Ký sự Tacloban: Hồi sinh từ đống đổ nát

Ký sự Tacloban: Hồi sinh từ đống đổ nát

Bài và ảnh: Trịnh Hữu Long (từ Philippines) 0:56 24/11/2013

Sau hơn một ngày đi qua những đống đổ nát từ Ormoc đến Taclonban, phóng viên Sống Mới đã cảm nhận được sự đau thương, nỗi mất mát nhưng không vì thế mà thiếu đi sự cương quyết và sức sống mãnh liệt của những con người nơi đây.

Tuyệt vọng hay không tuyệt vọng?
 
Phóng viên Sống Mới đến Ormoc trên một chuyến tàu rời cảng Cebu sáng 19/11, mang theo hơn một trăm hành khách. Trong số đó, dễ dàng nhận thấy nhiều người đến từ Malaysia và Hàn Quốc qua những bộ đồng phục của các tổ chức cứu trợ. Một vài hành khách người Philippines lần đầu tiên trở lại Ormoc kể từ khi cơn bão Haiyan quét qua khu vực này mười một ngày trước đó.
 
Khung cảnh đổ nát của thành phố hiện lên ngay trước khi tàu cập cảng Ormoc. Trung tâm thương mại lớn bên cạnh cảng bị bão giật tung mái và toàn bộ các cửa kính đều bị phá hủy, chỉ còn trơ lại các khung dầm thép. Các tòa nhà trên con đường dọc kè biển cũng rơi vào tình trạng tương tự, tuy thiệt hại ít nghiêm trọng hơn. Những đống đổ nát và rác rưởi trên đường vẫn chưa được dọn dẹp, mặc dù cuộc sống kinh tế có vẻ đã nhộn nhịp trở lại.
 
Đây đó vẫn còn vài tấm biển kêu cứu: “S.O.S help us”, “We need food”, “Please help me”,... Trên một nhà dân, chủ nhân căng một lá cờ Mỹ cùng với thông điệp “Please help us and all the people in Ormoc and Tacloban” (Xin hãy giúp chúng tôi và tất cả mọi người ở Ormoc và Tacloban). Điều này gợi tôi nhớ đến một câu nói không biết là đùa hay thật của một hướng dẫn viên du lịch rất hài hước ở Manila: Sâu thẳm trong tim, mỗi người Philippines chúng tôi đều muốn là một người Mỹ! Sự trợ giúp tích cực của Mỹ sau cơn bão Haiyan đã gieo nhiều hy vọng cho các nạn nhân ở khu vực này.
 
Con đường 110 cây số từ Ormoc đi Tacloban thực sự là con đường chết chóc. Thật khó để tìm thấy một ngôi nhà nào còn nguyên vẹn, kể cả mái của các nhà thờ rất kiên cố. Xe đi qua các đồi dừa bạt ngàn - kế sinh nhai chủ yếu của người dân nơi đây. Chúng đều hoặc là đổ nghiêng ngả, hoặc trơ trụi lá. Một người nông dân trèo lên xác những cây dừa, đứng bất động nhìn xuống khu vườn của mình, sau lưng ông chỉ là một mái nhà ọp ẹp chắp vá bằng đủ các loại vật liệu. Phải mất ít nhất 5 năm để một cây dừa cho thu hoạch, tôi không hiểu họ sẽ gượng dậy bằng cách nào.
 
Nhưng giữa con đường chết chóc đó, người ta vẫn thấy le lói chút ánh sáng của sự lạc quan. Nụ cười không biến mất trên khuôn mặt của người dân. Đó đây vẫn thấy những nhóm trẻ con vô tư chơi bên một con sông phẳng lặng, và thanh niên vẫn không quên chơi bóng rổ trên những con đường làng. Nhưng ấn tượng hơn cả đối với tôi là tấm biển treo trên nóc một ngôi nhà đổ nát trên đường tôi đi xe đò rời Ormoc: “Roofless, homeless but not hopeless” (Không mái nhà, vô gia cư nhưng không tuyệt vọng). Có điều gì đó thật đặc biệt ở vùng đất này. 
 
 
Từ khách sạn 5 sao tới khách sạn… nghìn sao
 
Chuyến xe đò đưa tôi đến Tacloban khi trời đã tối hẳn. Không có điện, thành phố chỉ lóe sáng nhờ đèn ô-tô, xe máy và từ các đèn cực đại của khu vực quân sự hắt lên trời. Hiện lên trong bức tranh nhá nhem đó là những đống phế liệu lộn xộn khổng lồ trước mỗi nhà dân, gốc cây nằm chỏng chơ bên đường, những ngôi nhà hoặc xiêu vẹo, hoặc tan nát, và những người dân đang nhóm lửa xóa bỏ núi rác trước nhà.
 
Tacloban qua phản ánh của báo chí những ngày qua là một thành phố hỗn loạn với sự cướp bóc bên cạnh những thi thể bốc mùi hay những xác sống vật vờ rình rập trên đường phố. Nhưng trước mắt tôi là một bức tranh hoàn toàn đối lập. Một ngôi làng bình yên, người dân bắc ghế ra đường ngồi trò chuyện và hóng chút gió biển. Các hoạt động kinh tế hầu như đã tạm dừng do thiếu sáng. Chỉ còn các bác lái xe tri-cycle là vẫn hoạt động.
 
