Nguy cơ tuyệt chủng nhiều loại thực vật trên trái đất làm khan hiếm thực phẩm và giảm cơ hội chữa bệnh



Nguy cơ tuyệt chủng nhiều loại thực vật trên trái đất làm khan hiếm thực phẩm và giảm cơ hội chữa bệnh

Phương Linh 8:0 4/10/2020

Thực vật và nấm là nền tảng cho sự sống trên trái đất. Nhưng theo các nhà khoa học, họ đang phải chạy đua với thời gian để tìm và xác định các loài thực vật trước khi chúng biến mất vĩnh viễn.

Theo một báo cáo quốc tế, 2 trong số 5 loài thực vật trên thế giới có nguy cơ bị tuyệt chủng do sự tàn phá của con người đến thế giới tự nhiên.

Trái đất hiện đang có nhiều loại thực vật quen thuộc và nhiều loại chưa từng được đặt tên. Trong số đó, rất nhiều loại thực vật đã được ghi nhận là một “kho báu” chưa được khai thác trong lĩnh vực thực phẩm, thuốc men và nhiên liệu sinh học. Thậm chí, chúng có thể giải quyết được nhiều thách thức lớn nhất của nhân loại, bao gồm cả phương pháp điều trị coronavirus và các đại dịch khác.

Năm 2019, có tới hơn 4.000 loài thực vật và nấm đã được phát hiện. Trong số này, thực vật bao gồm 6 loài Allium ở châu Âu và Trung Quốc. Allium là loại thực vật cùng nhóm với hành và tỏi. Tiếp đó, các nhà khoa học cũng tìm thấy 10 loại cây có họ với rau bina ở California và 2 loài họ hàng hoang dã của sắn. Những loại thực vật này có thể giúp ích nhiều cho tương lai. Chúng cũng là những loại thực vật được 800 triệu người trên khắp thế giới trồng nhiều nhất để làm thực phẩm.

Một số loại cây có yếu tố y học bao gồm giống mùi tàu biển (sea holly species) ở Texas. Những “họ hàng” của chúng có thể giúp điều trị các triệu chứng viêm nhiễm, như loài Artemisa và hoa anh thảo trị sốt rét ở vùng Tây Tạng.

Giáo sư Alexandre Antonelli, giám đốc khoa học tại Vườn bách thảo Hoàng gia, Anh (RBG Kew- Royal Botanical Gardens) cho biết: Chúng ta sẽ không thể tồn tại nếu không có thực vật và nấm. Tất cả sự sống trên hành tinh này đều phụ thuộc vào chúng. Đã tới lúc ta cần mở “chiếc rương kho báu” này.

Ông nói thêm: Mỗi khi chúng ta bị mất đi một loài thực vật, chúng ta sẽ mất đi cơ hội cho loài người. Chúng ta đang thua trong cuộc đua thời gian vì các loại thực vật có thể bị mất dần các loài nhanh hơn những thứ chúng ta có thể tìm thấy và đặt tên cho chúng.

Tuần trước, Liên Hợp Quốc đã tiết lộ rằng các chính phủ trên thế giới đã không đạt được mục tiêu duy nhất trong việc ngăn chặn những tổn thất đa dạng sinh học trong thập kỷ qua.

Vào năm 2019, Nic Lughadha, trưởng nhóm nghiên cứu cấp cao RBG Kew  báo cáo có 571 loài thực vật đã bị xóa sổ kể từ năm 1750 dù con số thực tế còn cao hơn rất nhiều.

Báo cáo của State of Plants năm 2016 cho thấy có tới 1/5 loài thực vật trên hành tinh bị đe đọa, nhưng những phân tích mới đây cho thấy các nguy cơ thực sự còn cao hơn nhiều. Nguyên nhân chính gây ra những thiệt hại cho cây trồng là do môi trường sống hoang dã bị phá hủy để tạo đất trồng trọt. Việc khai thác quá mức thực vật hoang dã, xây dựng, các loài xâm lấn, ô nhiễm và khủng hoảng khí hậu ngày càng tăng cũng là những nguyên nhân quan trọng gây ra các thiệt hại này.

