Nét chữ của Xuân



Nét chữ của Xuân

Minh Minh 0:0 4/2/2018

Triển lãm thư pháp "Nét Xuân - Art of Nom" đang diễn ra tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (66 Nguyễn Thái Học, Ba Đình, Hà Nội) quy tụ 41 tác phẩm thư pháp gồm 16 thư pháp cổ điển và 25 thư pháp tiền vệ của 4 nhà nghiên cứu thư pháp và văn tự chữ Nôm. Đây là lần đầu tiên một triển lãm thư pháp có quy mô hoành tráng, đặc sắc nhất trong những triển lãm cùng đề tài được tổ chức tại Hà Nội.

Có thể coi 41 tác phẩm thư pháp được giới thiệu tại triển lãm là 41 bài ca chào đón mùa xuân. Bởi các tác giả đều chắt lọc những áng thơ hay, đẹp nhất trong kho tàng thơ ca Việt Nam từ truyền thống đến hiện đại để lấy ý tưởng, chuyển hóa vào trong từng nét bút.

Khách tham quan triển lãm thư pháp "Nét xuân - Art of Nom" 

Nét Xuân - Art of Nom là triển lãm thư pháp có quy mô hoành tráng nhất từ trước tới nay ở Hà Nội

Nếu am hiểu về thư pháp, khách tham quan sẽ dễ dàng nhận ra hầu hết tác phẩm thư pháp trong triển lãm lấy cảm hứng từ bài thơ Nguyên tiêu của Chủ tịch Hồ Chí Minh hay một số tác phẩm thi ca về mùa xuân đất nước của nhiều thi nhân nổi tiếng trong lịch sử như: Trần Nhân Tông, Nguyễn Trãi, Nguyễn Huy Lượng, Nguyễn Du….

Phát biểu tai lễ khai mạc, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Vương Duy Biên cho rằng: Triển lãm Nét xuân - Art of Nom là dịp để công chúng thưởng thức nghệ thuật thư pháp cổ truyền của dân tộc. “Các tác phẩm thư pháp cổ điển thể hiện sự trang nghiêm và gợi nhớ về những nét đẹp vàng son một thuở, truyền tải cảm xúc và hương sắc của Tết cổ truyền. Trong khi đó, các tác phẩm sáng tác theo lối Tiền vệ thư lại mượn những đường nét của chữ nghĩa để thực hiện những cuộc rong chơi của nghệ thuật. Tất cả là sự tôn vinh nét đẹp truyền thống trường tồn của dân tộc ta”. 

So với các bức thư pháp cổ điển, bố cục của thư pháp sáng tác theo lối Tiền vệ thư (Avant-garde Calligraphy) được thể hiện linh động. Các nét vung bút phóng khoáng, buông bỏ những khuôn mẫu của tờ giấy trắng, mực tràn bo và chảy tự nhiên trên bề mặt chất liệu để tạo nên những ấn tượng thị giác.

Bộ thư pháp viết theo phong cách cổ điển

Bộ thư pháp sáng táng theo lối Tiền vệ thư

Theo TS. Nguyễn Tuấn Cường - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Hán Nôm, các tác phẩm thư pháp trong triển lãm được thể hiện theo 5 thể chữ Nôm. Triển lãm “là nỗ lực tiếp nối phong trào thư pháp Hán Nôm để khơi lại mạch nguồn di sản của văn hóa dân tộc”.

Hầu hết bức thư pháp thể hiện bằng mực tàu trên giấy xuyến

Tác phẩm thư pháp của Nguyễn Quang Thắng, lấy cảm hứng từ thơ của Quang Dũng: “Mắt trừng gửi mộng qua biên giới/Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”

Tác giả Nguyễn Quang Thắng trò chuyện cùng khách tham quan là người nước ngoài

TS. Nguyễn Tuấn Cường còn cho biết thêm: Giá trị của nghệ thuật thư pháp không chỉ kết tinh trong các kỹ thuật vận bút, gian giá văn tự, bố cục chương pháp, mà còn nằm ở trình độ học vấn, ở cốt cách nhân phẩm, ở sự hàm súc của ngôn ngữ văn chương và tư tưởng triết học. “Với hàng ngàn tác phẩm hiện còn lưu trữ ở các cơ quan lưu trữ, bảo tàng và trong dân gian, nghệ thuật thư pháp Việt Nam đã góp phần tạo nên truyền thống ngàn năm văn hiến của đất nước” – ông Cường nói.

