Nạn nhân của body shaming: Họ là ai?

Nạn nhân của body shaming: Họ là ai?

Minh Minh 6:0 14/9/2017

Trên mạng mấy ngày nay ồn ào chuyện người mẫu Cao Ngân. Không phải vì những lỗi mắc phải trên sàn diễn catwalk đêm chung kết Vietnam’s Next Top Model 2017, vấn đề nhân cách, ứng xử mà vì hình thể quá gầy, gầy đến trơ xương của Ngân. Chỉ có thế thôi, một đám người túm lại bàn tán, đàm tiếu, chê bai và bình phẩm về cô gái trẻ làm cô “tổn thương kinh khủng”. Ngân có phải nạn nhân duy nhất của body shaming (miệt thị cơ thể)? Nếu không, nạn nhân của trò tiêu khiển, cười cợt vô nhân tính này còn có những ai khác?

Body shaming là gì?

“Body shaming” hay “miệt thị cơ thể” hiểu nôm na là lấy những điểm khiếm khuyết trên cơ thể ra để hạ thấp, chế nhạo, thậm chí xúc phạm người khác.

Từ điển Macmillan định nghĩa, “body shaming” là hành động chỉ trích người khác, thường dựa vào việc người đó quá béo hoặc gầy. Những câu nói mang tính nhận xét tưởng như vô thưởng vô phạt, nói nặng thì là bất lịch sự như “béo như lợn”, “gầy như nghiện”... cũng được coi là hành vi miệt thị cơ thể người khác.

Ảnh: hypeorlando

Nghiên cứu về khái niệm body shame (sự xấu hổ về cơ thể), tác giả Gilbert & Jeremy cũng đề cập đến những trải nghiệm tiêu cực hình thể và chức năng cơ thể. Còn Hiệp hội Tâm lý Mỹ cho rằng, body shame gây ra cảm xúc tiêu cực khi so sánh bản thân với một tiêu chuẩn được phần đông xã hội thừa nhận.

Do đó, body shaming gồm nhiều hành vi khác nhau, như gián tiếp hoặc trực tiếp chê bai, chế giễu hình thể của người khác hoặc bản thân tự chối bỏ và phê phán hình thể của chính mình.

Càng nổi tiếng, càng dễ bị miệt thị cơ thể

Quay trở lại với trường hợp của Cao Ngân, nếu cô gái sinh năm 1992 này không tham gia một chương trình truyền hình thực tế được phủ sóng toàn quốc thì chưa chắc đã bị dân tình để ý, dò xét, chê bai khủng khiếp như vậy. Nhờ tâm lý đám đông mà sự vào hùa, hiệu ứng chê bôi tập thể tăng mạnh, dân tình xúm đông xúm đỏ vào mỉa mai hình thể của một cô gái không được đẹp xứng với danh xưng “người mẫu”.

Từ đó, sự thóa mạ được biến chuyển lên “tầm cao” hơn, có người dè bỉu Cao Ngân không biết tự lượng sức mình, không biết xấu hổ với ngoại hình đó mà cũng dám lên truyền hình thi thố, có người quay sang chê trách cả Ban tổ chức dùng “chiêu trò bẩn”, dùng hình ảnh gày gò của thí sinh Cao Ngân để “câu” view, câu khách.

Cao Ngân trên sàn diễn catwalk. Ảnh: Kenh14

Chỉ từ một vài hình ảnh không hợp nhãn của Cao Ngân trong đêm thi được truyền hình trực tiếp, một đám người như bầy kền kền kéo đến để chê trách, ngồi “ghế trên” mà phán xét. Người ta hả hê vì nhan sắc của một cô người mẫu bị chê tơi bời, chẳng mấy ai còn bận tâm vì sao cô ấy lại có một cơ thể ốm nhom đến vậy.

