Lạm dụng thực phẩm chức năng cho trẻ em: Hại nhiều hơn lợi


Lạm dụng thực phẩm chức năng cho trẻ em: Hại nhiều hơn lợi

7:24 14/7/2017

Với tâm lý sẵn sàng chu cấp những gì tốt nhất trong khả năng cho con, nhiều bậc cha mẹ đã dùng thực phẩm chức năng (TPCN) để bổ sung dinh dưỡng, vi chất cần thiết để con ăn tốt, ngủ ngoan, tăng sức đề kháng... Tự ý cho con uống TPCN có làm sao không khi thực phẩm chức năng được nhiều bà mẹ coi như “thuốc bổ”, có tác dụng “thần thánh”?

Cách đây 4 năm, cháu nội của Chủ tịch Hiệp hội Thực phẩm chức năng (lúc đó mới 3 tuổi) đã bị ngộ độc sau khi sử dụng TPCN Antot-Iq. Sự việc tuy đã xảy ra lâu nhưng vẫn là bài học nhãn tiền cho các bậc cha mẹ khi sử dụng thuốc hoặc TPCN một cách bừa bãi, thiếu hiểu biết dù với mục đích bồi bổ sức khỏe, hỗ trợ phát triển chiều cao, nâng cao thể trạng hoặc cải thiện chứng biếng ăn cho con.

Sử dụng TPCN đang trở thành xu hướng trong xã hội hiện đại. TPCN được quảng cáo là sản phẩm hỗ trợ các chức năng trong cơ thể, có tác dụng hoặc không có tác dụng dinh dưỡng, tăng sức đề kháng cho cơ thể, giảm nguy cơ và tác hại của bệnh tật.

Đã có trẻ ngộ độc vì dùng TPCN. Ảnh minh họa

Chỉ cần gõ “Thực phẩm chức năng cho bé” trên thanh tìm kiếm của Google, trong 0,65 giây đã có 1.670.000 kết quả trả về với nội dung liên quan. Nhưng TPCN có hoàn toàn tốt cho mọi người và vô hại? Bác sĩ, PGS.TS. Nguyễn Tiến Dũng, (nguyên trưởng Khoa Nhi, Bệnh viện Bạch Mai) đã trao đổi tường tận về vấn đề này.

Hiểu đúng về TPCN

Thưa PGS Dũng, với kinh nghiệm hơn 40 năm trong nghề, xin ông cho biết TPCN có tác dụng “thần thánh” như đang quảng bá không ạ?

Tôi không hiểu vì sao nước mình lại nhiều TPCN đến thế. Khái niệm TPCN được người Nhật sử dụng đầu tiên vào những năm 1980 để chỉ thực phẩm chế biến có chứa những thành phần tuy không có giá trị dinh dưỡng nhưng giúp nâng cao sức khoẻ cho người sử dụng. Nhật Bản hiện nay cũng chỉ đang lưu hành khoảng 100 loại TPCN. Ở Việt Nam thì chưa kiểm soát được số liệu này, chưa kể số lượng TPCN sản xuất trong nước, chỉ tính riêng nhập khẩu cũng có rất nhiều loại. Nhiều  loại TPCN như thế ngay cả bác sĩ cũng không nắm được hết, chứ chưa nói gì đến người dân, đi\iều này rất khó cho người tiêu dùng.

Theo ông có nên cho trẻ em dùng TPCN không?

Dinh dưỡng thông thường với trẻ em cực kỳ quan trọng. Các thầy thuốc Nhi khoa được dạy rằng: “Cái bếp đi trước, tủ thuốc đi sau”. TPCN nằm giữa ranh giới thuốc thông thường và thực phẩm, vừa có đặc điểm của thực phẩm vừa có đặc điểm của thuốc nhưng không phải là thuốc. Vì vậy sử dụng TPCN thế nào để đạt hiệu quả thực sự không phải dễ.

