“Mã sức khỏe” hoạt động ra sao trong cuộc chiến với coronavirus tại Trung Quốc?



“Mã sức khỏe” hoạt động ra sao trong cuộc chiến với coronavirus tại Trung Quốc?

Phương Linh 1:0 19/4/2020

Hãy tưởng tượng thói quen hàng ngày của bạn hoàn toàn bị phụ thuộc vào một ứng dụng điện thoại thông minh gọi là “mã sức khỏe”. Các hoạt động hàng ngày như rời khỏi nhà, đi tàu điện ngầm, đi làm, vào quán cà phê, nhà hàng, trung tâm mua sắm… đều được quyết định bởi màu sắc hiển thị trên màn hình điện thoại của bạn. Nếu ứng dụng hiện màu xanh lá cây: Bạn được tự do đi lại. Nếu hiện màu đỏ hoặc màu hổ phách: Bạn không được bước vào.

Đây là thực tế đang hiện hữu ở hàng trăm triệu người Trung Quốc kể từ giữa cuộc khủng hoảng coronavirus, và vẫn đang tiếp diễn trong hoàn cảnh đất nước cần thời gian để hồi phục.

Dựa vào công nghệ di động và các dữ liệu, chính phủ Trung Quốc đã sử dụng hệ thống “mã sức khỏe” dựa trên màu sắc để kiểm soát các chuyển động của người dân và hạn chế sự lây lan của coronavirus. Các mã phản hồi nhanh được tạo tự động, thường được viết tắt là mã QR, được gán cho công dân như một thông báo về tình trạng sức khỏe của họ.

Mặc dù các cơ quan chức năng vẫn chưa đưa ra các quy tắc y tế bắt buộc, tại nhiều thành phố, công dân không có ứng dụng sẽ không thể rời khỏi các khu dân cư hoặc không được vào phần lớn các điểm công cộng.

Khởi đầu là Trung Quốc, các chính phủ nước khác cũng đã chuyển sang công nghệ tương tự để chống lại virus. Tháng trước, Singapore đã ra mắt một ứng dụng điện thoại thông minh, cho phép các cơ quan chức năng xác định những người đã tiếp xúc với bệnh nhân Covid -19. Chính phủ Nhật Bản cũng đang xem xét việc áp dụng tương tự. Moscow cũng đã giới thiệu một hệ thống mã QR để tạo ra thẻ thông hành điện tử trong thời gian dịch bệnh lan tràn.

Nhân viên văn phòng  ở Trung Quốc đưa điện thoại trình báo mã sức khỏe trước bảo vệ một tòa nhà vào ngày 10/4/2020

Xian-Sheng Hua, chuyên gia về sức khỏe tập đoàn thương mại điện tử khổng lồ Alibaba của Trung Quốc nói với kênh CNN Business: Công nghệ có vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn đại dịch. Để ngăn chặn sự lây lan của coronavirus, theo dõi các hoạt động, liên lạc của mỗi cá nhân là một bước thiết yếu, đây là lý do tại sao các sáng kiến tương tự đang được áp dụng ở nhiều nơi trên thế giới.

Cách thức hoạt động của mã QR

Chính phủ Trung Quốc đã tranh thủ sự giúp đỡ từ hai gã khổng lồ Internet là Alibaba và Tencent (TCEHY) để lưu trữ hệ thống mã y tế trên các ứng dụng điện thoại thông minh phổ biến.

Ứng dụng thanh toán di động của Alibaba, ứng dụng nhắn tin Wechat của Tencent đều có mặt tại Trung Quốc. Mỗi ứng dụng này đều có hàng trăm triệu người sử dụng. Chạy mã sức khỏe trên các nền tảng này rất tiện lợi cho mọi người.

Hàng Châu, một thành phố ven biển ở phía đông tỉnh Chiết Giang, nơi có trụ sở Alibaba, là một trong những thành phố đầu tiên sử dụng các mã y tế để quyết định việc công dân nào nên đi khám bệnh hoặc đi cách ly. Hệ thống được ra mắt vào ngày 11/2 bởi Alipay.

Đây là mã QR sức khỏe của phóng viên quốc tế CNN David Culver tại Thượng Hải. Mã màu xanh lá cây có nghĩa là anh ấy khỏe mạnh và an toàn khi di chuyển mọi địa điểm

Để có được mã sức khỏe, công dân phải điền thông tin cá nhân, bao gồm tên, số chứng minh nhân dân hoặc số hộ chiếu cùng số điện thoại trên trang đăng ký. Sau đó, họ được yêu cầu báo cáo lịch sử di chuyển, xem xét xem họ đã tiếp xúc với bất kỳ bệnh nhân Covid nào được xác nhận hoặc bị nghi ngờ mắc trong suốt 14 ngày trước đó. Người khai cũng cần phải đánh dấu vào các triệu chứng sức khỏe cơ thể như sốt, mệt mỏi, ho khan, nghẹt mũi, chảy nước mũi, đau họng hoặc tiêu chảy.

Sau khi thông tin được các cơ quan chức năng xác minh, mỗi người dùng sẽ được gán mã QR màu đỏ, màu hổ phách hoặc màu xanh lá cây.

Theo tuyên bố chính thức của chính quyền Hàng Châu, người dùng có mã đỏ phải tự cách ly hoặc cách ly trong 14 ngày. Người dùng có mã hổ phách bị cách ly trong 7 ngày, trong khi người dùng có mã xanh có thể tự do di chuyển quanh thành phố.

