Lũ về bơi xuồng hái bần dốt chấm mắm ruốc ăn chơi


Lũ về bơi xuồng hái bần dốt chấm mắm ruốc ăn chơi

Hoàng Lê 6:30 18/10/2017

Nhắc tới cây bần, dân gian ta có câu: “Thân em như trái bần trôi/Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu” để nói về thân phận nhỏ nhoi của cây bần miền sông nước. Vậy nhưng đối với đám trẻ quê, trái bần chua lại vô cùng hữu dụng khi dùng để ăn chơi hoặc dùng để làm vị chua trong các món ăn dân dã.

Bần chua chấm mắm ruốc

Năm nào cũng vậy, cứ độ tháng chín, tháng mười, người miền Tây lại hối hả đón mùa nước lũ. Vốn dĩ đã thích nghi với mùa mưa lũ mỗi năm nên đối với người dân, mùa lũ là mùa kéo theo những nghề nghiệp phát sinh để cải thiện cuộc sống. Đó là mùa mà dân quê kéo lưới bắt cá linh non về làm lẩu mắm; là mùa của bông điên điển vàng tươi ngọt lành có mặt trong những bữa ăn. Đối với đám trẻ chúng tôi, mùa lũ là mùa chúng tôi tụ tập nhau bơi xuồng đi hái bần chấm mắm ruốc.

Những cây bần cặp mé sông quê

Trong các loại cây, bần vốn dĩ có thân phận thấp bé, bởi ngoài nhiệm vụ chắn gió, chắn nước cặp mé sông dường như cây bần có vị trí khá khiêm nhường. Do đặc điểm thân cong lại xù xì nên cây bần không thể dùng gỗ để đóng đồ. Quả bần chua rất khó ăn đối với người mới dùng thử lần đầu. Nhưng đối với chúng tôi, đám trẻ quê sinh sống ở ven sông, những đám bần có giá trị vô ngần bởi nó đã từng gắn bó với tuổi thơ khốn khó của chúng tôi.

Trái bần chín dùng để thay thế chanh, quất làm vị chua

Hồi đó, mỗi khi mùa lũ tràn về, chúng tôi tụm năm tụm ba bơi xuồng dọc theo mé sông để hái bông bần làm vòng nguyệt quế. Bông bần đẹp lắm, màu trắng đỏ đan xen với nhau không kiêu sa nhưng dịu dàng như những gì mà người ta hay nghĩ về nó. Trái bần chua được dùng để làm gia vị nêm nếm trong món canh chua để thay thể cho cơm mẻ hay chanh, quất. Ơ cá kho có mặt trái bần chua cặp mé, tức thì có ngay mùi vị dịu dàng rất dễ đưa cơm.

Nhớ những hôm tan học, chiều về chưa kịp thay quần áo, chúng tôi đã í ới gọi nhau mang theo chén mắm ruốc rồi bơi xuồng cặp mé sông hái bần. Bần ăn sống là loại bần chua, còn gọi là bần dốt dốt chấm với mắm ruốc là sự kết hợp hài hòa, ai đã ăn vào một lần chắc chắn sẽ hoài nhớ mãi. Kỳ lạ thay, ăn bần chua riết rồi thành “nghiện”, mỗi khi có ai đó nhắc tới trái bần, tức thì nước miếng trong miệng cứ tứa ra. Những lúc đó, chúng tôi liền bàn bạc với nhau rằng, đợi con nước lớn sẽ cùng nhau đi hái bần.

Mắm ruốc dùng để chấm bần dốt

Dù không có nhiều giá trị nhưng cây bần đã gắn bó với người dân quê tôi tự bao đời. Bần hiên ngang đón đợi từng cơn lũ đến, chống chọi với từng đợt sóng mạnh khi nước triều dâng để bảo vệ làng xóm quê hương. Đối với các bác ngư dân chài lưới, những khi có gió lớn bơi chiếc xuồng nhỏ nấp bên trong bức tường bần. Những khi mưa gió bất thường, cây bần như một chiếc ô khổng lồ che chở người dân. Khi cơn bão đi qua, mặt sông quê phẳng lặng, các bác ngư dân lại cùng nhau ngồi lại dưới tán bần rôm rả những câu chuyện của quê hương, làng xóm.

Bần chấm mắm ruốc là một sự kết hợp hài hòa

Ở mé sống quê tôi, có một cây bần cổ thụ, tán bần vươn ra xa, cành lá khẳng khiu xanh mướt. Hồi đó, người dân quê tôi đi lại bằng đò, cây bần cổ thụ ấy là dấu hiệu để nhận biết làng tôi. Mỗi khi đi đâu về, đứng trước mũi đò, nhìn về phía làng trông thấy cây bần to tán vươn xa, tôi mừng thầm trong bụng vì sắp tới làng rồi. Đã qua bao nhiêu năm, cây bần khổng lồ quê tôi vẫn còn đó, dáng vươn mộc mạc, màu tươi nhũn nhặn che chở xóm làng. Trải qua bao dâu bể của thời cuộc, những bờ kè san sát mọc lên, những rặng bần quê nay cũng đã giảm dần đáng kể. Tuy nhiên, đối với tôi và đối với đám trẻ nghèo, trái bần chua vẫn còn đó trong tiềm thức và sẽ mãi đồng hành với chúng tôi trong cuộc sống hôm nay.


Hoàng Lê