“Lò” đào tạo sinh viên, giáo viên thành doanh nhân

“Lò” đào tạo sinh viên, giáo viên thành doanh nhân

Lục Kiếm 7:44 31/7/2017

Việt Nam cứ bàn mãi chuyện tự chủ (tài chính) của các trường. Nhưng cái cần bàn là những ngôi trường ấy sẽ làm được những gì, thì chẳng ai rõ. Trong khi đó, ở Mỹ, các trường đại học không đơn thuần là nơi dạy chữ, mà đó là thế giới sáng tạo và đầu tư sinh lời thật sự. Ấy mới là tự chủ.

Cái thời bổ đầu sinh viên, phụ huynh qua lâu rồi. Giờ các trường như UCLA tích cực ươm mầm startup và lợi ích là to hơn nhiều việc chỉ chăm chăm thu học phí. Ảnh: Los Angeles Times

Kể từ khi trở thành giảng viên của Đại học Los Angeles (UCLA), nhà nghiên cứu tiết niệu học Arie Belldegrun đã phát triển mô hình đặc biệt: các công ty khởi nghiệp dưới sự hỗ trợ của nhà trường.

Trong dự án đó, Belldegrun từng thành lập công ty đầu tiên của ông, Agensys - doanh nghiệp công nghệ sinh học chuyên trị liệu bệnh ung thư - với giá 500 triệu USD. Năm 2009, Cougar Biotechnology được bán cho Johnson & Johnson với giá 1 tỷ USD. Ông vẫn tiếp tục điều hành công ty trị liệu ung thư khác là Kite Pharma - nằm trong danh sách 500 công ty thông thái nhất 2017 do MIT Technology Review bình chọn.

Belldegrun, 67 tuổi, cho biết: Hầu hết trường luôn đặt giáo viên trước sự lựa chọn hoặc chuyên tâm làm thầy, hoặc làm doanh nhân. Nhưng UCLA cung cấp cơ hội để cả giảng viên và sinh viên có thể trở thành doanh nhân, miễn là thích và có đủ khả năng. Điều đó mang lại lợi ích cho cả nhà trường với tư cách một cổ đông, một nhà đầu tư.

UCLA không phải trường tốt nhất trong việc tạo điều kiện như vậy. Thậm chí, Westwood còn tốt hơn và đứng đầu danh sách 224 trường do Viện Milken đánh giá. Nhưng UCLA vượt qua cả những trường nổi tiếng như Stanford, MIT, Caltech khi đề cập đến việc tạo điều kiện sáng lập startup.

Ủng hộ sáng tạo doanh nghiệp đã được UCLA phát triển từ 10 năm trước, dưới thời Hiệu trưởng Gene D. Block, bản thân ông cũng là nhà đầu tư. Trường xếp hạng thứ 15 thay vì vị trí 45 của 10 năm trước với việc nâng điểm trong tất cả hạng mục dùng để đánh giá: tạo điều kiện thành lập startup, điều kiện hoạt động kinh doanh, bảo vệ bản quyền phát minh sáng tạo và đảm bảo thu nhập.

UCLA khuyến khích giảng viên, sinh viên mang giá trị nghiên cứu ứng dụng vào đời sống, và kin doanh nó! Ảnh: LA Times

Ross DeVol - tác giả bản báo cáo đánh giá xếp hạng các trường của Milken - cho biết: Block đã thiết kế lại văn hóa của UCLA, biến ngôi trường này trở thành thứ tài sản hạng nhất ở Los Angeles. UCLA càng ngày càng tập trung, nhạy bén với các công nghệ có giá trị, tạo nên các doanh nghiệp thật sự.

Amir Naiberg - Phó Hiệu trưởng kiêm Giám đốc UCLA Technology Development Corp, từng điều hành các tổ chức chuyển giao công nghệ hàng đầu của Israel - cho biết: Thành công của UCLA trong việc tạo môi trường thành lập startup là bởi bạn có thể đến bất kỳ khoa ngành nào để nhận được hỗ trợ ngoài trung tâm chuyên trách “ươm mầm startup”.

Thomas Lipkin, từng làm ở UCLA Technology Development Group và nay điều hành một số tổ chức đầu tư, nói: Họ (Ngôi trường UCLA) có cái đầu doanh nhân. Họ biết mình muốn gì và cần làm gì. Họ coi các startup là lựa chọn có giá trị khi muốn nghiên cứu cũng làm ra tiền (chứ không chỉ xin tiền là nhanh). Lợi ích từ việc khuyến khích đó rất lớn.

