Skip to main content

3 sự kiện năm 2016 dự báo thay đổi bộ mặt kinh tế thế giới năm mới

3 sự kiện năm 2016 dự báo thay đổi bộ mặt kinh tế thế giới năm mới

2016 là một năm khó quên với nhiều người. Những cú rẽ ngoặt trái ngược với các dự báo, các cuộc thăm dò trước đó liên tục ập đến, làm rung chuyển tình hình thế giới và tốn không ít giấy mực của giới phân tích. Trong đó, có những sự kiện được cho là sẽ làm thay đổi bộ mặt nền kinh tế thế giới.

Donald Trump hiển thị chỉ số sản xuất thời tranh cử. Ảnh: AP
Bầu cử Tổng thống Mỹ
 
Bầu cử là câu chuyện chính trị lớn nhất trong năm, nhưng nó cũng là vấn đề kinh tế lớn nhất của giới kinh doanh Mỹ nói riêng và ảnh hưởng mạnh mẽ đến bộ mặt kinh tế toàn cầu trong những năm tới.
 
Trong tuần trước cuộc bầu cử, Phố Wall đặt cược rằng: Nếu Donald Trump thắng cử, thị trường sẽ sụp đổ. Cơ sở là sự thiếu kinh nghiệm về chính trị và tính khí thất thường của Trump, cùng với lời hứa kiểm soát chặt chẽ nhập cư và loại bỏ giao dịch thương mại tự do, những điều mà hầu hết nhà đầu tư (được cho là) ghét bỏ.
 
Thực tế, chiến thắng của Trump có dẫn đến sự sụt giảm của thị trường chứng khoán, nhưng kết thúc cũng rất chóng vánh, ai lại vào việc của người nấy, như thể chưa từng có gì thay đổi. Thị trường mở cửa lại vào ngày 9/11 đã rất nhanh thu hồi lại được các tổn thất, và lại lên điểm như thường lệ, các chỉ số tiếp tục giật kỷ lục.
 
Có vẻ như động thái mời gọi khá nhiều doanh nhân, cả cựu và đương nhiệm lãnh đạo, vào Nội các và các vị trí cố vấn thân cận lại càng đảm bảo lợi ích cho các tập đoàn. Tổng thống mới đắc cử đã cân nhắc đưa cả các cựu và đương nhiệm ngân hàng Goldman Sachs vào trong Nội các mới. Lịch sử Đảng Cộng hòa vốn cho thấy những chính sách thân thiện với tầng lớp giàu có. Bản thân ông Donald Trump cũng đi lên từ một doanh nhân, và các con ông vẫn đang là những doanh nhân thành đạt. Không hề ngạc nhiên khi ngân hàng lại chính là một trong những người chiến thắng vang dội nhất trên thị trường chứng khoán. Cải cách thuế doanh nghiệp mà Đảng Cộng hòa đang cố gắng ban hành có thể mở đường đón chào lại các khoản tiền “thiên đường thuế” hồi hương. Hiện chưa rõ lợi ích từ những điều này có đủ để bù lại các khoản thâm hụt khác.
 
Tất nhiên không phải tất cả đều được hưởng lợi. Thị trường trái phiếu đã bị đay nghiến dưới chiến thắng của Trump, khi lo lắng về thâm hụt ngân sách dâng cao khiến trái phiếu trở nên kém hấp dẫn. Các doanh nghiệp phụ thuộc vào xuất nhập khẩu lo ngại hàng về sẽ tăng giá khi ông Trump có thể châm ngòi cuộc chiến thương mại. Mặc dù vậy, nhiều chính khách Đảng Cộng hòa khá bảo thủ và không hài lòng với việc cản trở thương mại tự do. Do đó, các chính sách thương mại tự do đã ký có thể an toàn, nhưng tương lai của những hiệp định còn đang chờ thông qua, như TPP chẳng hạn, có thể rơi vào trạng thái trì hoãn dài hạn.
 
Brexit
 
Ảnh: castlereport.us
 
Nhìn lại thế giới trong năm qua, kết quả bầu cử Tổng thống Mỹ lại không gây ngạc nhiên bằng “quả bom” Brexit. Có quá nhiều yếu tố cản trở bà Hillary Clinton lên nắm quyền, nhưng thế giới gần như tự tin với việc Anh sẽ ở lại trong EU đã bàng hoàng nhận kết quả ngược lại.
 
