Mới đầu năm, giờ học đã trội hơn giờ chơi


Mới đầu năm, giờ học đã trội hơn giờ chơi

Thu Thủy 15:9 5/10/2017

Nói đúng ra, ngày khai giảng 5/9 hiện nay chỉ là một nghi thức cần thực hiện cho đủ, chứ nhiều trường đã bước vào chương trình học chính khóa từ tháng 8. Đến nay, có thể đã chạy được tiến độ của nửa học kỳ I. Chưa kể việc học thêm, học phụ đạo ở trường học. Giờ học chiếm đa phần quỹ thời gian khiến nhiều trẻ bị hụt thời gian nghỉ ngơi, vui chơi, chỉ có áp lực học tập “đeo bám” hàng ngày.

Học đến mất ngủ, mất chơi

Nếu học tập cũng được coi là công việc thì nhiều trẻ em Việt Nam đang phải làm việc ngoài giờ, quá sức với thời gian hơn 8 tiếng một ngày. Tại thành phố, nhiều trẻ còn phải tham gia các lớp học thêm tại trung tâm hoặc học gia sư nếu bố mẹ thấy lực học của con họ “đuối” so với các bạn trong lớp.

Thậm chí, việc ganh đua học lực, điểm số ở các lớp chọn, trường chuyên còn khốc liệt hơn khi nhiều cơ sở đào tạo vẫn giữ mô hình “luyện gà nòi” của thời kỳ đầu đổi mới. Ở những lớp “mũi nhọn”, việc đào thải và tuyển chọn học sinh xuất sắc từ những lớp khác đưa sang diễn ra liên tục, càng tạo ra các áp lực vô hình cho trẻ. Học sinh tại lớp này càng phải đi học thêm, bồi dưỡng, nâng cao kiến thức để không những không bị tụt lại so với các bạn trong lớp mà còn phải có học lực nổi trội hơn.

Dù chưa có số liệu khảo sát, nghiên cứu cụ thể nhưng những gì diễn ra trong thực tế đã cho thấy học sinh Việt Nam đang bị quá tải học tập từ nhiều năm nay. Tại các đô thị lớn ở Việt Nam, không ít những đứa trẻ phải dậy từ 5-6 giờ sáng để chuẩn bị đi học. Giờ học của các em bắt đầu từ 7 giờ sáng, kết thúc lúc 5 giờ chiều. Chưa hết, sau giờ học chính khóa, chúng lại vội vàng về nhà tắm rửa, lùa vội bát cơm rồi lại sửa soạn đến lớp học thêm để kịp giờ vào lớp lúc 7 giờ tối. Từ lớp học thêm trở về nhà cũng đã 9 giờ hơn hoặc 9 rưỡi tối. Lúc này, chúng lại ngồi vào bàn, làm bài tập trên lớp mà các thầy cô giáo đã giao. Sau một ngày quần quật, có trẻ đến nửa đêm mới đi ngủ.

Ảnh minh họa

Thời gian rảnh rỗi để vui chơi vốn đã ít ỏi lại ngày càng bị cắt ngắn. Hậu quả là nhiều trẻ đã gặp những vấn đề về sức khỏe tâm thần khi cuộc sống thiếu cân bằng, không chịu nổi những áp lực đó.

Tiến sĩ, bác sĩ Jonathan Halévy (Khoa Nhi, bệnh viện Family Medicine Practice) từng chia sẻ trong một hội thảo được tổ chức ở Tp.HCM rằng trẻ em em Việt Nam bị làm việc quá sức bởi lịch học dày kín. Ông nói: “Một số trường học ở Việt Nam  vận hành theo ca và các lớp học bắt đầu từ rất sớm. Có nơi trẻ em phải thức dậy lúc 5 giờ sáng để đến trường đúng giờ, khiến chúng có rất ít thời gian để nghỉ ngơi”.

Ông cũng cảnh báo, quá tải học tập là một trong những nguyên nhân khiến trẻ em và thanh thiếu niên ở Việt Nam bị mất ngủ. Mặc dù không biết số liệu chính xác tại Việt Nam nhưng Tiến sĩ Jonathan cũng ước lượng số thanh thiếu niên bị thiếu ngủ trầm trọng sẽ vượt mức 40%.

Ngủ không đủ giấc hoặc chất lượng giấc ngủ kém sẽ gây ra những ảnh hưởng về thể chất, tinh thần, tình cảm, hành vi và nhận thức, tiến sĩ nhấn mạnh. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra lợi ích của giấc ngủ với sự phát triển của cơ thể, não, các chức năng nội tiết, thậm chí cả cơ bắp.

Học tới sinh bệnh

Áp lực học tập tại Việt Nam đã khiến nhiều trẻ mắc chứng sợ học, thậm chí tính cách thay đổi hoàn toàn: rụt rè, ít nói, chậm chạp, có dấu hiệu trầm cảm. Năm ngoái, một trẻ đã viết tâm thư gửi mẹ trong giàn dụa nước mắt để thổ lộ rằng: “Con sợ học lắm”. Một em học sinh cấp 2 còn tâm sự, từ khi học mẫu giáo tới giờ chưa năm nào được nghỉ hè, vì cứ hè là lại đi học thêm đủ thứ. Có năm, song song với thời gian học hè ở trường thì em còn học gia sư Toán, Sinh ở nhà và tối đến học Tiếng Anh tại trung tâm. Lịch học khủng thế khiến em và nhiều bạn khác chung hoàn cảnh không còn thời gian để đi đâu chơi nữa.

