Mẫu quy hoạch vượt thời gian ở Eixample



Mẫu quy hoạch vượt thời gian ở Eixample

Tam Tú 21:20 9/7/2013

Hơn 100 năm trước, hình mẫu về một thành phố hiện đại, hài hòa với thiên nhiên đã được hiện thực hóa một phần tại quận Eixample của thành phố Barcelona Tây Ban Nha.

Là một quận của thành phố Barcelona Tây Ban Nha, Eixample được xây dựng khi Barcelona bắt đầu phát triển và mở rộng vào giữa thế kỷ 19. Sẽ chẳng có gì đáng nói nếu Eixample giống như nhiều đô thị thông thường khác thời bấy giờ.Điểm đặc sắc làm nên diện mạo khác biệt của Eixamplechính là sự tuân thủ những quy định nghiêm ngặt đến khắt khe trong quy hoạch và thiết kế đô thị nhằm đạt đến một thành phố hiện đại và hài hòa với thiên nhiên.
 
 
 
Ảnh 8: Ảnh tổng thể chụp từ vệ tinh, Eixample trông như một bản mạch điện tử
 
Nhìn tổng thể từ trên cao, toàn bộ 7,5 km2 của Eixampletrông giống như… một bản mạch điện tử với những tuyến giao thông dài thẳng tắp, giao cắt nhau tạo thành một mạng lưới ô bàn cờ. Trong mỗi ô bàn cờ, các khu nhà có quy hoạch kiến trúc giống nhau chằn chặn, gọn gàng như những khối xếp hình lego.Quy hoạch kiến trúc từng khu vực tại Eixample đều được xây dựng trên cơ sở các khối tứ giác vát bốn góc có kích thước tiêu chuẩn. Chúng được xây dựng tuân theo cáctiêu chuẩn nghiêm ngặt để đảm bảo tất cả các công trình có cùng một chiều cao hạn chế theo đúng quy định. Ở khu vực trung tâm của mỗi khối kiến trúc, đều bắt buộc phải giành ra một khoảng không gian trống với diện tích tối thiểu 800 m2. Diện tích trốngnày được sử dụng làm sân chơi hay công viêncây xanh cho cụm dân cư sống chung quanh. Chiều cao hạn chế của các tòa nhà xung quanh đã giúp cho tất cả các ngôi nhà đều tiếp cận được ánh nắng mặt trời và có được điều kiện thông gió tối ưu nhất. 
 
Đối với hệ thống giao thông, những cạnh vát bắt buộc của các khối kiến trúc làm cho các nút giao thông ngã tư đường phố rộng rãi thoáng đãng hơn. Nó cũng mở rộng tầm quan sát cho những người tham gia giao thông, và giúp tăng cường năng lực giao thông đô thị…
 
 
 
 
Có thể nói người Tây Ban Nha đã đi tiên phong trong việc quy hoạch, kiến trúc đô thị thời kỳ đó. Những quy định khắt khe về quy hoạch kiến trúc thành phố là nền tảng giúp tạo ra một đô thị có mạng lưới giao thông thuận tiện, có nhiều điểm vui chơi công cộng cho cộng đồng, đồng thời đưa cây xanh, ánh sáng mặt trời, cùng sự thông thoáng đến từng ngôi nhà trong thành phố - Một hình mẫu của đô thị hiện đại, hài hòa với thiên nhiên và khắc phục được nhiều vấn đề xã hội vốn đã tồn tại từ lâu trong các đô thị truyền thống.
 
Không gian công cộng tiêu biểu phía bên trong của một khối kiến trúc
 
Góc vát của khối kiến trúc tại một ngã tư đường phố.
Những ngôi nhà cùng một chiều cao đều tăm tắp.
 
Ngày nay, khu vực vui chơi công cộng tại trung tâm của nhiều cụm kiến trúc đã bị chiếm dụng để xây nhà xưởng hoặc làm bãi đỗ xe. Đó là điều đáng tiếc, một bước lùi so với 100 năm trước.
 
Ngắm những bức ảnh chụp quy hoạch Eixample từ cả trăm năm trước, rồi nhìn lại những vấn đề của đô thị Việt đầu thế kỷ 21 có thể thấy được tư duy quy hoạch kiến trúc đô thị quả là cách nhau một trời một vực. Mà điều đáng tiếc hơn cả chính là theo dòng lịch sử, bản thân các đô thị Việt cũng đa phần được quy hoạch ngăn nắp “bàn cờ” tương tự, chỉ khác ở quy mô và tính cá thể từng đơn nguyên kiến trúc.
 
Nhưng đau xót là ở chỗ những người làm quy hoạch mới đã làm ngơ trước tính hiệu quả hiển nhiên trong kiến trúc hàng trăm năm đó. Để cho ra đời những kiểu quy hoạch không giống ai, đâm xiên xẻ dọc… phục vụ cho những ý tưởng không người dân nào hiểu nổi. Hậu quả là xây rồi sửa, sửa rồi phá, phá rồi lại xây. Khắp đất nước ngổn ngang là những công trường dang dở, khiến hoang phí tài nguyên và  một xã hội luôn sống trong chuỗi đời bất an?
 

Tam Tú

Từ Khóa :