Nhân cơ hội “bình thường mới” để thay đổi hành vi với môi trường bảo vệ trái



Nhân cơ hội “bình thường mới” để thay đổi hành vi với môi trường bảo vệ trái

Phương Linh 7:0 1/6/2020

Thế giới vừa “sống chậm” tạm dừng phá rừng, sản xuất thải chất độc hại ra môi trường được một thời gian ngắn khi dịch Covid-19 bùng phát. Các nhà khoa học muốn nhân cơ hội này để loài người nhìn lại thái độ của mình với thiên nhiên nhằm thay đổi các hoạt động, giảm thiểu tác hại tới môi trường. Tuy nhiên, từ kêu gọi tới hành động thiết thực vẫn còn khó lắm thay!

Có rất nhiều cuộc nói chuyện về việc trở lại bình thường sau khi cuộc khủng hoảng Covid-19 kết thúc. Nhưng  mọi thứ vẫn bình thường, sản xuất bình thường, kinh doanh bình thường là những điều đã làm cho hành tinh và xã hội của chúng ta dễ bị khủng hoảng ngay từ đầu.

Bình thường có nghĩa là tiếp tục chặt những cánh rừng lớn để trồng cây. Bình thường có nghĩa là chăn thả gia súc, phá hủy hệ sinh thái tự nhiên với cái giá phải trả đổ lên các động vật hoang dã. Bình thường đang thúc đẩy sự thay đổi khí hậu, khiến các loài sinh vật hoang dã và môi trường sống của chúng dần bị hủy hoại. Bình thường cũng có nghĩa là con người đang ngày càng dễ mắc các căn bệnh từ động vật (lây lan bệnh tật từ động vật sang người) do những hành động phá hoại tự nhiên của họ.

Một tương lai vững chắc được xây dựng dựa trên một “hợp đồng” với thiên nhiên có thể mang tới những điều “bình thường mới” giúp chúng ta hòa hợp với môi trường. Đó là một trong những nguyên nhân giúp cho con người khỏe khoắn hơn, tránh được các bệnh dịch lây lan từ động vật, kể cả từ động vật hoang dã, “bình thường mới” có thể làm sống lại một nền kinh tế có lợi và đảm bảo cho các dịch vụ trong hệ sinh thái luôn sẵn sàng cho tất cả mọi người.

Các nhà khoa học ước tính có ít nhất 6 trong số 10 loại bệnh truyền nhiễm đã được biết đến bị lây lan từ động vật. Quan trọng hơn cả, có tới 3 trong số 4 loại bệnh truyền nhiễm mới nhất lây bệnh cho con người đều có nguồn gốc từ động vật. Zoonosis (các bệnh truyền nhiễm, kể cả từ vật nuôi và vật hoang dã từ động vật lây sang người hoặc ngược lại) hiện nay có nguồn gốc từ các yếu tố xung quanh mô hình phát triển hiện đại của loài người, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp và khai thác khoáng sản, trong cách chúng ta phát triển đường xá và lập ra nhiều kế hoạch phát triển đô thị.

Khách du lịch nhìn Bangkok qua một lớp bụi dày, tháng 1/2020

Những thay đổi lớn trong quá trình sử dụng đất đai và đánh mất môi trường sống từ những kế hoạch phát triển này đã đưa con người và gia súc tiếp xúc gần hơn với các loài hoang dã. Chúng đã khiến cho con người phơi nhiễm những căn bệnh mà cơ thể chưa có miễn dịch.

Theo báo cáo đánh giá toàn cầu về dịch vụ Hệ sinh thái và đa dạng sinh học, hơn 70% bề mặt trái đất không bị đóng băng đã thay đổi đáng kể. Đến năm 2050, việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất (là những hoạt động của con người làm thay đổi cảnh quan thiên nhiên) sẽ làm ảnh hưởng tới 90% hệ thống trái đất nếu chúng ta tiếp tục chiến dịch phát triển kinh tế như bình thường. Nếu loài người tiếp tục đi trên cùng một con đường cũ, một đại dịch trong tương lai có thể còn nguy hiểm và tốn kém hơn sẽ xảy ra.

Tuy nhiên, chúng ta có thể tạo ra một xã hội “bình thường mới” với những thay đổi cho phép  tái tạo mối quan hệ giữa con người với đất đai, sự đa dạng sinh học và hệ thống khí hậu.

Một số thay đổi đó đã được nêu bật trong các thỏa thuận quốc tế về khí hậu, sự đa dạng sinh học, suy thoái đất đai. Chúng bao gồm cả trong một số thỏa thuận khác như thỏa thuận Paris 2015 về biến đổi khí hậu, kế hoạch chiến lược đa dạng sinh học, công ước của Liên hợp quốc về chống chiến lược sa mạc hóa 2018-2030, chương trình nghị sự 2030 – kế hoạch chung cho hòa bình, thịnh vượng với con người và hành tinh này ở thời điểm hiện tại và trong tương lai.

Việc đạt được các mục tiêu trong những thỏa thuận này giúp cho các cộng đồng “hồi phục tốt hơn” sau Covid-19, đồng thời xây dựng được một tương lai xanh, sạch, lành mạnh, an toàn, công bằng cho tất cả mọi người.

Cũng trong bài phát biểu gần đây kỉ niệm 50 năm ngày Trái Đất, tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đã chia sẻ 6 hành động liên quan đến khí hậu với mục đích giúp các quốc gia phủ xanh đất trống đồi trọc, phục hồi và đầu tư vào một tương lai bền vững, kiên cường hơn.

Tầm nhìn xa trong việc bảo vệ sức khỏe dài lâu của thế giới tự nhiên từ loài người rất quan trọng.

Thiên nhiên cung cấp cho chúng ta các “dịch vụ sinh thái” rất cần thiết cho cuộc sống: Thức ăn, nước uống, hoạt động thụ phấn của cây cỏ, không khí trong lành. Các dịch vụ trong hệ sinh thái tự nhiên này rất có giá trị, gấp khoảng 1,5 lần tổng sản phẩm quốc nội của tất cả các quốc gia, theo báo cáo của WWF và Axa Into the Wild: Hệ thống tích hợp thiên nhiên vào các chiến lược đầu tư.

Trận chiến với Covid-19 thường được so sánh với quá trình chiến đấu trong một cuộc chiến. Sau chiến tranh, các nhà lãnh đạo thành công đã hình dung lại và xây dựng tương lai tốt hơn cho người dân của họ. Cơ hội đầu tiên với chúng ta khi được làm điều này cùng nhau là thời điểm các nguyên thủ quốc gia và chính phủ sẽ gặp nhau vào tháng 9 tới đây tại Hội nghị thượng đỉnh khí hậu đa dạng sinh học của Liên hợp quốc ở New York.

Đây là thời điểm đưa thế giới lên một tương lai đầy tham vọng và an toàn hơn, thời điểm hành động theo các “hợp đồng” xã hội vì thiên nhiên, viết lại số phận của chúng ta với một thế hệ khỏe khoắn hơn, thịnh vượng hơn cho cả con người và hành tinh cho các thế hệ mai sau.

Thế hệ tương lai xứng đáng được nhận những gì tốt đẹp nhất và cùng tiếp bước để gìn giữ, phát huy.


Phương Linh

Theo the Guardian

Từ Khóa :