Nghệ thuật khắc gỗ Nhật Bản lần đầu được giới thiệu ở Việt Nam



Nghệ thuật khắc gỗ Nhật Bản lần đầu được giới thiệu ở Việt Nam

Minh Minh 17:16 26/1/2018

Lần đầu tiên được giới thiệu ở Việt Nam, các tác phẩm điêu khắc gỗ nhỏ xinh, tinh xảo, khéo léo của Nhật Bản đã khiến nhiều người xem thán phục bởi sự tỉ mẩn, cẩn thận và tài hoa của nghệ nhân điêu khắc xứ sở hoa anh đào. Triển lãm “Netsuke – Nghệ thuật Điêu khắc gỗ Nhật Bản đương đại” sẽ mang tới cho công chúng Việt cơ hội chiêm ngưỡng một loại hình nghệ thuật đặc sắc khác của Nhật Bản.

Triển lãm “Netsuke – Nghệ thuật Điêu khắc gỗ Nhật Bản đương đại” trưng bày 65 tác phẩm netsuke của 64 nghệ nhân điêu khắc gỗ đương đại tiêu biểu của Nhật Bản, do Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản phối hợp với Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam tổ chức.

Tác phẩm làm bằng gỗ long não do tác giả Izumi Kato thực hiện, có hình đơn giản như một bức họa của thiếu nhi, nhưng sự kết hợp giữa sự nhút nhát và sự dễ thương đã tạo ra một cảm giác mạnh mẽ về sự hiện hữu của con người nguyên thủy

Netsuke là một chiếc nút buộc khóa đầu dây, được sử dụng vào thời Edo (1603 – 1868) để giữ cho các vật dụng cá nhân như túi tiền, túi đựng thuốc, hoặc túi đựng thuốc lá không bị rơi ra khỏi đai kimono. Những vật dụng này do chính người dân thường tự tay làm ra và sử dụng rộng rãi.

Một tác phẩm được làm từ gỗ hoàng dương có sự giao thoa giữa điêu khắc và netsuke

Khi Âu phục du nhập vào Nhật Bản vào thời Minh Trị (1868 – 1911) thì văn hóa sử dụng netsuke cũng biến mất trong đời sống thường nhật của người dân Nhật Bản. Trong khi đó, với phong trào “cuồng Nhật Bản” tại châu Âu và châu Mỹ vào cuối thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20, netsuke được xuất khẩu với số lượng lớn và được xem như là một mặt hàng nghệ thuật thủ công mỹ nghệ tại những quốc gia này.

Đầu lâu khủng long làm bằng gỗ hoàng dương có kích thước 5.7 x 3 x 4.3cm

Tác phẩm “Trái cấm” làm từ gỗ hoàng dương và gỗ mun, có kích thước 3.2 x 3.2 x 3.3cm

Cùng lúc đó, một số nghệ nhân nhiệt huyết tại Nhật Bản đã xoay sở để giữ cho truyền thống này không bị mai một. Kể từ những năm 1970, một dòng sản phẩm mới gọi là netsuke đương đại với những hình dáng, cảm xúc và ý tưởng mới lạ xuất hiện. Cho đến ngày hôm nay, các nghệ nhân netsuke vẫn tâm huyết với nghề và kiên trì sáng tạo ra các dòng sản phẩm mới lạ.

Netsuke là một tác phẩm thủ công thưởng thức bằng cả xúc giác, cầm, nắm, quan sát kỹ lưỡng ở cự li gần và mọi góc độ. Tiếng Nhật gọi là “nare”, tiếng Anh có thể là “patina”, là chỉ những sự thay đổi qua thời gian của một tác phẩm netsuke mỗi khi chạm vào và quan sát, đây cũng được xem là một sự cộng hưởng đặc biệt khiến netsuke trở nên sống động và phong phú.

Khách tham quan dùng kính lúp để thấy rõ được sự tinh xảo của các tác phẩm điêu khắc gỗ netsuke

Tác phẩm điêu khắc mô phỏng bộ não làm từ kính, sơn mài khô và vảy vàng, kích thước 4.3 x 4.3 x 2.7cm

Ông Kawai Jun (Phó Giám đốc Trung tâm Giao lưu văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam) chia sẻ: “Đây là triển lãm lưu động và Việt Nam là điểm đến đầu tiên. Tuy có kích cỡ nhỏ nhưng các tác phẩm Netsuke cần kỹ thuật tốt, thể hiện tay nghề cao của người thợ. Mặc dù trong đời sống hiện nay, người Nhật Bản ít sử dụng netsuke nhưng vẫn có sự kế thừa nghệ thuật truyền thống này trong các thiết kế hiện đại. Tôi nghĩ đây cũng là một triển lãm mang nhiều đặc trưng của Nhật Bản và rất muốn được giới thiệu đến khán giả Việt Nam”.

Phó Giám đốc Kawai Jun chia sẻ về nghệ thuật điêu khắc gỗ đương đại Nhật Bản

Chú trọng vào các tác phẩm netsuke đương đại, ban tổ chức triển lãm “Netsuke – Nghệ thuật Điêu khắc gỗ Nhật Bản đương đại” cho biết, hy vọng khán giả sẽ khám phá được sự tinh tế của các nghệ nhân có tay nghề cao, nét hàm tiếu chứa đựng trong mỗi tác phẩm cũng như tính ứng dụng và vẻ đẹp của netsuke ở thời đại mà netsuke không còn là một phần trong cuộc sống thường nhật nữa.

Ông Kawai Jun cũng nói thêm: “Hy vọng rằng người tham quan triển lãm sẽ cảm nhận được sự ấm áp của gỗ và vẻ đẹp nhuốm màu thời gian của mỗi tác phẩm netsuke. Chúng tôi hy vọng rằng, netsuke sẽ đảm nhận một vai trò mới, đó chính là vai trò của một “nút buộc” kết nối Nhật Bản với thế giới”

Tác phẩm điêu khắc hình con rồng bằng gỗ hoàng dương và ngọc trai

Đây là hình con Tanuki, hình tượng trong các câu chuyện dân gian Nhật Bản. Tanuki là một con vật nửa chồn nửa chó đang cố biến thành một con robot

Triển lãm “Netsuke – Nghệ thuật điêu khắc gỗ đương đại” là triển lãm mới nhất của Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản, vừa được khai mạc vào sáng ngày 26/1 và sẽ kéo dài tới ngày 15/3, tại Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản tại Việt Nam (27 Quang Trung, Hoàn Kiếm, Hà Nội). Triển lãm cũng được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 45 năm Quan hệ Ngoại giao Việt Nam- Nhật Bản.


Minh Minh