Người trưởng thành Việt sợ thất bại, startup thiếu sáng tạo



Người trưởng thành Việt sợ thất bại, startup thiếu sáng tạo

Quang Huy 18:23 24/9/2016

45,6% người trưởng thành ở Việt Nam sợ thất bại trong kinh doanh, xếp hạng 53/60. Trong khi chỉ số đối mới sáng tạo trong hoạt động khởi nghiệp ở Việt Nam chỉ đạt 16,5%, xếp hạng 50/60. Đó là hai trong những điểm yếu khiến thị trường startup Việt chưa thể phát triển tương xứng với tiềm năng hiện có.

Trong tuần qua, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) - chi nhánh TPHCM - đã công bố Báo cáo Chỉ số Khởi nghiệp Việt Nam 2015/16 (GEM Việt Nam 2015/16 ). Dựa trên phân tích những dữ liệu thu thập từ 2.000 người trưởng thành và 36 chuyên gia ở Việt Nam, báo cáo đã phần nào phác họa bức tranh tổng thể về thực trạng phát triển kinh doanh tại Việt Nam.
 
Theo đó, tình hình kinh doanh ở Việt Nam năm 2015 đã khả quan hơn năm 2014. Tuy nhiên, khi so với các nước trên thế giới, nhất là các nước có cùng trình độ phát triển và các quốc gia trong ASEAN, môi trường kinh doanh ở Việt Nam vẫn còn nhiều bất cập, tác động xấu đến quá trình khởi sự và phát triển kinh doanh. Cụ thể: Nhận thức về cơ hội kinh doanh năm 2015 tăng mạnh so với hai năm trước với 56,8% người trưởng thành ở Việt Nam nhận thức có cơ hội để khởi sự kinh doanh, xếp thứ 9/60. Song tiếc là tỷ lệ khởi nghiệp vẫn rất thấp, chỉ đạt 0,6%, thấp hơn mức trung bình 1,1% của các nước phát triển giai đoạn I. Nguyên nhân dẫn đến kết quả đáng buồn này là do tỷ lệ người trưởng thành ở Việt Nam lo sợ thất bại trong kinh doanh vẫn còn khá lớn, chiếm 45,6%, xếp thứ 53/60, cho dù tỷ lệ này tiếp tục giảm so với năm 2014 (50,1%) và năm 2013 (56,7%).
 
Kết quả này không khiến nhiều người ngạc nhiên. Bởi trước đó, kết quả điều tra về nhận thức khởi nghiệp năm 2014 của Hiệp hội DNT cũng đã chỉ ra rằng: 58% người trưởng thành tại Việt Nam nhận thức được khả năng kinh doanh của bản thân, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ 64,7% của các nước phát triển. Đáng quan ngại hơn nữa thanh niên trong độ tuổi 18 - 34 tuổi nhận thấy khả năng kinh doanh kém hơn trung niên (35-64). Thanh niên trẻ lo sợ thất bại nhiều hơn trung niên (55%/43,5%). Những chỉ số này cho thấy Việt Nam đang thiếu thanh niên sống có ý tưởng, hoài bão và khát vọng và cả “cái gan” làm giàu chính đáng.
 
Ảnh: minh họa (Internet)
 
Lý giải về điều này, TS Lương Minh Huân - Viện phó Viện phát triển Doanh nghiệp - cho rằng: “Thách thức về tài chính (sợ không có lợi nhuận) khiến người trưởng thành ở Việt Nam không dám khởi nghiệp hoặc vội vã từ bỏ kinh doanh khi gặp khó khăn”.
 
Bên cạnh đó, cách nhìn về thất bại của người phương Đông nói chung, Việt Nam nói riêng khá nặng nề khiến nhiều người không dám “phơi bày” ý tưởng ra công chúng. Chính tâm lý sợ phải đón nhận chỉ trích, dèm pha của cộng đồng hơn là nhận được sự ủng hộ từ họ đã bót chết ý tưởng khởi nghiệp từ trong chứng nước. Bởi nếu chẳng may thất bại, thì đó là thất bại công khai khiến không chỉ bản thân mà cả gia đình mất mặt.
 
Thêm nữa, việc hệ sinh thái khởi nghiệp chưa hoàn thiện, khung pháp lý cho lĩnh vực này còn nhiều bất cập khiến người Việt cảm thấy bất an khi khởi nghiệp. Điều 292 của Bộ Luận hình sự sửa đổi là minh chứng rõ nét cho điều đó.
 
Thủ tục hành chính rườm rà là một trong những nguyên nhân cản bước thị trường startup Việt phát triển
 
Đáng báo động hơn nữa là các hoạt động kinh doanh ở Việt Nam đa phần không mang tính đổi mới khi chỉ số đối mới sáng tạo trong các hoạt động khởi nghiệp chỉ đạt 16,5%, xếp hạng 50/60. Thêm nữa, hệ sinh thái khởi nghiệp tại Việt Nam chưa có nhiều chuyển biến tích cực: 9/12 chỉ số về điều kiện kinh doanh có mức điểm dưới trung bình. Trong đó, giáo dục kinh doanh sau phổ thông (47/62), Giáo dục kinh doanh bậc phổ thông (47/62), Chương trình hỗ trợ của Chính phủ (50/62) và Tài chính cho kinh doanh (50/62) là 4 chỉ số có thứ hạng thấp nhất. Buồn hơn nữa là các chỉ số này đều có xu hướng giảm so với trước.
 
Có thể nói, việc cải thiện môi trường kinh doanh thông qua việc ổn định kinh tế vĩ mô, hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp, gỡ bỏ các rào cản về pháp lý để qua đó củng cố niềm tin cho người kinh doanh, thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp cho người trưởng thành là điều cần thiết trong lúc này. Đồng thời, thị trường khởi nghiệp Việt cũng đang cần thêm nhiều cơ chế khuyến khích phát triển các mô hình tư nhân về khởi nghiệp, khởi nghiệp trong doanh nghiệp, chuyển đổi các hộ kinh doanh phát triển thành doanh nghiệp. Có như vậy mới khuyến khích được người trưởng thành ở Việt Nam dấn thân vào hành trình khởi nghiệp.
 

Quang Huy

Từ Khóa :