Bàn về giá trị của chữ Nôm, ông Vương Duy Biên nhấn mạnh: Chữ Nôm là sản phẩm sáng tạo của trí tuệ người Việt, được hình thành và tồn tại qua nhiều thế kỷ. Chữ Nôm không chỉ đóng vai trò là công cụ giao tiếp hết sức sinh động và quan trọng của người Việt, nhất là trong dân gian, mà thuở thịnh hành, nó còn là phương tiện chuyển tải giá trị và những biểu đạt văn hoá, phản ánh nhân sinh quan, thế giới quan của cha ông ta trong nhiều thế kỷ. Ông Biên cho rằng: Dù đến đầu thế kỷ XX, chữ Nôm dần mai một khi chữ Quốc ngữ được sử dụng rộng rãi hơn, “nhưng thư pháp Hán Nôm vẫn còn phổ biến để trang trí nội thất và là biểu tượng để chúc may mắn”.  

Người Việt xưa đón Tết Cổ truyền không chỉ có cặp bánh chưng xanh, câu đối đỏ, bức tranh Tết của các làng tranh dân gian mà còn không thể thiếu một vài con chữ treo trang trọng trong nhà khi Xuân về. Cho chữ vốn là truyền thống lâu đời của người Việt, thể hiện những ước vọng về cuộc sống, công danh trong dịp đầu năm mới. Những bức thư pháp Hán - Nôm vì thế mà trở thành nét đẹp văn hóa của người Việt.

Khách nước ngoài hào hứng với các tác phẩm thư pháp của các tác giả Việt Nam

Thưởng thức, chiêm ngưỡng các tác phẩm thư pháp trưng bày trong Triển lãm Nét xuân - Art of Nom với góc nhìn từ truyền thống, nhà ngoại giao, Đại sứ Phạm Sanh Châu chia sẻ: Triển lãm đã phản ánh được những khát vọng, truyền thống hiếu học và sự hội nhập của người Việt trong xã hội hiện đại. Khởi đầu năm mới là khởi đầu việc học hành, ông nói. Nhìn những bức thư pháp này, ông nhớ đến phong tục cho chữ đầu năm, gắn liền với tinh thần hiếu học của dân tộc Việt.

Đại sứ Phạm Sanh Châu cũng tâm sự: Nếu chỉ nhìn vào những bức thư pháp như việc đọc chữ Nôm thông thường, thì đó chỉ dừng lại ở việc nhìn ngắm lại con chữ của người Việt. Nhưng trong triển lãm này, “ta thấy nó biến hóa, nhảy múa. Những chữ Nôm đấy trở thành những bức tranh, thể hiện nhiều khao khát của tác giả. Vì vậy, tôi nghĩ Nét xuân - Art of Nom không đơn giản chỉ là triển lãm trình diễn các con chữ Nôm mà thể hiện triết lý sâu xa hơn của thời điểm vào mùa giao thời. Đó là chúc cho con cái học hành thành đạt”.

Tại buổi khai mạc Triển lãm còn có trình diễn thư pháp do 4 nhà thư pháp thực hiện. Tác phẩm thư pháp được trình diễn có chiều dài 5m, nội dung lấy từ thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh ca ngợi mùa xuân. Bên cạnh đó, một không gian riêng được dành cho thư pháp cộng đồng để những nhà thư pháp hướng dẫn các em thiếu nhi thực hành học và viết chữ Nôm.

Nét xuân- Art of Nom do Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam phối hợp cùng Viện Nghiên cứu Hán Nôm tổ chức nhân dịp mừng xuân Mậu Tuất 2018. Triển lãm kéo dài từ ngày 2 đến ngày 27/2, trừ các ngày từ 14 -17/2 (tức 29 tháng Chạp năm Đinh Dậu đến hết mùng 2 Tết Mậu Tuất). Vào cửa tự do.


Minh Minh