NHNN chuẩn bị đón “vía Thần tài”



NHNN chuẩn bị đón “vía Thần tài”

Thùy Dương 20:32 21/2/2013

Trong khi NHNN nhận hết về mình chức trách quản lý, điều hành thị trường vàng đến nỗi phải nhảy xổ vào để mua bán giùm người dân thì các nhà chức trách lại “bất ngờ” trước việc giá vàng trong nước bị hâm nóng trong ngày “vía Thần tài” (10 âm lịch).

Với Nghị định 24 và bản dự thảo về vai trò của NHNN, nhiều chuyên gia nhận định thị trường vàng sẽ được quản lý nghiêm ngặt hơn, dần đi vào trật tự và chắc chắn sẽ không còn những “cơn sốt” nhốn nháo. Tuy nhiên, những dự báo trên chưa được “ấm chỗ” thì ngay sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, thị trường đã kịp sôi nhẹ khi người dân đi mua vàng lấy may đông đến nỗi NHNN phải “bất ngờ” vì không thể lường được tâm lý đó!
 
Thực ra người dân cũng chỉ đi mua một hai chỉ lấy may, nên tính chung doanh số tại các hệ thống lớn như SJC, DOJI hay PNJ cũng chỉ hơn 1.000 lượng. Chủ tịch Tập đoàn DOJI Đỗ Minh Phú nhận định các bên hiện nay đều có tâm lý chờ đợi và nghe ngóng. Ngay cả NHNN cũng còn phải hóng chờ các văn bản liên quan được thông qua mới “đủ lực” quản lý, nên cũng chưa dám làm gì kể từ khi lời hứa không để thị trường nhiễu nhương được ban ra, với dự kiến mạnh mẽ rằng dự thảo sẽ được ký ban hành sớm sau Tết.
 
Trước những băn khoăn lo lắng về dự thảo Thông tư hướng dẫn hoạt động mua, bán vàng miếng trên thị trường trong nước do Ngân hàng Nhà nước (NHNN), theo Thời báo Kinh tế Việt Nam, ngày 20/2/2013, Vụ Quản lý ngoại hối (NHNN) - với đại diện là Vụ trưởng Quản lý ngoại hối Nguyễn Quang Huy - đã chủ động biện giải cho những “cáo buộc” nghe ra cũng căng căng như NHNN “quá khôn”, “nắm đằng chuôi”…
 
NHNN sẽ đóng “đúp vai”
 
Có ý kiến cho rằng việc NHNN tham gia thị trường với tư cách một chủ thể mua bán trên thị trường vàng sẽ khiến thị trường thêm loạn bởi NHNN dễ bề nhập nhèm giữa các vai trò. Ông Huy khẳng định, NHNN chỉ đóng vai cơ quan cấp bộ thực hiện quản lý nhà nước và vai NHTƯ tham gia vào các thị trường tài chính, tiền tệ mà ở đây là thị trường vàng. Việc mua bán sẽ được thực hiện thông qua hình thức đấu thầu, khác với các loại đấu thầu - kinh doanh khác nhằm tìm mức giá sinh lãi nhất, tạo ảnh hưởng lan tỏa bình ổn giá trên thị trường. Thống đốc sẽ không quyết định giá mua, giá bán vàng miếng giao dịch trên thị trường, mà là giá đấu thầu. Hiện chưa rõ quy chế đấu thầu này sẽ như thế nào, bởi bản dự thảo mới chỉ được gửi cho “các bên có liên quan”, chỉ biết NHNN sẽ chỉ triển khai nghiệp vụ này khi thị trường có biến động bất thường, gây xáo trộn lớn. 
 
Khi được hỏi về tính minh bạch của đấu thầu, lãnh đạo NHNN cũng không tiết lộ điều gì quá cụ thể: việc đấu thầu và xét thầu sẽ được công khai, minh bạch, có hội đồng xét thầu, giám sát là bộ phận kiểm soát của NHNN, kiểm toán Nhà nước và Thanh tra Chính phủ. Song tất cả những cuộc đấu thầu (được coi là công khai) khác đã từng được tổ chức thì đều có cơ chế giám sát tương tự vậy, và vẫn có hiện tượng không minh bạch!
 
NHNN hứa hẹn “quy chuẩn”, phòng ngừa rủi ro
 
DN còn tỏ ra băn khoăn vấn đề đặt cọc được quy định tại Điều 12 Dự thảo Thông tư thì khi đăng ký mua, bán với NHNN sẽ cam kết không thể hủy bỏ của tổ chức tín dụng, DN, trừ trường hợp NHNN có quy định khác! Nếu DN không thực hiện giao dịch thì mất tiền cọc. Cố nhiên, điều này được dùng như một biện pháp phòng ngừa rủi ro, song đây là phòng cho NHNN, chứ không có gì đảm bảo cho DN trong trường hợp ngược lại, khi NHNN mới chính là đối tượng tiềm ẩn “rủi ro” với quyền được đưa ra “quy định khác”.
 