Cao Ngân trước kia cũng mảnh mai, xinh xắn nhưng không gầy vì bệnh như bây giờ. Ảnh: 2Sao

Qua lời kể của một người quản lý người mẫu quen biết với Cao Ngân, không phải cô nhịn ăn giữ dáng mà thành ra vậy. Vụ cướp giật balo năm 2015 mà Cao Ngân là nạn nhân đã khiến cô gãy xương vai, dập phổi. Sau tai nạn đó, sức khỏe của Cao Ngân bị suy giảm, sự nghiệp người mẫu chững lại. Cao Ngân là á quân Việt Nam Next Top Model 2014. Năm nay, Ngân quay trở lại với cuộc thi bằng tình yêu, đam mê với sàn diễn và nghị lực phi thường. Dù đã chuẩn bị sẵn tinh thần, chịu nhận “gạch đá” từ dư luận nhưng khi đọc được những bình luận miệt thị cơ thể, Ngân vẫn thấy “tổn thương kinh khủng”.

Khi càng nổi tiếng, người ta càng phải chịu sự theo dõi sát sao từ công chúng, người hâm mộ và cả anti-fan. Chắc hẳn không người nổi tiếng nào chưa từng là nạn nhân của miệt thị cơ thể.

Nữ diễn viên truyền hình Nia Sharma và Aneri Vajani từng là nạn nhân của trò miệt thị cơ thể vì vòng 1 không nở nang, quyến rũ.

Ngôi sao Disney, ca sĩ Demi Lovato dễ thương, xinh xắn cũng từng bị chê mập. Nữ diễn viên Emma Stone của La La Land tâm sự, cô rất phiền lòng khi đọc được những bình luận ám chỉ hoặc nói thẳng rằng mình gầy ốm, cần ăn nhiều.

Cô nàng “siêu vòng 3” Kim Kardashian từng đáp trả mạnh mẽ những công kích về cân nặng mà dư luận nhắm tới mình sau khi sinh con. Cô nói: “Tôi cảm thấy xấu hổ thay cho những người lấy việc mang thai và giảm cân của người khác ra làm trò đùa. Tôi không hoàn hảo nhưng tôi sẽ không bao giờ ép mình vào những chuẩn mực cơ thể do người khác tạo ra.”

Giọng ca đầy nội lực của “Just give me a reason”, Pink cũng có một quá khứ nhiều lần bị chỉ trích, chê bai về ngoại hình. Người ta nói rằng Pink nhìn như đàn ông với kiểu tóc under haircut, thân hình quá vạm vỡ, hoặc thể hiện quan điểm quá nhiều. Thật may là nữ ca sĩ nổi tiếng thế giới đã vững vàng vượt qua dư luận để là chính mình. Nhưng rồi, Pink lại đau xót khi thấy con mình trở thành nạn nhân của body shaming, chê bai ngoại hình.

Nữ ca sĩ Pink từng bị chê là giống đàn ông. Ảnh: abcnews

Trên sân khấu của lễ trao giải MTV VMAs 2017 vừa diễn ra, Pink kể chuyện về cô con gái từng tự ti với ngoại hình của mình vì bị bạn bè gọi là “một thằng nhóc với mái tóc dài”. Sau những tâm sự, Pink nói với con gái rằng, chúng ta không cần thay đổi vì chúng ta đẹp theo cách riêng của mình. “Nếu cuộc đời cho chúng ta một hòn sỏi và một cái vỏ sò, thì chúng ta sẽ làm ra ngọc trai. Chúng ta phải giúp những người khác thay đổi định kiến, để họ nhận ra những vẻ đẹp khác” - Pink đã nói với con gái như vậy.

Nạn nhân của body shaming có thể là bất cứ ai

Không phải chỉ những người nổi tiếng mới hay bị xoi mói, bị chế giễu và miệt thị cơ thể. Chẳng qua họ là người được công chúng biết tới thì người ta dễ dàng và thích bàn tán về họ. Nạn nhân của trò miệt thị cơ thể có thể là bất cứ ai, là tôi, là bạn bè tôi, em tôi, cũng có thể là bạn vào một thời điểm nào đó. Body shaming không phân biệt bạn có là người nổi tiếng hay không rồi mới ra quyết định
“tấn công” bạn. Chẳng qua, độ phủ về danh tiếng của người nổi tiếng rộng khắp hơn nên “tiếng xấu đồn xa”.