Một nửa dân số trên thế giới sống dựa vào gạo, ngô, lúa mì

Khắp trái đất, hàng tỷ người dựa vào các loại thảo dược như một nguồn nguyên liệu quý giá chăm sóc sức khỏe. Nhưng báo cáo cho thấy có 723 loài thực vật được sử dụng trong các phương pháp điều trị đang có nguy cơ tuyệt chủng. Những loại thực vật này bao gồm hoa kèn đỏ ở vùng Nam Mỹ (Red angel’s trumpet) thường dùng để điều trị rối loạn tuần hoàn, hiện đã bị tuyệt chủng trong tự nhiên, một số cây nắp ấm (pitcher palnt) ở Ấn Độ cũng thường được dùng để điều trị các bệnh ngoài da…

Melanie-Jayne Howes, trưởng nhóm nghiên cứu tại RBG Kew cho biết: chỉ có 70% các loài thực vật (đã biết) được sử dụng làm thuốc. Do đó, phần lớn các loài thực vật và nấm trên thế giới vẫn chưa được khai thác như những nguồn tiềm năng điều chế các loại thuốc mới. Vì vậy, điều quan trọng là chúng ta phải bảo vệ sự đa dạng sinh học tốt hơn để chuẩn bị cho những thách thức đang xâm lấn hành tinh và sức khỏe loài người.

Giáo sư Monique Simmons, người nghiên cứu việc sử dụng thực vật và nấm tại RBG Kew cho biết: “Thiên nhiên là nơi quan trọng để tìm kiếm các phương pháp điều trị coronavirus và các bệnh khác có khả năng tạo thành đại dịch. Tôi hoàn toàn chắc chắn rằng trong tương lai sẽ có thêm nhiều hướng dẫn cho các thế hệ thuốc trong lĩnh vực này mà nguồn gốc của nó  là các loại thực vật và nấm”.

Trồng và thu hoạch sắn ở Nigeria

Báo cáo cũng nhấn mạnh vào số lượng các loài thực vật mà loài người phụ thuộc để làm thực phẩm. Dân số thế giới tới năm 2050 dự kiến sẽ tăng thêm 10 tỷ người. Trong đó, một nửa dân số thế giới sống dựa vào gạo, ngô, lúa mì.

Tiziana Ulian, trưởng nhóm nghiên cứu cấp cao tại RBG Kew cho biết: Tin tốt lành là chúng ta có hơn 7.000 loài thực vật có thể ăn được. Chúng ta có thể dùng những loại thực phẩm này trong tương lai để đảm bảo cho hệ thống lương thực toàn cầu.

Stefano Padulosi, nhà khoa học cấp cao tại Liên minh Đa dạng sinh học Quốc tế cho biết: Hàng nghìn loài thực vật bị bỏ quên là cứu cánh cho hàng triệu người trên trái đất đang bị dày vò bởi những biến đổi khí hậu chưa từng có, khiến cho tình trạng mất an ninh lương thực, đói nghèo tràn lan.

Sức khỏe của hệ sinh thái toàn cầu, bao gồm cả hệ thực vật đang xấu đi nhanh chóng hơn bao giờ hết. Loài người đang làm xói mòn chính nền tảng kinh tế, sinh kế, an ninh lương thực, sức khỏe và chất lượng cuộc sống trên toàn thế giới bằng chính những hành động phá hoại môi trường để phục vụ cho những lợi ích trước mắt. Đây là một bức tranh toàn cảnh đáng lo ngại. Vì vậy, chúng ta phải bắt tay ngay từ bây giờ, ở mọi cấp độ địa phương tới toàn cầu để bảo tồn thiên nhiên, phục hồi thiên nhiên và sử dụng thiên nhiên theo cách thức bền vững nhất. Đây cũng chính là “chìa khóa” đáp ứng được hầu hết các mục tiêu toàn cầu khác.


Phương Linh

Theo The Guardian

Từ Khóa :