Để giảng viên, sinh viên theo đuổi con đường kinh doanh còn liên quan đến câu hỏi quan trọng: “sinh lời hay để hư hỏng” rất phổ biến trong các trường đại học. Nhiều trường có luận điệu thanh cao kiểu giáo dục không thể ám hơi tiền, nhưng lại chực ăn tiền ngân sách và tận thu từ các sinh viên. Kinh doanh là tìm chết. Kinh doanh là quá nguy hiểm.

Ảnh: UCLA

Nhưng nay đã khác xưa nhiều. Brian McVerry, 28 tuổi, đồng sáng lập Hydrophilix (tìm cách cải thiện hiệu suất và sự an toàn của pin lithium ion), tốt nghiệp với bằng tiến sĩ hóa học từ UCLA, cho biết: Trường khuyến khích sinh viên trở thành doanh nhân, mở công ty, nhận một vài rủi ro có thể quản lý khi còn trẻ và phát triển công nghệ lên tầm mới ngoài phòng thí nghiệm.

Hydrophilix là một trong rất nhiều công ty trong khuôn viên UCLA đang ở giai đoạn phát triển kinh doanh. Một số chiếm văn phòng không lớn hơn cửa hàng quần áo trung bình. Thậm chí, một số còn chẳng có văn phòng với bốn bức tường tử tế mà thiết bị chất dài trên ghế, chỉ cách nhau vừa đủ cho người đi qua, đi lại.

Những công ty Hydrophilix khi khởi sự sẽ được nhà trường cung cấp cơ hội tiếp cận các nguồn lực, nguồn gây quỹ, đôi khi chính nhà trường tự trở thành nhà đầu tư thiên thần.

Qua giai đoạn này có những công ty như Water Planet, thành lập năm 2011 để tập trung xử lý nước thải công nghiệp một cách hiệu quả và kinh tế nhất. Giờ đây, “màng thông minh” của công ty, sử dụng trí tuệ nhân tạo, có thể phản ứng ngay lập tức với sự thay đổi chất lượng nước, hỗ trợ cho việc biến nước “bẩn” thành sạch có thể uống được, đoạt giải thưởng lớn với lời khen “bước đột phá thương mại ấn tượng nhất trong thị trường công nghệ nước toàn cầu năm 2016”. Đã qua giai đoạn phát triển, Water Planet có 15 nhân viên, doanh thu hàng năm khoảng 4 triệu USD, thu hút 14 triệu USD tài trợ.

Nói về sự hỗ trợ của nhà trường, đồng sáng lập Water Planet - Eric M.V. Hoek - cho biết: Có nhiều hình thức. Trước hết là tạo điều kiện hợp tác mà với Water Planet là kết quả của một nhà hóa học, một kỹ sư và Hoek, một kỹ sư môi trường. Thứ hai là tạo hành lang tự do và linh hoạt. Nhà trường cho phép các sinh viên được vắng mặt khi có lý do chính đáng, chẳng hạn Hoek đã xin nghỉ để đi “mục sở thị” vụ tràn dầu ở vịnh Mexico.

Eric Hoek, Giáo sư về môi trường của UCLA, đang cầm một lọ hạt nano (trái) và một miếng màng cách mạng. Ảnh: UCLA

Belldegrun khẳng định ông không thể thành lập nhiều công ty có giá trị như thế mà không có sự hỗ trợ của UCLA. Ở trường cũ, ông chỉ có thể viết ra ý tưởng trên giấy. Nếu UCLA không tạo điều kiện thì những Agensys, Kite Pharma… chẳng thể tồn tại và thu về hàng triệu USD.

Đọc mà nhìn lại phong trào tự chủ đại học ở Việt Nam. Bàn luận ác lắm. Nhưng tự chủ xong thì không rõ sẽ làm nên thành tựu gì. Tự chủ gảy bài “giải cứu” chăng? Cũng chẳng thể mãi bán cái chữ đơn thuần để thu học phí của sinh viên rồi “trợ cấp” giáo viên. Các trường danh giá giờ đã chuyển thể thành nhà đầu tư, chứ “xén lông” mãi thì lông cũng mọc chẳng kịp. Lỗ vốn cả thôi!

 


Lục Kiếm

Theo LA Times