Logan và nước Mỹ

Logan và nước Mỹ

Quốc Đạt 18:40 15/3/2017

Anh hùng da trắng già nua, mục dần từ bên trong và những đứa trẻ da màu chạy trốn về phía bên kia thế giới. Đó là những gì đọng lại sau khi xem bộ phim này. Là một người có cơ hội quan sát nước Mỹ từ bên trong với con mắt người ngoài cuộc, Logan mang đến một nước Mỹ gần thực tại với thông điệp bi quan về tương lai mà những người cánh Tả cho rằng đang đến.

Đối với những người theo dõi Wolverine trên màn ảnh, dường như họ đã yên tâm về nhân vật này khi anh ta xuất hiện lần cuối trong X-Men: Days of Future Past trong vai trò của nhân chứng lịch sử về quá trình quốc gia này vượt qua các hận thù, chia rẽ và bạo lực. Tuy nhiên, cái kết mà James Mangold dành cho Người Sói và những dị nhân còn lại không hề tươi đẹp. Sự bi quan này giống như sự bi quan của 1/4 nước Mỹ dành cho vị tân Tổng thống nổi tiếng với những phát ngôn kỳ thị sắc tộc, phỉ báng người tàn tật và gây ấn tượng với thế giới bằng kế hoạch Vạn lý trường thành trên đất Mỹ.
 
Khác với Captain America mang hình ảnh tươi sáng đầy tích cực thể hiện cho vẻ đẹp “Nước Mỹ vĩ đại” mà Comic tạo dựng, Logan có tiểu sử bi thương, cuộc đời thăng trầm và lạc lối. Một con thú không nơi chốn, không người thân và thất bại toàn phần trong sự nghiệp dù đôi khi thực hiện vài chiến công chống lại kẻ xấu. Bởi vậy, hiện trạng bệ rạc của một Logan già nua rất logic với định mệnh mà anh ta gánh chịu. Marvel đã góp phần đưa điện ảnh siêu anh hùng xuống mặt đất để người Mỹ buộc phải suy nghĩ về tương lai khi các biểu tượng mà họ yêu quý đều phải già. Hay nói cách khác, đã đến lúc, cần phải tái cấu trúc lại concept về người hùng từ giới tính, hành vi đến mục đích sống.
 
Tôi đặc biệt ấn tượng với một cảnh ngắn vài giây về cánh đồng ngô với những cỗ máy khổng lồ khi “3 cha con” nhà Logan dừng chân nghỉ tại nông trại. Cánh đồng ngô là một biểu tượng của sự thịnh vượng Mỹ - thành quả lịch sử khai hoang của những gã cao bồi như Shane (nhân vật xuất hiện trong phân đoạn ngắn đặc biệt quan trọng trong phim). Nhờ những cánh đồng ngô, các thung lũng trù phú sẽ không còn súng. Sau 200 năm, cánh đồng ngô nay đã đổi chủ, nơi mọc lên những hạt giống biến đổi gene, sinh sản vô tính, sản phẩm của những tập đoàn hóa chất như Mosanto, hay trong bộ phim này là Transigen. Cũng trong bối cảnh cánh đồng ngô, Logan phải đối đầu với một sản phẩm nhân bản vô tính hùng mạnh, thứ dường như không có linh hồn ngoài một cỗ máy phục tùng mệnh lệnh. Bối cảnh này hẳn khiến ta nhớ đến nỗi lo sợ ban đầu của Hollywood về công nghệ nhân bản dolly trong The 6th Day (2000). Âm hưởng KKK trên cánh đồng ngô cũng rõ nét khiến người xem cảm thấy đột nhiên lo ngại về các vụ nổ súng mới nhất tại nước Mỹ với động cơ hung thủ đều xuất phát từ sự hận thù sắc tộc.
 
Cũng dễ hiểu khi Logan khiến người ta liên tưởng đến cả chính sách nhập cư mới dưới thời Trump. Những đứa trẻ thế hệ X-men thứ 2, vốn từng được coi là biểu tượng của nền tảng tự do cá nhân - một trong các concept nguồn của tư tưởng bảo thủ Mỹ - trốn chạy khỏi biến giới. Trong phim, hầu như không có hiện diện của chính quyền. Tất cả chỉ còn lại là công cụ của một tập đoàn. Tương lai Mỹ trong hai thập kỷ tiếp theo sao lại bi quan đến vậy?
 
Đối với những nhà nghiên cứu lịch sử kinh tế như GS Daron Acemoğlu (tác giả cuốn sách đáng đọc Why Nations Fail đã có bản dịch tiếng Việt) thì nền dân chủ Mỹ hoàn toàn có lý do để bi quan khi trong 4 năm nhiệm kỳ Trump, nước Mỹ chưa có một kế hoạch phòng vệ ngăn chặn sự trở lại của chủ nghĩa chuyên chế. Đặc biệt là khi một Tổng thống có toàn quyền khống chế Quốc hội (ít nhất trong 2 năm tới, đa số ghế Hạ - Thượng viện đều thuộc đảng Cộng hòa), 4 trong 8 vị thẩm phán đã già nua, và sẵn sàng bị Đảng Cộng hòa thay thế bất kỳ lúc nào. Giờ đây, chính phủ mới cũng đang rao riết thay đổi nhân sự khi 46 chưởng lý dưới thời Obama phải từ chức. Quyền lực thứ tư là báo chí cũng phải “đứng ngoài cửa” bằng những cáo buộc vô căn cứ. Có lẽ niềm hy vọng của Hoa Kỳ, từ góc nhìn Hollywood và những người cánh Tả, chính là làn sóng xã hội dân sự vốn đã ngủ quên.
 
Nước Mỹ đang chờ những đứa trẻ lớn lên. Một thế hệ dị nhân mới. Một con sói cái đầu đàn với móng vuốt sau chân để tung ra những đòn hậu hiểm ác. Nhưng có một điều đúng, đây là thời kỳ người Mỹ nghĩ về chính bản thân họ. Người hùng bao thầu an ninh quốc tế thực sự đã già nua khi ngay trên đất nước này đã xuất hiện những cuộc đối đầu tương tàn chính trị. Nước Mỹ đã có những vết cào không thương tiếc. Chưa lành. Không lành. Đang mục.
 
“Liệu có còn súng ở thung lũng này?” Đoạn thoại cuối cùng dành cho Logan là một niềm hy vọng cũ và cũng là điếu văn dành cho nước Mỹ.
 
Xem thêm:

Quốc Đạt

Từ Khóa :