Những kiến trúc biểu tượng trong lịch sử Olympic (Kỳ 1)



Những kiến trúc biểu tượng trong lịch sử Olympic (Kỳ 1)

A.Q 18:38 11/8/2012

Nói đến Olympic, không thể không bỏ qua các sân vận động trung tâm, những khu thi đấu phức hợp nơi diễn ra các môn thi đấu chính cả sự kiện, hay các công trình xây dựng phục vụ Olympic là những hạng mục được đầu tư tiền của và công sức quy mô bậc nhất và trở nên thành biểu tượng của mỗi kỳ thế vận hội.

Trong đó quy mô, kiểu dáng và tính công nghệ trong kết cấu vật liệu, xu hướng kiến trúc của từng giai đoạn hầu như đều được thể hiện chính tại các công trình mang tầm cỡ như vậy. Hãy cùng nhìn nhận lại một số công trình mang tính biểu tượng nhất trong dòng chảy của ngành kiến trúc xây dựng gắn liền với các kỳ Olympic của nhân loại.

1. Quảng Trường Palestra, Olympia Hy Lạp - 776 TCN
 
 

Đây cũng là nơi diễn ra kỳ thế vận hội Olympic cổ xưa nhất tại Hy Lạp, nơi khai sinh ra sự kiện này vào năm 776 trước Công Nguyên. Điểm đáng nhớ nhất của kỳ Olympic này không hẳn là các môn thi đấu, chính bởi nhờ một thỏa ước từ sự kiện này mà cuộc chiến tranh giữa các thành bang ở Hy Lạp cổ đại được tạm ngưng. Điều này khẳng định tầm quan trọng và ý nghĩa thực sự của sự kiện thi đấu thể thao nhằm đem đến hòa bình chứ không phải để tranh giành hơn thua. Sau đó Palestra được chọn làm điểm thi đấu Olympic 4 năm lần cho tới tận năm 394 TCN, khi Theodosius Đại đế, người đã thống nhất lại Đế quốc La Mã và là vị Hoàng đế có công lớn đưa đức tin Ki-tô giáo trở thành quốc giáo của đế quốc La Mã. Nhưng ông cũng đã ép buộc người Hy Lạp phải “dâng cống” công trình kiến trúc tuyệt vời này như một món đồ cho giáo hội Ki Tô. Đồng thời hủy bỏ luôn hoạt động thể thao mang tính công chúng này vì ông gọi đây là “nghi lễ ngoại đạo”. Khu quảng trường này cũng là nhóm công trình điêu khắc đá tiêu biểu cho phong cách kiến trúc của thời kỳ Cổ đại.

 2. SVĐ Panathinaiko, Athens Hy Lạp – 1870
 
 

Đây là một trong những công trình kiến trúc công cộng lâu đời nhất của thế giới, được xây dựng vào năm 566 TCN và được xây lại vào năm 329 sau CN. Ngoài mục đích tổ chức các lễ hội dân gian, nó cũng được dùng làm sân thi đấu cho các lực lỹ cổ  đại nhằm tôn vinh nữ thần chiến tranh Athena. Và cũng là sân thi đấu chính cho kỳ Olympic hiện đại đầu tiên được phục hồi lại sau khi bị Hoàng đế Theodosius hủy bỏ trước đây. Sân Panathinaiko lúc đầu và sau này vẫn được giữ nguyên dáng vẻ hình cái kẹp tóc thời cổ. Trước đây nó có các chỗ ngồi bằng gỗ, sau khi được tân trang lại nó có chỗ ngồi được lát tất cả bằng đá cẩm thạch trắng. Cho đến hiện tại cũng chưa có sân nào được thiết kế chỗ ngồi “sang” bằng nó. Sân Panathinaiko ban đầu có sức chứa 80.000 chỗ với 50 bậc đá. Hiện tại sân đã thu hẹp lại chỉ còn 45.000 chỗ ngồi. Mặc dầu trải qua nhiều thế kỷ, sân Panathinaiko vẫn được coi là đẹp nhất thế giới bằng sự đơn giản tuyệt mỹ.

