Skip to main content

Thị trường sữa bột nhập khẩu loạn cả chất lẫn giá

Thị trường sữa bột nhập khẩu loạn cả chất lẫn giá

Mặc dù các cơ quan quản lý luôn khẳng định đã áp dụng nhiều biện pháp nhằm kiểm soát việc nhập khẩu, chất lượng và giá cả của các sản phẩm sữa bột, nhưng thị trường sữa bột đang ngày càng “loạn” và có nhiều biểu hiện gian lận cả về chất lượng lẫn giá cả.

Gian lận để né thuế
Để tăng cường các biện pháp quản lý mặt hàng sữa ngay từ khi nhập khẩu về Việt Nam, cục hải quan các tỉnh, thành phố trong cả nước đã bổ sung mặt hàng này vào danh mục quản lý về giá. Tuy nhiên, các doanh nghiệp vẫn có những chiêu gian lận để né thuế hoặc giảm thuế.
 
Ngay trong đầu tháng 1/2013, liên tiếp các vụ gian lận được phát hiện trên các tờ khai hải quan của mặt hàng sữa. Nếu các vụ gian lận này trót lọt thì số tiền trốn thuế sẽ lên tới hàng tỷ đồng. Chiêu gian lận chủ yếu của các doanh nghiệp nhập khẩu là khai giá nhập khẩu thấp hơn giá trị thực tế của sản phẩm và đổi tên sữa bột thành thực phẩm bổ sung hoặc thực phẩm dinh dưỡng.
 
Vụ gian lận đầu tiên được phát hiện trong tháng 1/2013. Cục Hải quan Hải phòng đã phát hiện một doanh nghiệp nhập khẩu sữa bột dùng cho trẻ em IMPERIAL DREAM XO1”/XO2/XO3/XO4 có mở tờ khai nhập khẩu là “Thực phẩm bổ sung sữa bột”. Tất cả đều được khai giá 4,9USD/hộp (400g). Tuy nhiên khi đối chiếu với các dữ liệu của cơ quan hải quan thì các mặt hàng này đều có giá cao hơn từ 2,5USD-5,22USD/hộp.
 
Gần đây nhất là chi Cục Hải quan Cảng Sài Gòn khu vực I đã phát hiện một trường hợp gian lận khai báo sữa bột thành sản phẩm dinh dưỡng.  Từ sản phẩm sữa bột dành cho trẻ em S26 Gold có giá trị hơn 109.000USD được khai thành sản phẩm dinh dưỡng có nguồn gốc thực vật dùng cho trẻ em nhãn hiệu Pfizer và chỉ có giá trị gần 30.000USD. Nếu vụ gian lận này trót lọt, số tiền ẩn lậu thuế lên tới khoảng 340 triệu đồng.
 
Vụ gian lận lớn nhất mà Cục Hải quan TP.HCM đã phát hiện là một doanh nghiệp nhập khẩu 33 lô hàng sữa bột  báo giá thấp hơn giá trị thực tế từ 2-3USD/kg nhằm ẩn lậu thuế 1,2 tỷ đồng.
 
Tận dụng cơ hội để tăng giá
Không chỉ tìm cách để gian lận thuế, nhiều doanh nghiệp nhập khẩu sữa còn tận dụng mọi cơ hội để tăng giá bán trên thị trường.
 
Chỉ trong hai tháng đầu năm 2013, mặt hàng sữa bột dành cho trẻ em dưới 6 tuổi đã hai lần tăng giá bán lẻ với lý do “Công ty thay đổi mẫu mã, tăng lương cho cán bộ nhân viên” hoặc do sức ép từ việc giá sữa nguyên liệu tăng. Khoảng cách giữa cá lần tăng ngày càng ngắn hơn và  đều tăng từ 2-9,5%.
 
Trong khi đó, theo Bộ Công thương thì giá sữa thế giới trong hai tháng đầu năm chỉ tăng nhẹ. Còn giá nguyên liệu phần lớn trong xu hướng giảm, trong đó giảm liên tục trong 6 tháng đầu năm, song giá sữa trên thị trường trong nước không những giảm mà còn tăng cao.
 
Đắt có xắt ra miếng?
Trên thị trường, các loại sữa xách tay không chỉ dồn dập tăng giá mà còn khan hàng. Người tiêu dùng phải trả đến tiền triệu để mua một hộp sữa nhưng liệu “đắt có xắt ra miếng” khi chất lượng sữa bột đang bị thả nổi ngoài thị trường theo kiểu “mạnh ai nấy làm”. Bên cạnh sức ép về giá cả thì nguồn gốc, câu chuyện về chất lượng và nguồn gốc sữa cũng đang khiến người tiêu dùng hết sức hoang mang.
 
