Ngắm nếp nhà tre cổ nhất Việt Nam, chán cho nhà tre giá rẻ



Ngắm nếp nhà tre cổ nhất Việt Nam, chán cho nhà tre giá rẻ

M.I.A 19:17 19/12/2012

Một căn nhà tranh tre cổ nhất Việt Nam mới được phục dựng ở Điện Bàn, Quảng Nam. Trải qua 100 năm tuổi, nó vẫn mang vẻ đẹp thuần Việt nhẹ nhàng và tính kiến trúc sâu sắc. Căn nhà thực sự đã chứng tỏ được trí tuệ của dân tộc Việt, khác xa những thứ kiến trúc Việt “giả cầy” đang thi nhau mọc như cỏ lác gần đây.

Ngôi nhà này trước đây thuộc quyền sở hữu của bà Phạm Thị Số, 87 tuổi, trú tại xã Điện Minh (H.Điện Bàn), tuy nhiên qua thời gian ngôi nhà bắt đầu xuống cấp. Cùng với điều kiện kinh tế không thể tu sửa và gia đình đã chính thức chuyển quyền cho Cty nhà Việt (Vinahouse) phục dựng.
 
Căn nhà có diện tích khoảng 70 m2 được những người thợ có tay nghề ở Quảng Nam phục dựng nguyên mẫu gồm "bộ chuồng cu" với cột, kèo, xiên, trính bằng gỗ mùn, còn rui, mè, đòn tay... tất cả đều làm bằng tre, bên trên mái lợp tranh, vách nhà được dựng bằng tấm phên tre. Bên dưới nền nhà bằng đất sét đầm chặt, ngoài sân lót gạch. Đặc biệt, các vật dụng trong nhà như giường, bàn, thúng, mủng, cối xay, cối giã, bồ, ghe và bếp nấu củi còn lưu giữ nguyên vẹn.
 
Đây là ngôi nhà tre thuần Việt theo kiểu 1 gian 2 chái với hàng hiên có tấm liếp che nắng mưa xinh xắn và là một trong hai ngôi nhà tranh tre có tuổi đời cao nhất tại Quảng Nam còn tồn tại cho đến ngày nay. Điều ấn tượng nhất chính là vẻ đẹp đầy cảm xúc của bản sắc Việt với dạng kiến trúc nhà tranh mái lá. Kiểu kiến trúc đã được chứng minh giá trị cả về tính mỹ thuật lẫn tính hiệu quả khoa học qua hàng ngàn năm lịch sử, mà ngay cả giới kiến trúc sư phương Tây cũng phải công nhận.
 
Tất nhiên điều mà người Tây phải thán phục, không hẳn vì nó có chi phí xây dựng “rẻ” hay phương thức thi công đơn giản… như nhiều KTS bản địa vẫn thường nghĩ đơn giản vậy!? Họ thán phục vì tính hiệu quả của vật liệu tranh tre nứa lá rất phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu, nguồn cung vật liệu đặc thù. Qua các nghiên cứu khoa học nghiêm túc, thế giới đã phải thừa nhận về đặc thù kiến trúc ở xứ Việt.
 
Những Resort mang kiến trúc thuần Việt được tiết chế khéo léo (ảnh: Vanchai resort)
 
Một resort đồng quê ở miền Trung (ảnh: VNP)
 
 
 
Dự án nhà tre giá rẻ (ảnh: kienviet)
 
Nơi quanh năm nóng ẩm, nhiệt lượng lớn, sự chênh lệch thời tiết theo mùa thất thường, kèm với thiên tai gió bão và nghèo thì những vật liệu tự nhiên như tre, nứa, lá cọ lá mía, dừa hay đất đá rơm bùn khi được kết hợp sẽ tạo ra một giá trị mang tính “kỹ thuật” và kiến trúc thật sự hoàn hảo. Bởi về mặt cách âm cách nhiệt, thoáng khí, hút ẩm… nó hơn hẳn loại tường gạch, bê tông hay mái ngói. Đó là không tính tới các loại vật liệu tổng hợp nhân tạo đắt tiền hiện đại. Tuy nhiên để thích ứng được với sự phát triển của xã hội hiện đại, kiểu kiến trúc nhà tranh vách đất cũng cần phải được đặt đúng chỗ, phù hợp với tiêu chí của người dùng cụ thể, chứ không phải cứ thế mà bê nó lên ngôi theo mốt thời thượng. Như vậy mới thực chứng tỏ được tính đẳng cấp của người làm nghề.
 
