Những điều xưa cũ mới mẻ



Những điều xưa cũ mới mẻ

Minh Minh 11:22 11/1/2018

Nghiên cứu bóc tách, số hóa các họa tiết trên tranh Hàng Trống để xây dựng cơ sở dữ liệu vector hoa văn truyền thống Việt cho hoạt động thiết kế, đưa vào mỹ thuật ứng dụng, dự án “Họa Sắc Việt” thể hiện nỗ lực của nhóm S River khi muốn hồi sinh những hoa văn cổ vốn chỉ nằm im trên mặt tranh mà đưa đến cho chúng đời sống mới trong xã hội đương đại. Mở đầu của hoạt động giới thiệu, chia sẻ dự án là triển lãm tranh Hàng Trống "Những điều xưa cũ mới mẻ" vừa được khai mạc tại Hà Nội.

Triển lãm “Những điều xưa cũ mới mẻ” trưng bày 35 tác phẩm tranh Hàng Trống do nghệ nhân Lê Đình Nghiên (nghệ nhân cuối cùng của dòng tranh Hàng Trống) thực hiện, được nhà thiết kế Trịnh Thu Trang - trưởng dự án Họa Sắc Việt, Giảng viên trường Đại học Kiến trúc Hà Nội - sưu tập từ nhiều năm vừa đem ra trưng bày, chia sẻ với công chúng. Không gian của triển lãm chia thành 2 khu vực, nhằm mang đến những tiếp cận gần gũi hơn cho thế hệ trẻ về tranh Hàng Trống và gợi mở những tiềm năng ứng dụng của dòng tranh dân gian độc đáo này vào cuộc sống hiện đại.

Khách tham quan trong ngày khai mạc triển lãm

Khu vực 1 trưng bày các tác phẩm tranh Hàng Trống tiêu biểu cho 3 đề tài: tranh Tết, tranh thờ và tranh thế sự.

Tại khu vực 2, khán giả đến tham quan triển lãm sẽ được thấy các họa tiết cổ được bóc tách từ tranh Hàng Trống hay các họa tiết sáng tạo từ tranh Hàng Trống để ứng dụng trong các lĩnh vực thiết kế đương đại cùng một số sản phẩm mẫu sử dụng họa tiết, màu sắc (cổ và sáng tạo) từ tranh Hàng Trống.

Các sản phẩm ứng dụng hoa văn được mã hóa từ tranh Hàng Trống

Giới thiệu quy trình “làm mới” họa tiết truyền thống

Theo chị Trang, những điều xưa cũ trong tranh Hàng Trống thực ra rất mới mẻ với nhiều bạn trẻ vì họ ít có điều kiện tiếp xúc với dòng tranh này. Bên cạnh đó, đây không chỉ là triển lãm đơn thuần mà còn giới thiệu về dự án số hóa hoa văn tranh Hàng Trống, giúp tạo thêm kho tư liệu cho ngành đồ họa về màu sắc đã được mã hóa để sử dụng trên thiết bị số hay máy in công nghiệp. Vì thế, triển lãm có tên “Những điều xưa cũ mới mẻ”.

“Họa Sắc Việt” tập trung nghiên cứu về tranh Hàng Trống - một trong những dòng tranh dân gian tiêu biểu của Việt Nam - đang đứng trước nguy cơ thất truyền. Tranh Hàng Trống được đánh giá là một trong những dòng tranh độc đáo, kết tinh nhiều giá trị thẩm mỹ, tinh thần và tín ngưỡng của Kinh thành Thăng Long xưa. Tuy nhiên, sản phẩm mang đậm màu sắc văn hóa, truyền thống dân tộc ấy lại đang lùi dần vào quá khứ, hiện chỉ còn lưu trữ trong bảo tàng cũng như nỗ lực của một số nhà sưu tầm tranh hiếm hoi. 

Nhà thiết kế Trịnh Thu Trang chia sẻ, việc lựa chọn nghiên cứu tranh Hàng Trống cũng là cái duyên. Năm 2013, khi phụ trách làm sự kiện Tết cho một công ty truyền thông, nhóm thiết kế của chị Trang đã đưa ra ý tưởng làm về tranh Hàng Trống. Sau khi gặp nghệ nhân Lê Đình Nghiên, chị Trang “rất ngạc nhiên trước vẻ đẹp về màu sắc, họa tiết cũng như những cá tính mà dòng tranh mang lại”. Từ đó, chị Trang nghiên cứu dài hơn, sâu hơn về tranh Hàng Trống và “thai nghén” một dự án có thể đưa hoa văn Việt ra thế giới, nhằm quảng bá rộng rãi vẻ đẹp truyền thống, văn hóa của người Việt Nam. Đó là Họa Sắc Việt.

