Lại cảnh báo nợ công áp sát trần


Lại cảnh báo nợ công áp sát trần

PV 0:47 7/12/2016

Báo cáo cập nhật tình hình phát triển kinh tế của World Bank cho thấy nợ công của Việt Nam tăng nhanh sát trần 65% GDP Quốc hội cho phép, trong khi tăng trưởng GDP mới ở mức 6%, thấp hơn ước tính năm ngoái (6,7%). Nợ công của Việt Nam năm 2016 có thể vượt quá 117 tỷ USD.

Tính đến cuối năm 2015, dư nợ công của Việt Nam là 117 tỷ USD, tăng gấp đôi so với mức nợ công năm 2011. Trong đó, nợ Chính phủ chiếm 50,3% GDP, vượt ngưỡng 50% do Quốc hội đề ra. Mặc dù 65% luôn được hiểu là mức trần giới hạn cho phép, song theo Chuyên gia kinh tế tài chính, TS Nguyễn Trí Hiếu khuyến cáo nên hiểu đó là mức nguy hiểm chứ không còn là mức cảnh báo.
 
World Bank (Ngân hàng Thế giới) vẫn đánh giá triển vọng phát triển kinh tế tích cực, nhưng cũng nhấn mạnh Việt Nam cần tập trung hơn vào chất lượng tăng trưởng, quan trọng là sử dụng hiệu quả tiền vay. Suốt 6 năm qua, Việt Nam vẫn ở mức xếp hạng tín dụng BB-/B. Đây là mức mà S&P đánh tụt xuống hồi năm 2010 do những bất ổn vĩ mô của Việt Nam trong năm 2010 (lạm phát, nhập siêu…) cùng các khoản vay ngoại tệ khó trả như sự kiện Vinashin không thể trả đúng hạn khoản tiền 60 triệu USD cho các chủ nợ nước ngoài.
 
Nói về nợ công, chuyên gia Lê Đăng Doanh từng nhấn mạnh tình hình sẽ nguy hiểm hơn nếu ngân sách đi vay để tiêu dùng. Đó là chính sách vay nợ không bền vững. Nếu vay cho mục đích đầu tư sẽ sản sinh ra sản phẩm mới, đóng góp vào GDP, từ đây có tiền thuế để trả nợ. Nhưng nếu vay tiêu dùng thì các khoản vay đó sẽ mất đi.
 
Báo cáo của Ngân hàng Thế giới viết: “Viễn cảnh trung hạn của kinh tế Việt Nam vẫn tích cực, nhưng cần phải thực hiện tái cơ cấu, cải cách tài khóa và cải cách ngân hàng quyết liệt hơn nữa thì mới có thể khắc phục được các yếu kém vĩ mô và tăng trường tăng trưởng trong trung hạn”.
Ngân hàng thế giới nhận định, dù tăng trưởng xuất khẩu đạt 6,4% trong 8 tháng đầu năm (so với cùng kỳ năm ngoái), ở mức cao so với thương mại toàn cầu nhưng đây vẫn là mức thấp nhất của Việt Nam kể từ năm 2009.
 
Cũng theo Ngân hàng Thế giới, bội chi ngân sách ở Việt Nam vẫn cao. Trong 5 năm qua, bội chi ngân sách bình quân ở mức 5,5% GDP và dự kiến đạt 6% GDP trong năm 2016.
 
Mất cân đối tài khóa, thâm hụt tài khóa và các khoản ngoài ngân sách là một tỏng những nguyên nhân khiến nợ công của Việt Nam tăng nhanh. Kết quả tài khóa đầu năm 2016 cho thấy giá dầu giảm, hoạt động kinh tế kém khiến nguồn thu sụt giảm đã đè nặng áp lực lên ngân sách.
Các chuyên gia đều nhất trí, để hỗ trợ cho mô hình tăng trưởng dựa vào năng suất, chất lượng, hiệu quả cần tiếp tục đẩy mạnh và tăng cường chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo chiều sâu. Nhiều dấu hiệu đã cảnh báo mô hình tăng trưởng kinh tế hiện nay đang phải đối mặt những hạn chế cơ cấu ngày càng lớn.
 
Tăng trưởng kinh tế đã trở nên quá phụ thuộc vào tích lũy các yếu tố sản xuất (vốn, tài nguyên và lượng lao động kỹ năng thấp), cũng như các biện pháp kích thích kinh tế vĩ mô (các chính sách nới lỏng tài khóa và tín dụng) trong khi đóng góp của tăng trưởng năng suất (tổng năng suất các yếu tố - TFP) đang giảm xuống.
 
Đại diện của World Bank cho rằng: “Để xử lý những quan ngại về bền vững tài khóa trong trung hạn, Kế hoạch tài chính trung hạn giai đoạn 2016 - 2020 được Quốc hội thông qua vào tháng 11/2016 đặt mục tiêu giảm bội chi ngân sách xuống còn 3,5% GDP năm 2020. Điều quan trọng hiện nay là phải có các biện pháp chính sách cụ thể để thực hiện các chỉ tiêu trên nhằm điều chỉnh có chất lượng thông qua cân đối giữa các biện pháp thu và chi kết hợp đồng thời chú trọng nâng cao hiệu suất chi tiêu, thay vì cắt giảm đồng loạt chi tiêu và đầu tư được phép chủ động.”
 
Trong khi đó, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn, giảng viên Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright, từng cảnh báo vào năm 2015: “Muốn giảm nợ công, mỗi năm chúng ta phải tiết kiệm được 1% GDP thặng dư ngân sách. Nhưng đó là điều rất khó bởi 30 năm mở cửa, chưa năm nào Việt Nam có thặng dư ngân sách cả.”
 

PV

Từ Khóa :