nguy cơ vỡ nợ thì ở bên kia bờ Thái Bình Dương, nền kinh tế non trẻ của Việt Nam lần đầu tiên kể từ giai đoạn “mở cửa” cuối thập niên 80 cũng chuẩn bị phải đối diện với thực tế thất thu ngân sách.

Khác với những đợt suy thoái trước từ những năm 30, những năm 70 và cuối những năm 90 còn mang dấu ấn của đầu cơ, hoặc sai lỗi của một chi tiết trong bộ máy kinh tế, lần sụp đổ mang tính hệ thống toàn cầu này quật đổ cả người khổng lồ Mỹ, lẫn “ngôi sao đang lên” Trung Quốc và các “chiến binh già” thuộc khối EU. Không dừng ở đó, cơn địa chấn suy thoái còn cuốn phăng những thành tựu nhỏ bé của các nền kinh tế đang lên, trong đó có Việt Nam.
 
Bấy lâu nay, kinh tế Mỹ vẫn là kim chỉ nam cho các hoạt động của kinh tế toàn cầu. Một câu nói phát ra từ chủ tịch Cục dự trữ Liên bang Mỹ về chương trình kích thích kinh tế có thể ngay lập tức khiến người Việt Nam đổ xô ra tiệm vàng để mua, hoặc bán do biến động giá quá lớn. Hoặc, bất kỳ phản ứng nào của Tổng thống Mỹ liên quan tới tình hình Syria cũng có thể khiến người sử dụng xe gắn máy ở Việt Nam phải thở dài, hoặc nhen nhúm hy vọng vì nó tác động thẳng đến giá xăng đổ vào 30 triệu chiếc xe máy hàng ngày.
 
Mới đây, không chỉ nước Mỹ, mà cả thế giới cùng quan ngại khi ông Obama chưa thuyết phục được Quốc hội nước này thông qua ngân sách 2014 để duy trì hoat động của chính phủ, mà hệ lụy của nó có thể dẫn đến việc quốc gia giàu có nhất thế giới phải vỡ nợ.
 
Cùng chung nỗi lo ngân sách với người Mỹ, ở bên kia bờ Thái Bình Dương, các quan chức trong ngành tài chính cũng đang bất lực trước sự sụt giảm ghê gớm của nguồn thu ngân sách trong năm 2013. Nếu như ở thời điểm này những năm trước, kế hoạch ngân sách của Việt Nam đã phải thực hiện được từ 80%-85% thì năm nay, với 3/4 khoảng thời gian trong năm đã trôi qua mà ngân sách mới chạm ngưỡng 60% kế hoạch. 
 
Trước đó, một trong những thành phố có tốc độ phát triển kinh tế cao nhất Việt Nam là Đà Nẵng, năm 2011 thu ngân sách đạt 20.000 tỷ đồng thì trong 2 năm 2012, 2013, 6 tháng đầu năm địa phương này chỉ thu vỏn vẹn 5.200 tỷ đồng. Những trung tâm kinh tế khác như Hà Nội, TP.HCM, Quảng Ninh, Bà Rịa-Vũng Tàu… cũng rơi vào tình trạng tương tự. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tổng thu đến hết tháng 8/2013 ước đạt 485.000 tỷ đồng, xấp xỉ 59,4% dự toán ngân sách năm.
 
Theo thông tin từ Cục Quản lý Kinh doanh (Bộ Kế hoạch Đầu tư) thì trong 6 tháng đầu năm 2013, có tới 28.755 doanh nghiệp gặp khó khăn, ngừng hoạt động. Tuy nhiên, đây chỉ là phần nổi của “tảng băng” bởi các doanh nghiệp còn lại gần như cũng không có trường hợp nào thoát khỏi khó khăn, hụt thu. Nguyên nhân xuất phát từ các thị trường trong và ngoài nước đều rơi vào tê liệt, sức mua suy kiệt. Thị trường bất động sản và thị trường chứng khoán trong nước gần như bất động. Với các mặt hàng tiêu dùng, hàng may mặc và điện máy, nhu cầu cũng sụt giảm nghiêm trọng.
 
Tuy nhiên, khả năng ứng phó của các cơ quan quản lý nhà nước khá chậm chạp và còn mang nặng tính thăm dò. Trong khi các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, đặc biệt là các doanh nghiệp chế biến nông sản xuất khẩu, không tiếp cận được vốn thì lãi suất cho vay vẫn luôn giữ ở mức cao, trong khi các ngân hàng luôn tìm cách đánh tụt lãi suất huy động. Động thái này như một chiến lược giữ mình thời khủng hoảng của các ngân hàng. Trong khi doanh nghiệp chờ đợi những chính sách cởi mở và có lợi hơn từ phía NHNN, thì tổ chức này lại mải mê với những hoạt động mang tính độc quyền, thao túng thị trường kim loại quý với hàng chục phiên đấu thầu vàng từ tháng 3 trở lại đây mà vẫn không thể đưa chênh lệch giá ngoại và nội sát lại gần nhau hơn so với trước đó.
 
Một mặt hoạt động thu ngân sách giảm trầm trọng thì ở phía bên kia, các địa phương vẫn bạo tay chi cho các hoạt động đầu tư khá rộng rãi ngay trong giai đoạn này. Cụ thể như tổng thu ngân sách của Hà Nội năm 2013 sẽ đạt 120.672 tỷ đồng, tương đương74,7% dự toán thì đến thời điểm hiện tại, ở thời điểm con số này được nêu ra trong Hội nghị giao ban định kỳ quý III (TP. Hà Nội), chi ngân sách đã đạt 97,1% dự toán!
 
Ở bất kỳ một tổ chức kinh tế nào, khi có dấu hiệu khó khăn hoặc khủng hoảng mang tính dài hạn, một trong những việc đầu tiên được hoạch định là cắt giảm và thắt chặt chi phí để đảm bảo duy trì nguồn tài chính ổn định, từ đó mới tính đến các nguồn thu và hạn chế thất thu. Song dường như ở Việt Nam, trên bình diện vĩ mô, người ta chưa thấy có mối quan hệ rõ ràng giữa thu và chi.
 

Trường Giang

Từ Khóa :