Thời báo kinh tế Sài Gòn còn trích lời Tổng giám đốc một công ty đầu tư kinh doanh vàng thời gian giao nhận vàng kéo dài đến hai ngày trong khi giá vàng lên xuống từng giây, chỉ tổ làm khó cho DN, khiến giá vàng trong nước không bao giờ theo sát được giá vàng thế giới. Trước dấu hỏi lớn này, không hiểu cái “hai ngày” mới được tham khảo “ở một số nước trong khu vực” như thế nào song đã được tuyên bố là “quy ước chuẩn”!

Trong dự thảo cũng nêu rõ, NHNN mua, bán vàng miếng SJC hàm lượng 99,99% loại một lượng do NHNN cho phép sản xuất hoặc tổ chức sản xuất, dẫn đến nguy cơ các loại vàng đơn vị khác sẽ bị gạt ra ngoài lề. Điều này được lý giải là NHNN không thể bạ vàng nào cũng mua bán được, phải quy chuẩn. Hơn nữa, cũng chỉ là trong “phiên đấu thầu”, chứ không trực tiếp với người dân. Tuy nhiên mục tiêu đưa ra lại vượt trên tầm vàng miếng: bình ổn cho cả thị trường vàng.
 
Một vấn đề khác bên cạnh chuyện dự thảo Thông tư, hiện có gần 9 tấn vàng vàng phi SJC còn tồn trong hệ thống ngân hàng, sẽ được cấp phép xuất khẩu hết trong một tháng tới để nhập về loại vàng nguyên liệu tiêu chuẩn quốc tế. Vậy là, từ một chính sách “độc quyền” vàng miếng SJC, giờ hệ thống đã nảy sinh vô vàn chi phí “đường vòng” khác: phí dập lại từ vàng miếng khác thành vàng miếng SJC, phí tạm xuất tái nhập thuộc về nước ngoài và có thể là chi phí vô hình là gây căng thẳng cho thị trường trong nước, chỉ với lý do SJC không thể nào kiểm được hết, nhờ nước ngoài… làm hộ. Như vậy, vàng tiêu chuẩn quốc tế sẽ bị “hạ giá” thành vàng miếng SJC, sau này có xuất đi ra nước ngoài cũng chỉ được coi như vàng nguyên liệu.
 
Nhiều DN đâm ra bi quan với sự sốt sắng trách nhiệm này của NHNN. Ông Trần Thanh Hải - Tổng giám đốc Công ty đầu tư kinh doanh vàng Việt Nam - đã từng kêu rằng khó dự báo thị trường vàng năm 2013 quá, khi mà những chính sách cho thị trường này chưa bao quát hết các vấn đề phát sinh. Ông Đinh Nho Bảng - Tổng thư ký kiêm phó chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam - cho rằng mua bán vàng trên thị trường là quan hệ giữa DN và người dân, nhưng NHNN lại can dự quá sâu. Trên thế giới không có quan điểm về tiêu chuẩn vàng quốc gia, trừ một số trường hợp như Trung Quốc dự kiến thiết lập tiêu chuẩn vàng quốc gia 99,999% để phù hợp với yêu cầu về vàng thỏi của Hiệp hội Thị trường Vàng London, liên kết với phần còn lại của thế giới. Vàng SJC “chuẩn quốc gia” hiện nay cũng mới chỉ là vàng 99,99%.
 
Cũng theo ông Bảng viện dẫn từ thế giới, NHNN không cần và không nên trực tiếp mua bán, ấn định giá vàng mà chỉ đảm trách vai trò dự trữ ngoại hối (bao gồm vàng và ngoại tệ), trong đó vàng dự trữ là vàng theo tiêu chuẩn quốc tế đảm bảo thanh khoản cao.
 
Việc Thống đốc Nguyễn Văn Bình thừa nhận lợi ích nhóm là rào cản lớn nhất trong quá trình tái cấu trúc lại hệ thống NH trong chương trình “Dân hỏi, Bộ trưởng trả lời” hồi tháng 10/2012 đã nhen nhóm hy vọng NHNN sẽ mạnh tay trong việc xử lý các nhóm lợi ích để chấm dứt những lo ngại, cũng như bất ổn vĩ mô mà nhóm lợi ích gây ra.
 
 
 

Thùy Dương

Từ Khóa :