Đồng ý trả 200 Peso (tương đương 100 nghìn đồng Việt Nam) cho quãng đường từ trung tâm thành phố lên sân bay Tacloban, tôi lên xe cùng với cậu bé khoảng 7-8 tuổi con trai bác tài xế. Xe băng qua những cánh đồng vắng, dưới bầu trời đầy sao. Cậu bé lén nhìn tôi cười bẽn lẽn sau tay áo của bố. Chợt thấy bình yên và thân thiện.
 
Nếu không có mấy máy bay quân sự Mỹ đang đậu trên đường băng, chẳng ai có thể nghĩ đó là một sân bay. Các phòng chờ và quầy check-in đã đổ nát gần như hoàn toàn. Sảnh trước lầy lội và ngổn ngang cây cối, gạch đá. Thấp thoáng một vài biển hiệu của hãng hàng không Cebu Pacific nằm lọt thỏm dưới những tấm cửa xếp đã bung bản lề. Khu vực trước đây là phòng chờ dành cho VIP chỉ còn vài băng ghế xiêu vẹo. Rất đông người dân đang xếp hàng chờ đến lượt được lên máy bay quân sự Mỹ đi sơ tán tại Manila. Nhiều người khác đứng ngồi vạ vật ở các phòng. Còn cánh phóng viên truyền hình thì tấp nập đưa tin. 
 
Phòng chờ dành cho khách VIP nay đã bung mái và sập tường. 
 

Tôi băng xuyên qua dãy phòng chờ và… vào thẳng sân ga. Máy bay Mỹ lên xuống liên tục. Cứ khoảng 20 phút lại có một chuyến. Quân đội Mỹ dựng hẳn lều trại trong sân ga, binh lính của họ trải khắp sân ga để làm thủ tục cho người dân lên máy bay trong tiếng gầm rú của động cơ và cánh quạt. Mỗi chuyến bay này mang theo khoảng 150 - 200 người. Mỗi người đều được phát đồ ăn và nước uống trước khi lên máy bay. Tôi cũng được một sĩ quan Philippines chia đôi khẩu phần bánh mỳ, nhưng tôi từ chối vì đã mang sẵn khá nhiều đồ ăn. 

 
 
“Chúng ta sẽ vượt qua mọi thách thức”
 
Trở về thành phố sau một đêm dài ngả lưng phong trần ở sân bay ồn ã, trước mắt tôi là một Tacloban, hoang tàn và rách rưới. Phố xá ít người qua lại, bùn đất lẹp nhẹp dưới chân, và xung quanh là những ngôi nhà đổ nát. Khung cảnh này gợi nhớ đến những bộ phim về ngày tận thế của Hollywood. Tôi không hiểu phải mất bao nhiêu lâu, sáu tháng hay một năm để dọn dẹp hết  những núi rác khổng lồ ở đây và trả thành phố trở về với dáng vẻ vốn có của nó.
 
 
 
Trả cho một anh xe ôm 500 Peso để đi khắp thành phố trong một giờ đồng hồ, tôi thực sự muốn tìm thấy một cái gì đó thật đáng để hy vọng ở đây.
 
Và tôi đã không phải thất vọng. Người dân Tacloban đã bắt đầu tìm lại cuộc sống của mình trong những phiên chợ, những chuyến xe khách ngược xuôi, những bếp lửa nhóm bên túp lều dựng tạm và cả những nụ cười trên môi. Ngành du lịch Philippines có một khẩu hiệu nổi tiếng: “It’s more fun in the Philippines” (Vui hơn ở Philippines). Có lẽ nó phản ánh đúng tinh thần của người dân nước này, dễ quên đi quá khứ đau buồn và vui vẻ với hiện tại.
 
Tacloban không chỉ có những tiếng kêu cứu S.O.S viết vội lên tường, mà còn có những khẩu hiệu đầy chặt sức sống từ chính người dân: “We will survive” (chúng ta sẽ sống sót) và “We will win this fight” (chúng ta sẽ chiến thắng trận này). Người chủ nhân già của ngôi nhà có khẩu hiệu “We will win this fight” rất niềm nở đón tôi và khoe rằng mình đã đến Việt Nam trong thời kỳ chiến tranh. Ông xin tên và thông tin liên lạc của tôi vào một cuốn sổ mà ông dùng để chép lại thông tin của những vị khách đến thăm nhà. Tôi viết thông tin của mình bên dưới một vị khách người Tây Ban Nha đã đến đây ít hôm trước và hứa sẽ liên lạc lại với ông chủ. Tôi chúc ông may mắn, ông nắm tay tôi thật chặt và cười nói: Như vậy là chúng tôi đã có thêm may mắn. 
 

Tác giả cùng chủ nhân của ngôi nhà có khẩu hiệu “We will win this fight”.
 
Có vẻ như đã quá nhẫn tâm khi ai đó chỉ nhìn thấy hành vi cướp bóc, bởi có ở đây lúc đó mới biết rằng bản ngã buộc phải sinh tồn là rất lớn và sự quay lưng, thờ ơ trước hàng vạn sinh linh đang bạt hồn vì hoảng loạn và lịm dần vì đói mới là đáng phê phán. Sau thoáng chốc hỗn loạn ấy, con người ta đã tìm được đường sống và trở về với lối sống vẫn có, là nụ cười, là sự sẻ chia, và cũng là niềm lạc quan. Thứ đang ngày càng trở nên hiếm hoi trong cuộc sống hiện đại quay cuồng.

 

 

Bài và ảnh: Trịnh Hữu Long (từ Philippines)

Từ Khóa :