Quá tải học tập không những gây ra những gánh nặng về tinh thần cho trẻ mà còn tổn hại tới sức khỏe, cơ thể, sinh ra nhiều bệnh tật. Nhiều bác sĩ nhi khoa cho biết, thời điểm giao mùa, đầu năm học là thời điểm trẻ dễ mắc bệnh dạ dày. Thời gian đầu năm học thì có liên quan gì tới chuyện trẻ có nguy cơ cao mắc bệnh? Vì đầu năm học là khoảng thời gian trẻ chưa thích ứng được với áp lực học tập, nhất là với học sinh đầu cấp hoặc cuối cấp. Điều này khiến trẻ căng thẳng, lo lắng, dẫn tới đau dạ dày.

Còn khi giao mùa thu sang đông, thời tiết lạnh dần làm dịch chua trong dạ dày tiết ra nhiều hơn khiến đường tiêu hoá bị co bóp mạnh, có nguy cơ sinh bệnh.

Theo PGS.TS, bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng (Khoa Nhi, Bệnh viện Bạch Mai), qua nhiều năm công tác, ông đã chứng kiến không ít ca bệnh trẻ bị đau dạ dày phải vào viện. Ngoài nguyên nhân lớn từ thói quen ăn uống còn có lý do khác nhưng cũng là yếu tố quan trọng là những stress, áp lực từ gia đình, lối sống, sức ép học tập làm trẻ căng thẳng, sợ hãi, khiến những cơn đau bụng tăng dần lên. Nhóm trẻ trong độ tuổi 10 -16 có tỉ lệ bị bệnh dạ dày cao hơn so với nhóm tuổi nhỏ vì gặp nhiều áp lực trong học tập và các mối quan hệ với gia đình, bạn bè hơn.

Đồ họa: Tuổi trẻ

Cũng vì áp lực học tập mà nhiều trẻ mắc hội chứng tự ngược đãi bản thân, tìm thấy khoái cảm trong những cơn đau để xoa dịu sự căng thẳng, áp lực mà mình đang gặp phải. Trên mặt báo, không biết bao trường hợp trẻ có ý định tự sát, tự sát không thành và là nạn nhân đáng thương của áp lực học đường.

Tiến sĩ, bác sĩ chuyên khoa II tâm thần học (Trưởng phòng khám Ngọc Minh Lã Thị Bưởi) từng chia sẻ với báo VnExpress rằng, có trường hợp em học sinh lớp 3 cứ mỗi khi vào tiết học lại chui xuống gầm bàn vì sợ học. Có học sinh lớp 9 ngày nào cũng nhắn tin với mẹ than chán học, dọa chết... Khoảng 90% trẻ em khi đến phòng khám đều vì áp lực học tập.

Các nước châu Á khác như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản... trẻ em cũng gặp nhiều vấn đề do áp lực học đường. Theo nguyên cứu về thời gian chơi của Hiệp hội Thể dục thể chất Hong Kong (HKPFA), năm 2016 chhỉ có khoảng 1% các trường mầm non ở Hong Kong có kế hoạch dành cho các hoạt động vui chơi hàng ngày. HKPFA cho biết, gần như các trường mầm non ở địa phương không đáp ứng đủ và đúng theo những khuyến nghị về thời gian vui chơi cho trẻ.

Điều tra xã hội học của Trung tâm Nghiên cứu trẻ em và thanh thiếu niên Trung Quốc chỉ ra, trẻ em tại các thành phố lớn ngày càng bị “đánh cắp tuổi thơ”. Khảo sát 2.500 học sinh cấp 1 và cấp 2 tại Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu, Trường Xuân, Thành Đô và Lan Châu, thời gian học trung bình của trẻ mỗi ngày là 8,6 – 12 giờ, nhiều hơn thời gian làm hành chính của cha mẹ.

Trao đổi trên báo Dân trí, Tiến sĩ tâm lý Đinh Phương Duy (Chủ tịch Hội Khoa học tâm lý - giáo dục TP.HCM) cho biết, mọi hoạt động, sinh hoạt, vui chơi, nghỉ ngơi... phải được thực hiện phù hợp với nhịp sinh học của mỗi người. Thời gian bị việc học chiếm dụng quá nhiều, không còn cơ hội vui chơi, giải trí sẽ làm mất cân bằng trong đời sống tinh thần, làm trẻ thấy việc học ngày càng trở nên nặng nề và bị quá tải.

Ít tiếp xúc với thế giới xung quanh, trẻ sẽ nghèo nàn về tình cảm, khó thích nghi với những thay đổi của cuộc sống, dễ thu mình, ông Duy nhấn mạnh. “Điều đó còn dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng hơn như trẻ sẽ không có bạn để chơi, không có kỹ năng sống, kỹ năng xã hội. Chính từ đây trẻ dễ rơi vào cạm bẫy, không có sức đề kháng tinh thần để vượt qua những thất bại”, tiến sĩ nói.  

Trung bình học sinh Phần Lan chỉ cần dành 2,8 giờ/tuần để làm bài tập về nhà, còn lại là thời gian rảnh rỗi, vui chơi

Nhìn sang Phần Lan, quốc gia luôn đạt được những thành tích cao về giáo dục cho thấy, nền giáo dục của đất nước họ không có kiểu học nhồi, học ép như nhiều quốc gia châu Á. Giảm giờ học, tăng giờ chơi chính là chìa khóa vàng để giáo dục Phần Lan luôn nằm trong top đầu thế giới.


Thu Thủy

Từ Khóa :