Ngắm đèn lồng mùa Phật đản trong lòng cố đô Huế



Ngắm đèn lồng mùa Phật đản trong lòng cố đô Huế

Anh Thư 1:9 26/5/2018

Trong những ngày tháng 4 âm lịch năm nay, TP. Huế được trang trí với sắc màu rực rỡ của lồng đèn, của cờ hoa chào đón Đại lễ Phật đản 2018 - Phật lịch 2562. Cũng vì thế mà các các gia đình sản xuất lồng đèn dường như bận rộn hơn với việc sản xuất và phân phối hàng hóa.

Nếu nhắc đến lồng đèn, nhiều người sẽ nhớ ngay đến Hội An với những con phố lấp lánh đèn lồng nên thơ, tuyệt sắc đẹp mắt. Thế nhưng, cũng có một Huế tràn ngập lồng đèn trong những dịp Tết lễ, Festival, Phật Đản, Trung thu... Từ xa xưa, trong các lễ hội cung đình Huế, lồng đèn đã được sử dụng để thắp sáng và trang trí, ví dụ như lồng đèn kéo quân, lồng đèn ú… Đèn treo trước cửa nhà, trước chùa, nhà thờ. Đèn được thả trên sông, đèn cho lễ rước Phật, đèn trang trí đường phố, đèn làm đạo cụ sân khấu.

Đặc điểm chung của các loại đèn lồng ở Huế là rất phong phú và đa dạng màu sắc: lồng đèn ú khung tre dán giấy có tám mặt, bốn tua, một mặt chừa trống để bỏ đèn dầu vào, trên các mặt có dán họa tiết, lồng đèn hoa sen tám cánh, lồng đèn hình ngôi sao năm cánh. Lồng đèn kéo quân hình lục giác có trục quay chính giữa nhờ sức gió từ lửa thổi lên tạo ra vòng quay đều đặn. Ngoài ra, còn có loại lồng đèn hình tổ ong, lồng đèn hình trái ấu và các loại lồng đèn hình các con vật khác cũng được thấy trong mùa Phật đản và Trung thu.

Vào những ngày này, một số hộ dân ở Chi Lăng, Huỳnh Thúc Kháng, Bạch Đằng, phố cổ Bao Vinh… đã hoàn thiện các công đoạn cuối cho nghề sản xuất lồng đèn. Nếu về những khu phố ở kiệt 399, 401, 402 đường Chi Lăng (phường Phú Hậu) những ngày đầu tháng tư âm lịch, du khách sẽ dễ dàng chiêm ngưỡng những dãy lồng đèn đang “tắm nắng”. Đèn lồng được treo trước mái hiên, hàng cây. Có khi đèn lồng lại nằm trên những đôi quang gánh là một thanh tre dài, trên xe xích lô theo các O, các mệ len lỏi vào từng con phố nhỏ.

Việc sản xuất lồng đèn mang tính chất thời vụ, khoảng rằm tháng 3 âm lịch hằng năm là các gia đình làm lồng đèn bắt tay vào việc chuẩn bị và sản xuất đại trà. Thông thường phần nguyên liệu chính cho việc làm lồng đèn được chuẩn bị khá sớm. Tre thì mua ở phố Hàng Bè (Hà Nội), giấy dán, giấy ni-lông... được chuyển từ Sài Gòn ra vì giá thành rẻ, giấy lại dẻo, dai và có độ bóng vừa tạo được dáng đẹp và bền cho cây đèn.  Tới đầu tháng 4 âm lịch, hàng hóa được phân phối đi tiêu thụ trong thành phố Huế và các huyện lân cận. Năm nay, đèn lồng còn được phân phối ra các tỉnh lân cận như Quảng Trị, Quảng Bình, Đà Nẵng… Dựa trên số lượng đặt hàng và mức dự đoán tiêu thụ, các hộ dân tại đây sẽ sản xuất số lượng phù hợp.

Để làm ra một chiếc lồng đèn mất khá nhiều công đoạn với 5 khâu chính là: Vót tre, uốn sườn, lên sườn, phất và trang hoàng. Theo anh N.V.N, người làm lồng đèn cho biết, để làm lồng đèn không khó, mấu chốt là cần sự khéo tay và sự sáng tạo để đáp ứng nhu cầu của khác hàng. “Đèn lồng dùng trong ngày Phật đản có rất nhiều loại với nhiều kiểu dáng khác nhau nhưng các loại đèn chủ đạo được trang hoàng trong gia đình hoặc tại các chùa chiền vẫn là đèn sao, đèn hoa sen và đèn ú. Từ các loại đèn cơ bản như vậy, mình bắt đầu sáng tạo nên những điểm riêng để sản phẩm bắt mắt hơn. Ví dụ năm nay mình tung ra mẫu đèn sao được trang trí bằng giấy trắng phối màu giống hình cánh sen đang nở và có lồng hình Đức Phật bằng giấy ở giữa đèn. Mẫu này bán chạy lắm”, anh T cho biết.

Để sản xuất số lượng lớn, thông thường những người thợ sản xuất lồng đèn tại đây thường chia người đảm trách những công đoạn khác nhau. Người chyên vót tre, người cắt giấy màu, dán vải, người dán hồ và đem phơi. Với giá thành của mỗi cây đèn sao, đèn hoa sen từ 40.000 - 50.000 đồng, đèn ú từ 10.000 - 20.000 đồng thì hộ làm ít cũng thu lãi về từ 2-3 triệu đồng, hộ nhiều thì cũng đến 10 triệu đồng.

Những chiếc lồng đèn ngôi sao, hoa sen, trái ú... xinh xắn nhiều màu sắc lung linh dưới nắng, dưới những tàng cây cổ thụ hai bên lề đường Trần Hưng Đạo, Phan Bội Châu, trước mái hiên nhà dân... đã góp phần tạo lên sắc màu Phật đản Huế thật đặc trưng.


Anh Thư