Trong khuôn khổ triển lãm, Ban tổ chức còn giới thiệu sách “Họa Sắc Việt từ tranh Hàng Trống” (dự kiến phát hành vào tháng 3/2018) và dự án số hóa họa tiết, màu sắc tiêu biểu của dòng tranh dân gian Hàng Trống làm cảm hứng sáng tạo thành những thiết kế đồ họa đương đại mang yếu tố văn hóa truyền thống Việt Nam.

Chị Trang cho biết: “Cuốn sách cung cấp thông tin về tranh Hàng Trống và những kiến thức chuyên ngành cao, dành cho đối tượng là người làm thiết kế hoặc những người yêu thích, muốn tìm hiểu về màu sắc và họa tiết truyền thống của cha ông”.

Đồng thời, chị Trang bày tỏ hy vọng dự án Họa Sắc Việt sẽ đem lại nguồn cảm hứng cho các nhà thiết kế để những giá trị truyền thống trong tranh Hàng Trống không chỉ dừng lại trong quá khứ mà sẽ có sự tiếp nối. Những hoa văn số có thể được dùng thể thiết kế vải may mặc, bao bì hàng hóa, sản phẩm truyền thông, bao lì xì... “Hiện tại, Việt Nam đã có những sản phẩm đặc trưng được người nước ngoài biết đến và sẽ tốt hơn nữa nếu những bao bì trở thành “đại sứ” đưa sản phẩm truyền thống của người Việt ra thế giới. Những họa tiết, màu sắc truyền thống sẽ làm đậm thêm màu sắc, giá trị của sản phẩm Việt. Chúng tôi rất vui nếu có thể góp phần tạo nên điều đó” – chị Trang tâm sự.

Có mặt trong ngày khai mạc triển lãm tranh Hàng Trống “Những điều xưa cũ mới mẻ”, nhà điêu khắc Nguyễn Xuân Thành - Trưởng khoa Điêu khắc, Đại học Mỹ thuật Việt Nam - cho biết: Dự án “Họa Sắc Việt” là ý tưởng tuyệt vời để bảo lưu dòng tranh Hàng Trống. Tranh Hàng Trống từng là một trong những món ăn tinh thần của người dân Bắc Bộ. Xưa kia, tranh Hàng Trống chủ yếu phục vụ dân thành thị và những vùng có đời sống văn hóa tinh thần cao, nên thể hiện trong đó có sự tinh tế, đề cập đến vấn đề xã hội bao quát.

Nhà điêu khắc Nguyễn Xuân Thành cũng đánh giá cao ý tưởng của nhóm S River và dự án “Họa Sắc Việt”. Ông nói: “Không những phục chế, lưu giữ các vốn cổ, truyền thống quý báu mà các bạn trẻ còn biết ứng dụng truyền thống trở thành nguyên liệu mới cho những giá trị nghệ thuật đương đại. Mảng treo ở đây tuy khiêm tốn, nhưng gợi ra hướng tốt trong việc vận dụng từng chi tiết, họa tiết trong tranh Hàng Trống vào những sản phẩm mới. Đây là hướng tốt nên phát huy, không chỉ ở tranh Hàng Trống mà còn các dòng tranh dân gian khác để vốn cổ được sống lại bằng hình thức hấp dẫn, nhưng vẫn gợi nhớ đến giá trị truyền thống”.

Triển lãm tranh Hàng Trống “Những điều xưa cũ mới mẻ” kéo dài từ ngày 10 - 25/1 tại tầng 4, nhà sách Cá Chép (115 Nguyễn Thái Học, Ba Đình, Hà Nội).

Trong khuôn khổ triển lãm sẽ có tọa đàm “Những điều xưa cũ mới mẻ” diễn ra từ 15h - 16h30 ngày 13/1 với sự tham gia của họa sĩ, nhà nghiên cứu mỹ thuật Phan Ngọc Khuê và nhà thiết kế Trịnh Thị Thu Trang.


Minh Minh