3. SVĐ Nippon Budokan, Tokyo Nhật Bản - 1964
 
 

Sân vận động được thiết kế  theo nguyên mẫu đền Thần Đạo của Nhật Bản. Trong kỳ Olympic mùa hè năm 1964, nơi  đây là nơi diễn ra giải đấu vô địch môn vật Judo. Kiểu kiến trúc của sân Budokan đặc biệt ấn tượng vì nó mô phỏng lại kiểu mái tầng bát giác, và trang trí giống như ngôi đền thiêng nổi tiếng Nhật Bản - đền Horyuji. Ngôi đền Phật giáo lâu đời dựng vào năm 607 bởi hoàng tử Shotoku, là một trong những kiến trúc mộc lâu đời nhất trên thế giới. Đây cũng là nơi được tiến hành nghi lễ nhiều nhất tại Nhật. Có chiều cao 43m với 14.201 chỗ ngồi. Được xây dựng với mục đích tổ chức thi đấu môn võ thuật, nhưng sau đó sân Budokan cũng được chính quyền thành phố dùng để tổ chức nhiều buổi hòa nhạc lớn. Mà đáng nhớ nhất là buổi biểu diễn của ban nhạc huyền thoại Beatles năm 1966. Về mặt kiến trúc, sân này còn nổi tiếng hơn cả sân Olympic quốc gia của Nhật năm đó.

Kiến trúc sư thiết kế: Mamouru Yamada.

4. SVĐ Olympiastadion, Munich Đức - 1972
 
 

Thế vận hội năm 1972 tại Munich được tổ chức phần lớn ở sân Olympiastadion, cũng là sân nhà của hai đội bóng Bayern Munich và  TSV 1860. Sân này tạo ấn tượng với bởi tính công nghệ tiên phong được áp dụng lần đầu trong thiết kế và xây dựng các công trình khổng lồ. Sân có cấu trúc kiểu mái vòm đầu tiên trên thế giới, với một vòm mái che phủ trùm bao khắp quanh sân bằng vật liệu mới nhất lúc bấy giờ - kính tổng hợp dạng nhựa trong và dẻo nhẹ. Phương pháp néo vòm mái bằng dây cáp thép cũng là công nghệ lần đầu được áp dụng trong kết cấu lớn. Sân Olympiastadion được nhớ đến như là biểu tượng của cuộc cách mạng của kiến trúc hiện đại. Thực ra ý tưởng về vòm mái này đã nảy sinh vì những ảnh hưởng từ kỳ Olympic năm 1936, lúc vẫn còn trong thời kỳ Đức Quốc Xã. Nên khi Olympic diễn ra trong giai đoạn nước Đức mới, người ta đã muốn áp dụng hình mái vòm, cũng là biểu tượng mới của nền dân chủ Đức vào thiết kế sân. Chính vì vậy mà những công nghệ thi công mới đã được áp dụng.

Sân Olympiastadion có sức chứa ban đầu là 80.000 chỗ. Nó còn thường xuyên được dùng để tổ chức các trận đá bóng quan trọng như trong kỳ World Cup 1974-2006, Euro 1988 và nhiều trận chung kết cup C1.

Kiến trúc sư thiết kế: Frei Otto, Gunther Behnisch, Hermann Peltz.
 
5. SVĐ Olympic Stadium, Montreal Canada - 1976
 
 
 
Được xây dựng để tổ chức cho kỳ Olympic mùa hè năm 1976 tại Canada, sân này còn được gọi là chữ O lớn (the Big O) bởi thiết kế kiến trúc hình tròn rất đặc biệt của nó. Cũng chính vì dặc biệt quá mà sân Olympic Stadium này là SVĐ duy nhất không kịp hoàn thành trọn vẹn đúng hạn cho ngày khai mạc. Sân có sức chứa 58.500 chỗ và phải 12 năm sau nó mới được xây xong nốt phần còn lại. Vì thế mà xuất hiện cái biệt danh của sân là Big O hay còn được giải nghĩa là Big Owe - Của nợ. Theo thời giá khi đó, tổng chi phí xây dựng sân này lên đến 1,6 tỉ đô la Canada, và đúng là cái nợ lớn vì chính quyền phải mất tới 30 năm sau (2006) họ mới hạch toán xong xuôi các khoản nợ. Sân Olympic Stadium được thiết kế bởi kiến trúc sư người Pháp, Roger Taillibert. Ông này đã rất “sáng tạo” khi đưa ra ý tưởng cực kỳ hoành tráng về phần mái của sân. Toàn bộ tấm mái che giữa sân được treo bởi chùm dây cáp móc từ một ngọn tháp cao 175m được thiết kế như một cánh tay cẩu trục chìa ra trên sân. Toàn bộ kiến trúc của sân nhìn trông giống như kiểu cái tổ chim được treo lơ lửng, hoặc là một con nhện khổng lồ đang treo mình trên lưới. Có lẽ ý tưởng đó quá phức tạp, nên đến ngày khai mạc thì cả ngọn tháp lẫn cái mái che cũng chưa được làm xong. Cho đến hiện tại, sân này vẫn chẳng có mấy ai thuê.
 

A.Q

Từ Khóa :