Bởi vì hiện nay trong xã hội đang nẩy sinh ra một kiểu kiến trúc “quái đản”, đem cái “nhà tranh vách đất” đẩy nó lên ngôi như một giá trị thời thượng, một mỹ từ bóng bẩy trong thuật ngữ nghề. Bạ chỗ nào cũng đem tre nứa lá ấn vào để cốt lấy cái tiếng kiến trúc “xanh”, nhà cho người nghèo… cốt để đem đi triển lãm, giành giải đánh bóng tên tuổi. Trong khi đó thực chất vẫn chỉ là kiểu vá víu bôi vẽ nhăng cuội mấy thứ tre pheo đắp lên một kết cấu rặt những vật liệu công nghệ hiện đại đắt tiền. Vừa làm mất hết giá trị thực sự của cả hai dạng vật liệu, phí phạm tài nguyên, vừa biến thứ kiến trúc “giả cầy” đó thành một đống rác vô giá trị về công năng sử dụng. Mà nguyên cớ chỉ vì thiển cận, dốt nát háo danh mà cố tình hoặc không biết nên đã sử dụng sai toét mục đích và công năng vật liệu.
 
Đơn cử như công trình mẫu nhà cho những tầng lớp có thu nhập thấp ở vùng đồng bằng sông Cửu Long của Cty Võ Trọng Nghĩa gần đây. Xét về mặt mỹ thuật không bàn tới vì yếu tố này khó định lượng được, tuy rằng nói rằng nó đẹp thì cũng hơi quá! Nhưng về căn bản, cách dùng vật liệu tre làm vách trong như thế chỉ có thể hiểu được duy nhất có nghĩa về mặt khoe cái “rẻ” mà chẳng có tác dụng gì về kết cấu hay che chắn?
 
Về bản chất, gần như người thiết kế có vẻ không hiểu rằng tre thực ra còn rất cứng (hơn gỗ sồi tới 27%), và được giới nghiên cứu vật liệu mệnh danh là “thép xanh”.Đặc biệt ưu thế của tre đó là, mát mùa hè và ấm mùa đông. Do trên thân tre có nhiều lỗ chân lông, các ống có lỗ hổng bên trong nên khí nóng của ban ngày được hấp thụ trong thân rỗng vừa cách nhiệt mà lại có thể toả nhiệt theo điều kiện ngày và đêm tuỳ theo thời tiết nóng hay lạnh. Nhưng tre lại có tiết diện không đều, không dễ sử dụng dưới các khía cạnh vật lý, cơ học, hoá học... vì thể mà ông bà ta xưa nay khó mà đưa tre vào kết cấu trong kiến trúc hiện đại. Đặc biệt để đối phó với gió lùa, ngăn sáng, tiếng ồn và nước mưa. Vì thế người phương Tây sang đây xây nhà mới có sáng tạo kiểu “trong kính ngoài chớp” rất hoàn hảo.
 
Nhưng ở căn nhà tre “thông minh” này người ta lại dùng kết cấu nhà khung thép, đem bọc căn nhà bằng những tấm nhựa trong xuyên sáng polycarbonate và những tấm tôn nhựa lợp mái FRP. Thứ chỉ có tác dụng lấy sáng, ngăn gió và bền, nhưng nó không hề rẻ với giá thành khoảng 500.000 đồng/m2 tấm polycarbonate đặc ruột. Tuy nhiên điểm dở là nó xuyên sáng hấp thụ nhiệt quá kín như vậy, thì giữa cái nóng ở Nam Bộ không hiểu người ta sống thế nào bên trong? Chưa kể vấn đề cản gió tốt như vậy, khi gặp bão lốc nó khác gì cánh buồm?
 
Và thêm nữa cộng thêm chi phí sắt thép này kia nếu so đơn giá theo công bố là 3200 USD (khoảng 64 triệu đồng) cho 1 căn “chuồng” 22,5m2. Chắc hẳn khó mà bì được với 1 căn nhà tre mái lá được dựng mới theo đúng kiểu nhà Việt truyền thống với kỹ thuật thi công chất lượng, cũng chỉ mất có khoảng 1 triệu/m2 (theo đơn giá thị trường). Mà chắc là ở còn sướng gấp vạn lần, kém gì các resort phong cách đồng quê… lại còn được tiếng là yêu thiên nhiên đất nước.
 
 

M.I.A

Từ Khóa :