 

Hành khách đeo khẩu trang và  hiển thị mã QR màu xanh lá cây trên điện thoại khi đến ga đường sắt Ôn Châu

 

Theo hãng tin Tân Hoa Xã: trong vòng một tuần kể từ khi ra mắt, các mã y tế của Alipay đã được tung ra tại hơn 100 thành phố trên cả nước.

Báo cáo của Tân Hoa Xã cho biết “Đây là kiểu phòng chống dịch bệnh kĩ thuật số đang được triển khai trên quy mô đầy đủ”.

 

Các hành khách được yêu cầu kiểm tra mã sức khỏe tại nhà ga xe lửa Hankou Vũ Hán vào ngày 8/4/2020

 

Theo Alipay, đến cuối tháng 2, hơn 200 thành phố đã áp dụng các mã QR này.

Theo nhật báo khoa học và công nghệ nhà nước, hệ thống mã y tế của Tencent cũng đã mở rộng tới hơn 300 thành phố vào tháng trước.

Tất cả người dân và du khách rời khỏi Hồ Bắc và Vũ Hán cần phải có mã QR màu xanh lá cây trên điện thoại của họ.

Vấn đề cần quan tâm

Như với tất cả các sản phẩm công nghệ khác, ứng dụng theo dõi sức khỏe này không tuyệt đối hoàn hảo. Nó vẫn có thể mắc lỗi và gán cho người dùng mã màu sai, đôi khi buộc họ phải cách ly dù thực tế không phải vậy.

Tại Hàng Châu, thành phố đầu tiên giới thiệu mã sức khỏe của Alipay, một số cư dân đã phàn nàn trên phương tiện truyền thông xã hội rằng họ bị gán cho mã màu đỏ vì đã tích vào một số triệu chứng như nghẹt mũi, mệt mỏi trên trang đăng ký, dù chúng cũng là triệu chứng của cảm lạnh và cảm cúm thông thường.

Vài ngày sau khi ra mắt, chính quyền Hàng Châu cho biết đường dây nóng của thị trưởng đã nhận được quá nhiều cuộc gọi từ những người có thắc mắc về mã của họ. Từ đó chính quyền đã thiết lập thêm một ứng dụng trực tuyến cho những người yêu cầu được xem xét và đăng ký lại màu mã sức khỏe.

Khi người dân Trung Quốc được quyền di chuyển sau thời gian phong tỏa, một vấn đề khác nảy sinh: không phải tất cả các thành phố và tỉnh đều công nhận các quy tắc y tế của nhau.

 

Một hành khách quét mã QR y tế trước khi vào sân bay Thiên Hà ở Vũ Hán ngày 11/4/2020

 

Dù tất cả các mã QR đều có 3 màu giống nhau và được phát triển bởi cùng một công ty, nhưng chúng lại dựa trên các cơ sở dữ liệu Covid -19 khác nhau được thiết lập bởi chính quyền địa phương.

Theo báo Legal Daily của nhà nước: Vì dữ liệu không được chia sẻ giữa các tỉnh, cũng vì các chính phủ khác nhau có các tiêu chuẩn khác nhau để gán màu y tế cho từng người, một số người đã miễn cưỡng đồng ý với các màu mã y tế từ tỉnh khác.

Thêm một vấn đề phát sinh nữa là quyền riêng tư. Các mã sức khỏe dựa trên các kho dữ liệu mà chính quyền đã thu thập từ các cá nhân, bao gồm thông tin cá nhân, địa điểm, lịch sử đi lại, liên hệ gần đây và tình trạng sức khỏe của chính họ.

Han Dongyan, người dùng Weibo cho biết: Tất cả những gì tôi quan tâm là liệu thông tin cá nhân của chúng tôi có bị rò rỉ hay không, liệu mọi thứ có được đảm bảo an toàn?

Theo Zhu Wei, chuyên gia pháp lý Đại học Khoa học chính trị và pháp luật Trung Quốc: Các mã y tế đã được xác nhận với luật bảo mật Internet của Trung Quốc vì bên phía người dùng biết được dữ liệu của họ được thu thập, và bên kia là chính phủ cũng tham gia vào quá trình này.

Jason Lau, chuyên gia về quyền riêng tư cho biết chính quyền Trung Quốc cần đảm bảo các mã y tế đáp ứng các nguyên tắc bảo mật dữ liệu điển hình. Ông cũng mong muốn khi đại dịch kết thúc, các dữ liệu này cần được xóa bỏ, không nên lưu trữ nữa.

Liu Yuewen, chuyên gia dữ liệu làm việc cho cảnh sát tỉnh Vân Nam cho biết: Dữ liệu mã y tế sẽ bị hủy khi dịch bệnh chấm dứt. Anh cho biết “không ai có thể xem bất kỳ dữ liệu nào nếu không có sự cho phép của trụ sở phòng chống dịch bệnh”.

Một số thành phố cũng bắt đầu loại bỏ mã y tế ra khỏi cuộc sống người dân.

Tại Hàng Châu, nơi mã QR được tung ra lần đầu tiên, chính phủ đã thông báo vào ngày 21/3, cư dân không cần phải hiển thị mã sức khỏe tại các địa điểm công cộng như ga tàu điện ngầm, trung tâm thương mại và khách sạn.

Nhưng ở nhiều nơi khác, chẳng hạn như Bắc Kinh và Thượng Hải, các mã vạch vuông nhỏ vẫn quyết định địa điểm mọi người có thể đi và tới trong cuộc sống hàng ngày.


Phương Linh

Theo CNN