TPCN đắt hơn thuốc nhưng nếu không biết cách sử dụng hiệu quả thì sẽ lãng phí  một số tiền rất lớn mà không hiệu quả. Số tiền đó lẽ ra được dùng để mua thức ăn thông thường như thịt, sữa... cho trẻ. Khi bị bệnh tiền thuốc đã tốn kém rồi, nay lại phải chi thêm một khoản cho TPCN. Bộ Y tế đã có quy định không được phép kê TPCN vào đơn thuốc. Đây là một quy định rất tốt để người dân có thể quyết định việc sử dụng TPCN như thế nào cho đúng.

Có rất nhiều loại TPCN tốt, nhưng nếu lạm dụng và sử dụng không hiểu biết thì sẽ gây hại cho người sử dụng. Với trẻ em, chỉ những trường hợp thực sự cần thiết thì bác sĩ mới kê TPCN. Những cháu có chế độ dinh dưỡng tốt, không có nguy cơ gì về hấp thu thì không cần bổ sung TPCN. 

Lạm dụng TPCN có thể nguy hiểm tính mạng

Vậy trẻ ở trong trường hợp nào thì nên dùng TPCN, thưa bác sĩ?

Theo tôi những trường hợp trẻ em nên sử dụng TPCN là:

- Trẻ mắc bệnh mãn tính (ung thư, những bệnh phải chữa dài ngày...)

- Trẻ thiếu dinh dưỡng trầm trọng, hấp thu qua đường tiêu hoá không đủ.

Bác sĩ nghĩ thế nào về việc cha mẹ tự cho con dùng TPCN theo quảng cáo trên mạng hoặc tờ hướng dẫn đính kèm sản phẩm?

Khi định cho trẻ dùng TPCN, cha mẹ nên tham khảo ý kiến thầy thuốc để xác định trẻ thiếu chất gì, sống trong hoàn cảnh nào, mắc bệnh gì. Biết được những thông tin này, thầy thuốc sưẽ chỉ định và biết được loại TPCN có thể đáp ứng tình trạng bệnh lý cũng như dinh dưỡng của con. Dùng TPCN bừa bãi vừa tốn tiền mà nhiều khi còn có hại.

Tôi thấy trên thị trường có một loại TPCN công thức y như Oresol -  là một loại thuốc dùng cho trẻ em bị tiêu chảy, thường được đóng gói để pha thành dung dịch 1000ml, 500ml, 200ml nhằm phù hợp với lứa tuổi. Thông thường, khi uống Oresol là phải uống hàng trăm ml trở lên mới có tác dụng bồi phụ nước. Vậy mà loại TPCN trên chỉ đóng gói dạng 10ml.

Trong trường hợp trẻ em bị tiêu chảy, mất nước trầm trọng mà lại sử dụng loại TPCN này sẽ không giải quyết đc tình trạng mất nước và còn gây nguy hiểm đến tính mạng. Như vậy, TPCN mà lại đóng gói như thuốc, rất dễ gây nhầm lẫn cho người sử dụng dẫn đến nguy hiểm

Trường hợp lạm dụng TPCN, hoặc có khi đánh đồng TPCN là thuốc để điều trị bệnh cho trẻ thì có hại như thế nào, thưa ông?

TPCN là thực phẩm, được thêm vào một số chất vi lượng, vitamin... nên không thể thay thế được việc ăn uống thông thường, càng không thể thay thế  thuốc nếu trẻ bị bệnh. Tác dụng của TPCN không nhiều, vì thế đừng lạm dụng gây tốn kém.

1-Lạm dụng TPCN có thể khiến chúng ta quên bổ sung dinh dưỡng thông thường cho trẻ

Thêm nữa, nếu vừa dùng thuốc lại vừa sử dụng TPCN sẽ có thể làm trẻ bị dị ứng hoặc khiến cho chúng ta quên đi việc bổ sung dinh dưỡng thông thường, quên đi việc uống thuốc điều trị theo chỉ định của bác sĩ. Việc sử dụng quá nhiều loại TPCN kèm với thuốc cũng gây khó khăn cho trẻ khi phải uống quá nhiều.

Xin cảm ơn bác sĩ!

 


Theo bachmai.gov.vn