Múa lân Trung Thu trong vòng xoáy thương mại



Múa lân Trung Thu trong vòng xoáy thương mại

Linh Phương 19:22 14/9/2016

Múa lân là một trong những hoạt động được rất nhiều người yêu thích và mong chờ mỗi dịp tết trung thu. Đáng tiếc là hiện nay, không ít người lại dùng nó thành một công cụ xin tiền chuyên nghiệp

Người xưa quan niệm lân là linh vật xua đuổi tà khí, mang đến niềm vui và những điều tốt lành cho gia chủ. Vì vậy, những ngày cận kề trung thu như thế này, người ta luôn mở rộng cửa chào đón các nhóm múa lân, giống như đang rước may mắn vào nhà vậy.
 
Ở các thành phố lớn, hoạt động múa lân mang tính quy mô, có đầu tư kỹ lưỡng về cả kỹ thuật, trang phục và thường biểu diễn ngay trên đường phố. Còn tại nông thôn, những năm gần đây phong trào múa lân nổi lên mạnh mẽ nhưng phần nhiều trong số đó là tự phát, với mục đích chính là lợi nhuận chứ không phải biểu diễn nghệ thuật hay đem lại không khí trung thu đơn thuần. Chỉ cần khoảng 4-5 người, đầu tư thêm một đầu lân cùng với trống hay một vài phương tiện khua náo khác là có thể tạo thành một nhóm múa. Thành viên nhóm cũng rất đa dạng về lứa tuổi, có đội là trẻ em, đội toàn thanh thiếu niên, lại cũng có đội mà người múa đã lập gia đình.
 
Thành phố Thái Bình từ cả chục ngày trước Trung thu, cứ tầm 8 giờ tối là đường phố lại quy tụ rất nhiều nhóm múa lân, tiếng trống, chiêng; tiếng những vật dụng khua náo “tự chế” như nắp xoong, nồi rồi tiếng hò hét được thể va vào nhau lộn xộn. Vì là tự phát và chỉ quan tâm đến lợi nhuận nên các nhóm múa này không có nhiều kinh nghiệm biểu diễn. Họ sẽ vào từng nhà, múa máy qua loa và khua chiêng đánh trống ầm ĩ, cho đến khi gia chủ cho tiền thì mới chịu rời đi. Nhiều trường hợp tuy chủ nhà không mở rộng cửa, nhưng vì biết có người ở trong, đoàn múa lân vẫn tự động mở cửa đi vào. Vậy là thứ may mắn mà trước kia người ta phải mời chào, nhiệt tình tiếp đón, thì nay lại được “ban phát” đến tận nơi!
 
Niềm vui hay sự phiền toái?
Chẳng phải ngẫu nhiên khi nhiều người lại coi việc múa lân trung thu là một nghề kiếm chác có giá, bởi ước tính để trang bị một đầu lân mẫu mã đơn giản chỉ mất khoảng 600 đến 700 nghìn đồng, trong khi số tiền thu về sau “mùa trăng tròn” có thể lên đến 5, 6 triệu. Đó là chưa kể những phương tiện dùng cho đoàn múa năm nay vẫn có thể tân trang và sử dụng tiếp trong năm sau thậm chí hơn, chẳng khác nào một vốn mà có đến ba, bốn lời.
 
Lợi nhuận đã tạo nên các đoàn múa lân tự phát với mục đích kiếm tiền chuyên nghiêm chứ không còn là hoạt động văn hoá dân gian ngày nào. Bác Đỗ Văn An (khu phố Kỳ Bá, thành phố Thái Bình) chia sẻ: “Nhiều nhóm múa lân bây giờ không thấy có sự đầu tư bài bản như ngày trước. Chẳng ai tiếc tiền lỳ xì cho các đoàn múa đâu, nhưng nhiều đoàn quá, mà đôi khi họ cũng ầm ĩ, bát nháo quá khiến người ta mệt mỏi và khó chịu.” Chị Lê Thị Hà, chủ một hàng ăn nói thêm: “Nhà kinh doanh nên tôi cũng mong nhiều phước lộc, may mắn. Vì thế mà có đoàn múa vào nhà thì cũng vui, trẻ con lại càng hứng chí. Có điều giờ mọc ra nhiều đoàn múa quá, hết nhóm này lại có nhóm khác vào quán, mình còn khó chịu nữa là khách hàng”. Chưa kể, các đoàn múa lân thường lôi kéo khá nhiều người đi theo sau, và chỉ cần hai, ba nhóm đi trên cùng một tuyến phố, khua trống, reo hò thôi cũng đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc giao thông qua lại, thậm chí trường hợp xấu hơn là gây ra tai nạn đáng tiếc.
 
 
Nhóm múa lân đến từng nhà
 
Nói thế không có nghĩa các đoàn múa lân trung thu hiện nay đều chỉ quan tâm đến vấn đề lợi nhuận. Vẫn có rất nhiều nhóm múa lân với mục đích vui chơi giải trí lành mạnh, văn minh và giữ đúng gí trị văn hóa của hoạt động này. Bạn Phạm Ngọc Hân, đội trưởng một nhóm múa lân ở Vũ Thư, Thái Bình cho biết: “Mình và các bạn tham gia múa lân đơn giản vì rất đam mê, coi đây là một dịp để cùng vui chơi, gắn kết với nhau, và quan trọng là để mang đến niềm vui cho mọi người trong ngày tết trung thu. Thực ra tiền lì xì thu về không phải không có lãi, nhưng nhiều ít với bọn mình không quan trọng, vì số tiền sau đó cũng sẽ dùng cho liên hoan nhóm và nếu còn thừa thì để đầu tư cho đồ diễn của năm sau”.
 
Dù ít hay nhiều thì với việc bỏ công sức đầu tư cho các đêm múa, không có gì là sai khi nhóm lân được nhận về tiền lì xì từ mọi người. Nhưng, sẽ là một câu chuyện khác nếu những đồng tiền đó là kết quả của đeo bám xin xỏ, thậm chí đòi hỏi một cách lỳ lợm. Nhưng múa lân đâu phải chỉ là trường hợp duy nhất của sự biến tướng kim tiền. Giờ đây, mỗi khi có lễ hội là tràn ngập các dịch vụ màu mè để kiếm lợi. Chỉ một sự kiện như xin ấn đền Trần từ nhu cầu tinh thần đã biến thành cuộc đua vật chất, chạy chức chạy quyền. Rồi biết bao lễ hội văn hoá khác đã trở thành hội chợ ồn ã nhem nhuốc. Múa lân không còn thú vui. Kiếm tiền trở thành mục đích. Biết trách ai?
 
 
 

Linh Phương

Từ Khóa :