Mặc dù các quy trình kiểm soát chất lượng sữa từ lúc nhập khẩu đến khi đưa ra thị trường gồm nhiều khâu và nhiều cơ quan, gồm cả ngành thú y, y tế, quản lý thị trường tham gia nhưng hoạt động kiểm soát trên thực tế lại chưa được thực hiện đầy đủ và nhiều kẽ hở. Chính điều này đã tạo cơ hội cho nhiều loại sữa mập mờ về nguồn gốc, sữa kém chất lượng vẫn ngang nhiên “lọt lưới” vào bán tại các siêu thị.
 
Hàng loạt những vụ việc gian lận về nguồn gốc xuất xứ, thành phần trong sữa bột như sữa dê Danlait, sữa non Frezzi hay mới đây nhất là sữa dê GmB (do Công ty TNHH Đại Hùng Tinh nhập khẩu) được quảng cáo rất “nổ” là dữa dê Mỹ, nhưng lại được đóng gói tại Việt Nam.
 
Bà Nguyễn Thị Hồng Gấm Phó giám đốc Công ty Đại Hùng Tinh cũng đã thừa nhận công ty chỉ nhập khẩu bột sữa dê tại Hà Lan, sau đó bỏ thêm một số chất dinh dưỡng khác vào theo công thức chuyển giao công nghệ và nhượng quyền của GmB Food International tại Mỹ, sau đó đóng thành hộp sữa GmB tại Việt Nam nhằm giảm bớt chi phí để bán giá ưu đãi cho khách hàng. Đây là nhãn hiệu của Công ty Đại Hùng Tinh đã đăng ký độc quyền.
 
Tuy nhiên, các sản phẩm này được bán ra thị trường, công ty Đại Hùng Tinh lại đóng gói, dán nhãn xuất xứ từ Hà Lan, quảng bá là sữa dê Mỹ và bán với giá “ưu đãi” cao chót vót là 490.000 đồng/hộp. Trong khi đó, trên thực tế, giá nhập nguyên liệu lại rất thấp, chỉ khoảng 159 euro/bao 25kg cộng thêm 10% thuế giá trị gia tăng và 3% thuế nhập khẩu, tính ra chỉ khoảng 78.000 đồng/hộp (chênh lệch tới 412.000 đồng). Kịch bản được lặp lại như sữa dê Danlait, giá sữa được bán cao ngất ngưởng song chất lượng cũng chỉ… ngang với bột mì.
 
Mặc dù bà Nguyễn Thị Hồng Gấm, khẳng định sữa GmB là hoàn toàn đảm bảo chất lượng nhưng những thông tin mà công ty công bố không đủ cơ sở để khẳng định sữa dê GmB là an toàn cho người sử dụng. Bởi ngay cả hạn sử dụng của sản phẩm ghi trên bao bì cũng đã bị công ty “ăn gian” bằng cách kéo dài thêm hạn sử dụng trong quá trình đóng gói. Cụ thể trên bao bì của bột nguyên liệu nhập khẩu từ Hà Lan thì hạn sử dụng chỉ đến 16/3/2013 và ngày 7/5/2013. Trong khi đó, trên hộp sữa dê được bán trên thị trường lại để hạn sử dụng đến năm 2014. Như vậy, trường hợp người tiêu dùng mua phải sữa “quá đát” hoàn toàn có thể xảy ra nhưng lại không biết.
 
Quy trình kiểm tra, kiểm nghiệm sữa bột là khá đầy đủ nhưng trên thực tế, trong quá trình thực hiện thì cơ quan quản lý lại hoàn toàn mất kiểm soát. Hơn nữa, việc quản lý cũng chỉ dựa trên hồ sơ giấy tờ. Điều này khiến cho thị trường sữa ngày càng trở nên nhiễu nhương, “bí ẩn” và thiếu công khai minh bạch như … giá xăng dầu. Chưa bao giờ người dân thấy tình hình kiểm soát các mặt hàng “độc quyền” như sữa, điện, xăng dầu… của các cơ quan quản lý lại “bất lực” như hiện nay. Không hiểu họ “yếu” thật hay cố tình thế để … chạy trách nhiệm.