Người “nâng niu” hơn 30 năm hương trà sen Tây Hồ



Người “nâng niu” hơn 30 năm hương trà sen Tây Hồ

Thu Trang 12:46 25/6/2016

Cứ mỗi độ tháng 6, ai đi qua hồ Tây, đoạn công viên nước, cũng thường chạy xe chầm chậm để hít hà hương sen thoang thoảng của những hồ sen hai bên đường. Nhưng cũng chỉ trong thời gian ngắn, những đóa sen đang độ thơm nức sẽ được hái về ướp trà – tạo nên thứ đặc sản Hà Nội riêng có. Bởi vậy, đến mùa sen là các nghệ nhân làm trà sen truyền thống Hà thành lại bận rộn với công việc “giữ hương trời đất” trong chén trà.

Là một trong số ít những nghệ nhân làm trà sen còn rất yêu nghề truyền thống, bà Đoàn Thị Vinh là con dâu cả trong gia đình ba thế hệ nức tiếng ở Hà Nội bởi bí quyết ướp trà hoa sen được gìn giữ hàng chục năm qua. Trong gian hàng nhỏ chưa đầy 15m2 ở số 10 Hàng Điếu, bà niềm nở chia sẻ về cái duyên với nghề làm trà sen Tây Hồ, lọai trà sen hảo hạng, đắt đỏ bậc nhất đất kinh kỳ.
 
Gian hàng nhỏ bé tưởng như lọt thỏm giữa các cửa hàng đủ loại san sát của khu phố cổ lại trở nên vô cùng cuốn hút bởi mỗi buổi sáng mùa hè, người ta lại thấy những người phụ nữ đang tuổi “xế chiều” cặm cụi trải đầy những cánh hoa sen và nâng niu từng hạt gạo sen để ướp chè. Đó là những người con dâu trong gia đình 3 thế hệ đều theo nghề làm trà sen để gìn giữ bí quyết gia truyền không dễ gì có được. Với vẻ ngoài gần gũi, cởi mở và nụ cười tươi tắn, bà Vinh chia sẻ: Tôi về đây làm dâu từ năm 1978. Bí quyết ướp trà cũng là từ bố mẹ chồng của tôi truyền lại. Đến năm 1987, gia đình tôi mở cơ sở bán hàng và làm trà tại đây. Tính ra đến nay đã được 30 năm rồi.”
 
Bà Vinh năm nay tuy đã gần 70 tuổi nhưng vẫn gắn bó với công việc làm trà, không chỉ vì thú vui tuổi già mà còn vì mong muốn giữ ngọn lửa truyền thống của gia đình không bị lụi tàn. Khi hỏi về quy trình để làm trà sen, bà thốt lên: “Vất vả kì công lắm!”. Quả thật, nếu không tìm hiểu sẽ không thể cảm nhận được sự tinh tế, tỉ mỉ và phức tạp để làm nên loại trà sen được mệnh danh là “Thiên cổ đệ nhất trà” này. Bà Vinh kể, 6h sáng con cháu bà đã phải chuyển hoa sen về đây để tách nhụy và sàng lấy hạt gạo. Mỗi 1 cân chè cần đến 1 nghìn bông hoa, ướp 7 lần, ủ kín, sấy khô. Dù trời nóng nhưng không dám bật quạt vì sợ hương thơm của hoa sen sẽ bay mất. Tất cả quy trình từ ướp, ủ trong hơi nước đến sấy đều đỏi hỏi sự khéo léo, niềm đam mê và kĩ thuật cao của người làm trà.
 
Quy trình phức tạp và kỳ công khi làm trà
 
Giá thành của trà sen Tây Hồ hiện nay xấp xỉ 650.000 – 700.000đ/ lạng, nếu so với các loại trà thông thường, số tiền này có thể khiến nhiều người giật mình. Bà kể rằng, khách quen mua trà là nhiều, khách lạ nghe đến giá đã thấy “khiếp” rồi. Những người khá giả một chút hoặc khách du lịch nước ngoài (nhiều nhất là người Nhật) thường mua để làm quà tặng các dịp lễ tết, hoặc cúng bái tổ tiên. Nhưng theo bà Vinh chia sẻ: “Làm trà sen cầu kỳ, nhiều công đoạn nên trà mới đắt thế. Nhưng lời lãi cũng chẳng được bao nhiêu so với công sức mình bỏ ra. Nên giờ ở quanh Hồ Tây còn ít nhà làm trà sen lắm. Giờ người ta chuyển sang làm nhà, xây khách sạn kinh doanh hết rồi. Như là hoa nhài ngày xưa ở làng Ngọc Hà mênh mông giờ có đâu. Giờ nó mai một đi nhiều rồi”.
 
Giá thành chênh lệch rất lớn giữa chè hoa sen và chè hoa nhài
 
Cuộc sống công nghiệp chạy theo lợi nhuận đã khiến cho nhiều ngành nghề truyền thống bị mai một. Những gia đình như nhà bà Vinh vẫn giữ gìn và lưu truyền nét văn hóa  ẩm thực Trà sen Tây Hồ mới thật đáng quý. Nhưng bà vẫn còn trăn trở nhiều nỗi niềm bởi các con trong gia đình đều đang đi làm công việc khác, chỉ phụ giúp một chút công việc làm trà bởi lẽ các công đoạn để cho ra thành phẩm quá vất vả. “Thế hệ bây giờ khác ngày xưa, thế nên đời mình biết thế thôi đã. Làm ngày nào biết ngày đấy”, bà chia sẻ với chất giọng pha chút buồn buồn.
 
Bà Vinh (hiện nay) giới thiệu về cuốn album ảnh của gia đình
 
Trà sen Tây Hồ từ lâu đã được coi là nét ẩm thực thanh tao, tinh túy của riêng người Hà Nội. Tuy nhiên, với sự phát triển của xã hội hiện đại, không thể phủ nhận chuyện những tinh túy ấy sẽ dễ bị mai một bởi sự cầu kỳ, tỉ mẩn trong mỗi công đoạn, đôi khi không còn khiến người ta thấy trân trọng trong cuộc sống hối hả hiện nay. Bởi vậy, dù lợi nhuận nhiều hay ít, số tiền bỏ ra mua trà sen không chỉ là mua một thứ đồ uống đơn thuần mà còn mang cả những giá trị văn hóa cho những ai hiểu và cảm nhận được nó. Đồng thời, nó còn đong đầy cả niềm đam mê của những nghệ nhân làm trà sen còn sót lại của Hà Nội. Không quá lời khi cho rằng, bà Vinh cùng những người phụ nữ Hà thành xưa, chính lànhững hạt bụi vàng lấp lánh đâu đó ở mỗi góc phố Hà Nội”, “mượn gió mà bay lên cho đất kinh kỳ chói sáng những ánh vàng" (Trích Một người Hà Nội – Nguyễn Khải).
 
 

Thu Trang

Từ Khóa :