Làm CĐV thật “khổ”, nhưng con người không ngừng “thiêu thân”



Làm CĐV thật “khổ”, nhưng con người không ngừng “thiêu thân”

Lục Kiếm 5:0 21/7/2018

Sau World Cup 2018, hàng triệu người hâm mộ Pháp cảm thấy tuyệt vời. Hàng tỷ người ủng hộ cho các đội khác cảm thấy đau khổ.

Ảnh: Reuters/Ueslei Marcelino

Hầu hết người hâm mộ thể thao sẽ nói rằng theo một đội nào đó là cực kỳ đau đớn. Giống như buổi hẹn hò đầu tiên hay phim bom tấn, kỳ vọng cao thường đổi lại là nỗi thất vọng tràn trề. Trong hầu hết các môn thể thao, chỉ có một đội trở thành nhà vô địch, vì vậy, khi mọi mùa giải kết thúc, cảm giác thất bại là chiếm chủ đạo.

“Ám ảnh thất bại”, một lý thuyết then chốt trong kinh tế học hành vi, có thể giải thích một phần lý do vì sao những người hâm mộ thể thao lại “đau khổ” như vậy.

Đầu tiên, theo nhà tâm lý học Amos Tversky và Daniel Kahneman, “ám ảnh thất bại” là sự ác cảm với sự mất mát hoặc miễn cưỡng chấp nhận nó, cho rằng trải nghiệm tiêu cực từ việc mất đi thứ gì đó tồi tệ hơn kinh nghiệm tích cực khi đạt được giá trị tương tự hoặc lớn hơn.

Chẳng hạn, nếu bạn cung cấp cơ hội thắng 5 USD cho ai đó nếu tung đồng xu lên và mặt ngửa, nhưng sẽ lấy đi của người đó 4 USD nếu đồng xu là mặt sấp, thì thường người kia sẽ không đặt được, mặc dù đó có thể là một khoản đầu tư tốt. Họ sẽ không làm điều đó bởi vì theo bản năng, cảm xúc của việc mất tiền lớn hơn cảm xúc sung sướng của việc chiến thắng và có tiền.

Dữ liệu từ một nghiên cứu gần đây cho thấy “ám ảnh thất bại” cũng mô ta cuộc đời của một người hâm mộ thể thao. Trong nghiên cứu này, các nhà kinh tế học Peter Dolton và George MacKerron thuộc Đại học Sussex đã phân tích dữ liệu từ Mappiness Project, khỏa sát lựa chọn ngẫu nhiên chủ điện thoại và hỏi họ hạnh phúc đến mức nào (cùng nhiều câu khác). Hàng chục ngàn người ở Anh đã tham gia. Ngoài việc ước tính hạnh phúc tại một thời điểm nhất định, họ cũng đồng ý cho các nhà nghiên cứu theo dõi vị trí của mình bằng GPS và báo cáo những gì họ đang làm khi được liên lạc.

Để kiểm tra tác động của thể thao, các nhà nghiên cứu đã xem xét sự hạnh phúc của những người xác nhận là người hâm mộ bóng đá trước và sau các trận đấu trong những mùa giải từ năm 2011-2013 ở Anh và Scotland. Họ nhận thấy rằng trong những giờ trước trận đấu, những người này thường hạnh phúc hơn một chút so với cùng thời điểm đó vào những ngày khác. Nếu đội của họ thắng, sau trận đấu, họ thường hạnh phúc hơn khoảng 3-5 điểm so với bình thường, trên thang điểm 0-100. Một trận hòa thì giảm 2-4 điểm, và khi thua là mất 6,5-10 điểm. Đây chỉ là những con số trung bình, một số người có thể hạnh phúc hơn hoặc buồn hơn.

Khi bị “ám ảnh thất bại” điều khiển, con người thường sợ hãi cảm giác mất mát khi thua hơn là sự mong đợi niềm vui khi thắng. Vậy thì hãy chọn những đội lớn, khả năng thắng cao để yêu thích? Chia buồn là như vậy cũng không hiệu quả. Các nhà nghiên cứu nhận thấy rằng chiến thắng thường không mang lại cảm giác sung sướng như kỳ vọng (được đo bằng tỷ lệ cá cược trước trận đấu), nhưng khi thua hoặc hòa thì cảm giác tồi tệ nhân lên rất nhiều.

Nếu vô vọng như vậy, sao nhiều người vẫn yêu thích các đội thể thao? Các nhà nghiên cứu không thực sự có câu trả lời. Nhưng có lẽ, giống như hầu hết các mối quan hệ lâu dài, fandom (cộng đồng người hâm mộ) không phải là chuyện về hạnh phúc. Thay vào đó là sự kết nối giữa người với người trong cộng đồng và ý thức trung thành với điều gì đó từ sâu bên trong. Hơn nữa, đồng bệnh tương lân, khi buồn thì càng phải kết hội.

 


Lục Kiếm

Theo Quartz