Bất cứ ai bị coi là bất thường, nhất là về ngoại hình: gầy, béo, ngực lép, ngực to, chân ngắn, mặt gãy... nói tóm lại là hình thức không được “chuẩn”, đẹp theo thị hiếu đám đông thì rất dễ trở thành nạn nhân của body shaming. Có thể bạn không nhận ra nhưng body shaming có ở mọi nơi, mọi nền văn hóa, mọi quốc gia. Và hầu như mỗi người trong số chúng ta đều ít nhất một lần đóng vai thủ phạm và trở thành nạn nhân của body shaming, dù ta không ý thức được việc đó.

Body shaming xuất hiện ở trường học, nơi công sở, trong cuộc sống hàng ngày, vượt qua phạm vi của hiện tượng xã hội, nó còn trở thành một vấn đề của ngành điện ảnh. Có những diễn viên phải ép cân mới được nhận vào một dự án phim chỉ vì ngoại hình quá khổ của cô ấy sẽ làm khán giả “đau mắt”.

Ở công sở, nữ giới thường trở thành đối tượng bị chòng ghẹo, công kích và miệt thị cơ thể, vì thế họ là nạn nhân chịu ảnh hưởng lớn. Bởi đôi khi, body shaming sẽ lan từ một người thành một cuộc chế giễu tập thể.

Chỉ một câu nói đùa như “Dạo này béo như lợn thế” cũng đã là miệt thị cơ thể người khác. Có thể, người bị nhận câu nói này cũng cười đáp lại vô hại, nhưng là cười cho qua, cười gượng, “ngoài cười mà trong không cười”. Chị T.T.M.C (28 tuổi, Hà Nội) sau khi sinh con tăng 6kg, cả cân nặng và form người đều chưa về dáng như cũ. Do đó, khi quay trở lại cơ quan, C. ngẫu nhiên trở thành đối tượng bị trêu đùa, vô tình là nạn nhân của body shaming.

C cho biết nhiều lúc ngại đi ăn trưa với mọi người vì hay bị trêu là “Đã béo còn ăn lắm”, “Mày lại chửa nữa à?” khiến cô mất tự tin.

Bất cứ ai cũng có thể là nạn nhân của body shaming

Hot blogger Nguyễn Ngọc Thạch chia sẻ trên facebook cá nhân một câu chuyện về cô bạn thân có vòng một khiêm tốn. Cả đám bạn hay đem nhược điểm đó ra làm trò đùa, gọi là “bức tường”, “màn hình phẳng”, khiến cô bạn ấy tự ti và xấu hổ dù mỗi khi bị trêu chọc vẫn cười đùa lại, vui vẻ với mọi người. Một lần uống say, cô ấy tâm sự muốn đi nâng ngực nhưng sau này còn muốn có con, sợ làm ngực xong thì không cho con bú mẹ được... Đến lúc này, mọi người mới nhận ra những bình phẩm vui đùa lại khiến cô bạn thân của mình ám ảnh, tự ti về chính ngoại hình, dù ngoại hình ấy lành lặn, không dị tật.

Anh Thạch viết: “Sau buổi hôm đó, mình gần như không bao giờ đem cơ thể người khác, đặc biệt là phụ nữ ra để mỉa mai, bình phẩm tìm vui, vì phụ nữ dù ngoại hình ra sao cũng phải được tôn trọng. Sống văn minh là không đem cơ thể người khác ra làm trò đùa”.

Mỗi người sinh ra với một cơ thể lành lặn, đầy đủ các bộ phận, các chức năng cơ thể hoạt động bình thường là đã tuân theo đúng quy luật. Tạo hóa có người da trắng, da vàng, da màu thì cũng sinh ra người cao, người thấp, người béo, người gầy... Dèm pha, bỉ bôi, chê bai một cơ thể bình thường mới là điều bất thường và đáng lên án.


Minh Minh