Mỗi Bộ một nhẽ, Nghị định càng dễ phủ quyết Luật



Mỗi Bộ một nhẽ, Nghị định càng dễ phủ quyết Luật

T.D 22:4 2/1/2013

GS-TS Nguyễn Minh Thuyết, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban VH,GD,TN,TN&NĐ của Quốc hội, cho rằng quyền xét duyệt nội dung quảng cáo của Bộ Y tế đã được trao bấy lâu nay thực sự chưa hiệu quả. Và rằng nếu Nghị định chuẩn bị ban hành mà lại trao quyền này cho Bộ Y tế thì chẳng khác gì thừa nhận Nghị định “to” hơn Luật.

Phó cục trưởng Cục An toàn vệ sinh thực phẩm Nguyễn Thanh Phong từng thừa nhận 30% quảng cáo sản phẩm chức năng là quảng cáo khi chưa xin phép và quảng cáo không đúng với nội dung được thẩm định.
 
Quảng cáo hạt nêm hoàn toàn “từ nước hầm xương ống và thịt thăn” trong khi các thành phần này chỉ chiếm không quá 2% đã liên tục rầm rộ trên truyền hình Việt Nam mà không thấy Bộ Y tế có hành động xử lý nào. Nhưng Bộ đã rất nhanh chóng “tham mưu” để chỉnh lại những điều trong Luật Quảng cáo mà theo Bộ là bất cập.
Mới đây Bộ Y tế được ca ngợi là đã nỗ lực đấu tranh để sửa đổi những bất hợp lý trong việc điều chỉnh Nghị định của Chính phủ hướng dẫn thi hành Luật Quảng cáo sắp được ban hành trong bài viết “Tham mưu” của Tiền Phong. Song theo bài viết của GS Thuyết trên tờ Tiền Phong, trước nay vai trò xét duyệt nội dung quảng cáo của Bộ Y tế tỏ ra khá mờ nhạt và không hiệu quả, để sổng rất nhiều trường hợp quảng cáo sai sự thật. Theo tờ Tiền phong ngày 6/11/2012 trích dẫn ý kiến của một lãnh đạo Cục ATVSTP (Bộ Y tế), có tới 90% hồ sơ có vấn đề đã được yêu cầu chỉnh sửa nội dung quảng cáo sao cho đúng với tác dụng của sản phẩm, nhưng khi lên TV thì quảng cáo vẫn xuất hiện đầy đủ những nội dung đã bị cắt gọt.
 
Như vậy, thực chất việc xét duyệt nội dung trước nay chưa vẫn mới chỉ dừng ở xét trước nội dung, còn sau khi lên truyền hình có đúng như vậy không thì những bộ ban ngành này ít khi để ý, kiểm tra và xử lý vi phạm. Hậu quả cuối cùng chỉ có người tiêu dùng là bị thiệt, khi an tâm tin tưởng những nội dung này đã được xét duyệt, thẩm định kỹ càng.
 
GS cũng cho rằng Luật đã bãi bỏ nhiều thủ tục nhiêu khê như bãi bỏ thủ tục cấp giấy phép quảng cáo của ngành Văn hóa, “cũng không quy định thủ tục cấp “giấy phép con” cho bất cứ ngành nào, và không giao Chính phủ quy định cụ thể nội dung này”. Như vậy, việc “đưa quy định về thẩm định nội dung quảng cáo vào Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Quảng cáo (như đã được nêu trong bài báo “Tham mưu”) là không phù hợp với các quy định của luật này”.
 
Tại phiên giải trình do Ủy ban Pháp luật tổ chức ngày 24/12, Bộ trưởng - Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đức Đam đã thay mặt Chính phủ thừa nhận khuyết điểm và hứa sẽ sửa chữa, khắc phục sự bất nhất này. Tuy nhiên, chuyện các văn bản ngang cấp đá nhau như Luật Quảng cáo với Luật An toàn thực phẩm khiến doanh nghiệp không hiểu cuối cùng mình sẽ phải kinh qua những cơ quan nào để cho ra một đoạn quảng cáo vỏn vẹn mấy chục giây lại không thấy được hứa hẹn gì.
 
Trong khi phê phán Bộ Y tế chưa làm tròn nghĩa vụ thì GS ca ngợi Luật Quảng cáo vừa ban hành đã đạt được nhiều tiến bộ, mà thực chất vẫn là tiến bộ… khuyết. Chẳng hạn, quy định cấm quảng cáo đối với “sản phẩm sữa thay thế sữa mẹ dùng cho trẻ dưới 24 tháng tuổi, sản phẩm dinh dưỡng bổ sung dùng cho trẻ dưới 06 tháng tuổi; bình bú và vú ngậm nhân tạo” nhưng lại không chỉ ra thế nào là sữa thay thế sữa mẹ, sữa không thay thế mà chỉ bổ sung - như các nhà quảng cáo đã áp dụng trong thời gian qua - có được không. Hơn nữa, với những bà mẹ thiếu sữa, bắt buộc phải có nguồn sữa ngoài bổ sung hay thay thế thì họ sẽ đi tìm ở đâu, trên mạng với nhiều cạm bẫy trong khi 90% người tiêu dùng hiện nay tin và mua sản phẩm theo quảng cáo (lời của ông Nguyễn Văn Thành - Phó trưởng ban Bảo vệ người tiêu dùng, Bộ Công Thương - tại diễn đàn “Bảo vệ người tiêu dùng” ngày 13/1/2012)?!
 
Biết là thế nhưng trước khi có Luật Quảng cáo thì Bộ Công thương cũng chính là một trong bộ 3 có trách nhiệm thẩm định nội dung (cùng với Bộ Y tế và Bộ NN&PTNT), còn Bộ Văn hóa là bên cấp giấy phép quảng cáo. Vậy nên, nếu theo lời của GS Thuyết rằng Bộ Y tế chưa tròn trách nhiệm để những quảng cáo gây bức xúc trong dư luận vẫn xuất hiện tràn lan thì e là các Bộ này cũng khó đặt mình ở thế ngoài cuộc.
 
Trên thực tế, các đạo luật của Việt Nam đều phải chờ nghị định, thông tư hướng dẫn của chính phủ hoặc các bộ mới có thể được áp dụng trong thực tế và được chọn làm chuẩn mực, cơ sở cho tòa án thực hiện quyền tư pháp, chẳng khác nào mặc nhiên “quảng cáo” Nghị định, Thông tư từ lâu đã to hơn luật!
 
Tại phiên giải trình về việc ban hành văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành luật, pháp lệnh do Ủy ban Pháp luật tổ chức ngày 24/12, Chính phủ thừa nhận “một số bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ chưa quan tâm đúng mức đến công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật” trong khi “đây là nhiệm vụ chủ yếu của công tác quản lý nhà nước”.
 
Tuổi trẻ
 
 

T.D

Từ Khóa :