Lý giải tục “đóng cửa khép mình” ngày mùng 5 Tết



Lý giải tục “đóng cửa khép mình” ngày mùng 5 Tết

Hoàng Lê 0:51 9/2/2019

Theo quan niệm dân gian, mùng 5 Tết được xem là ngày “nửa vời, đứt đoạn” nên mọi việc sẽ không được hanh thông. Vì vậy mọi hoạt động viếng thăm họ hàng, bạn bè hay đi chơi Tết đều được tiến hành trước đó, cụ thể là 3 ngày chính Tết. Duy ngày Mùng 5, ông bà thường hay dạy con cháu “đóng cửa khép mình”, có nghĩa là không được đi ra ngoài nhằm tránh những điều không may mắn.

Cần cẩn thận hơn khi chơi Tết ngày Mùng 5, bởi “có kiêng có lành”
 
Đối với người Việt, các ngày Tết là những ngày vô cùng quan trọng bởi nó sẽ quyết định đến tài vận trong suốt một năm dài. Vì vậy mà trong dân gian lan truyền nhau những điều kiêng cữ, cấm kỵ trong ngày Tết. Chắc hẳn ai trong chúng ta cũng thuộc lòng câu nói: “Mùng năm, mười bốn, hăm ba/ Đi chơi cũng thiệt huống hồ đi buôn”. Ngày mùng 5 tuy không phải ngày chính Tết nhưng nó cũng là một trong số những ngày đầu năm và có giá trị về mặt tâm linh liên quan đến cuộc sống con người trong suốt năm đó.
 
Ngày Mùng 5 thường có những dòng hải lưu bất thường
 
Lý giải nguyên nhân ngày mùng 5 Tết phải “đóng cửa khép mình”, ông bà ta giải thích chuyện kiêng kỵ ấy bắt nguồn từ nghề đi biển của các ngư dân. Nhiều năm ra khơi và đúc kết kinh nghiệm, ngư dân nhận thấy rằng, đúng mùng 5 Tết, các vùng biển có xuất hiện những dòng hải lưu bất thường gây nguy hiểm cho tàu thuyền. Vì vậy, gần như tàu thuyền không dám ra khơi trong ngày này. Kinh nghiệm dân gian ấy dần dần lan truyền đến tất cả ngành nghề khác và tất nhiên họ cũng ngại chuyện ra đường nhằm tránh đi những điều không may mắn.
 
Lắng nghe lời răn dạy của người xưa để có những ngày Tết vui khỏe, an toàn
 
Một cách giải thích có liên quan đến các con số gắn với cách “coi ngày” trước khi tiến hành một việc trọng đại của người dân đã có từ bao đời. Ông bà ta đã phát hiện ra một điều khá hy hữu trong các ngày mùng 5, 14 và 23 trong tháng. Khi ta làm phép cộng các con số trong các ngày (5+0, 1+4, 2+3) đều cho ra kết quả là 5. Theo quan niệm dân gian, số 5 là con số không trọn vẹn, nói cách khác đó là sự “nửa vời, đứt đoạn”. Chính vì thế, khi công việc tiến hành trong ngày mùng 5 sẽ không thuận lợi, rất khó đạt được mục tiêu.
 
Trong một nghiên cứu, tục “cấm cửa” ngày mùng 5 bắt nguồn từ một câu chuyện thời vua chúa Trung Hoa. Phong tục này bắt nguồn từ tục vi hành của các nhà vua Trung Hoa. Theo đó, các vị vua thường đi khảo sát dân tình theo một lịch trình định sẵn. Cứ cách 9 ngày là đi một lần, thường vào ngày 5-14-23 hàng tháng. Theo đó dân gian cho rằng, khi nhà vua đi vi hành người dân không được phép thấy mặt vua. Kiệu vua đi đến đâu là buộc phải đóng cửa ở trong nhà, không được lén nhìn, nếu phạm phải lập tức chém đầu. Do đó, trong 3 ngày này người ta kiêng kị tổ chức hỷ sự, làm ăn, xây nhà... thậm chí đóng cửa ở nhà để phòng trừ hậu họa. Tục lệ này truyền về Việt Nam, lâu dần thành thói quen và thành phong tục cấm kị của ông bà ta.
 
Mặc dù có nhiều cách lý giải khác nhau nhưng cho tới hôm nay vẫn chưa có cơ sở khoa học nào chứng tỏ mùng 5 là ngày không may mắn. Những điều cấm kỵ ấy là do trong cuộc sống, ông bà ta đúc kết kinh nghiệm rồi truyền tai nhau, lâu ngày trở thành tục lệ. Tuy nhiên, tất cả những điều người xưa truyền lại không hẳn là không có giá trị bởi “có kiêng có lành”. Nói cách khác, nếu như ta “đóng cửa khép mình” vào ngày mùng 5 đồng nghĩa với việc quá mê tín. Tuy nhiên, nên xem đó như lời răn dạy và có ý thức cẩn thận hơn khi ra đường không chỉ riêng mùng 5 mà trong tất cả các ngày còn lại để có được những Tết vui khỏe, an toàn.

Hoàng Lê