Cũng tương tự bầu cử Mỹ, Brexit không chỉ là câu chuyện chính trị, mà ảnh hưởng rõ rệt đến nền kinh tế, thậm chí, dường như chính nó cũng tác động phần nào cách cử tri Mỹ quyết định bỏ phiếu.
 
Giới quan sát cho rằng rời khỏi EU sẽ tàn phá ngân hàng Anh. Ở một đất nước “ăn tài chính, ngủ tài chính, uống tài chính” như Anh với trung tâm London, đây quả thực là một thông tin tồi tệ. Brexit có thể cắt giảm một loạt thỏa thuận dễ chịu giữa Anh và EU. Ngay cả trong trường hợp Anh học Na Uy trở thành một đối tác thân thiết với EU thay vì ở trong khối. Bởi ít nhất đến nay, chưa có dấu hiệu nào cho thấy các nhà hoạch định chính sách châu Âu tiếp tục niềm nở bắt tay Anh.
 
Brexit cũng làm phức tạp đáng kể mối quan hệ thương mại không chỉ giữa Anh với EU mà còn với cả phần còn lại của thế giới, vì nhiều hàng hóa đi qua các nước khác có cơ chế thông thoáng hơn để rồi từ đó đi vào Anh. Không ngạc nhiên khi thị trường chứng khoán Anh chao đảo, đồng Bảng thì lao dốc.
 
Tuy nhiên, hoảng loạn Brexit không kéo dài. Có lẽ nhờ Donald Trump kéo đi một phần chú ý. Có lẽ vì hậu quả tồi tệ sau Brexit như dự báo chưa thực sự xảy ra, dù bánh xe đang bắt đầu chuyển động.
 
Tuy nhiên, điều mà Brexit đại diện là sự phát triển của chủ nghĩa dân túy trên toàn cầu. Tương tự Donald Trump, những người ủng hộ Brexit khai thác sự lo âu của tầng lớp chưa được hưởng lợi từ các giao dịch thương mại tự do. Họ phàn nàn về việc mất việc làm cho những người ở nước ngoài. Họ sợ hãi những xáo trộn mà người nhập cư mang đến. Những cử tri thất vọng đi bỏ phiếu để tìm quyền lợi, trong khi những cử trị tự tin đã quá… tự tin đến mức “quên” bỏ phiếu.
 
Xem thêm:
 
 
“Bẻ sừng kỳ lân” Theranos
 
 
Cách đây không lâu, Elizabeth Holmes, nhà sáng lập/CEO của Theranos, còn được ca ngợi như một Steve Jobs của ngành y. Hôm nay, công ty xét nghiệm máu của cô bị chỉ trích là một trong những gian lận tồi tệ nhất. Ảnh: Reuters
 
Năm nào thì cũng sẽ có vài vụ bê bối kinh doanh. Nhưng 2016 có lẽ đã chứng kiến một trong những bê bối kỳ lạ và rắc rối nhất trong lịch sử: sự sụp đổ của Theranos, công ty được ca ngợi đã cách mạng hóa ngành xét nghiệm máu.
 
Cách đây không lâu, Theranos là một trong những startup nóng bỏng tay nhất, với hàng tỷ USD tài trợ từ các tổ chức và nhà đầu tư nổi tiếng. Elizabeth Holmes, nhà sáng lập/CEO, được ca ngợi như một Steve Jobs thế hệ mới. Quan trọng nhất, Theranos đã mang đến công nghệ mới giải phóng một quy trình hết sức cần thiết song cũng vô cùng tốn kém và mất thời gian trong ngành y.
 
Nhưng hóa ra, nó cũng là một trong những cú ê hề nhất.
 
Tháng 5/2016, công ty thông báo với nhà quản lý đã vô hiệu hóa tất cả các bài xét nghiệm trong năm 2014, 2015 được thực hiện bởi máy Edison. Tháng 7/2016, nhà quản lý thu hồi giấy phép hoạt động của phòng thí nghiệm xét nghiệm máu ở California, cấm Holmes hoạt động trong ngành xét nghiệm máu trong hai năm. Tháng 10/2016, công ty tuyên bố sa thải 40% lao động và đóng cửa phòng thí nghiệm lâm sàng, và cho biết không còn kinh doanh thiết bị xét nghiệm máu. Tháng 11/2016, đối tác Walgreens kiện Theranos đã phá vỡ các thỏa thuận và “không đáp ứng các tiêu chuẩn và quy định pháp lý cơ bản nhất”.
 
Điều đáng chú ý trong câu chuyện của Theranos là: Sự sụp đổ không phải bắt nguồn từ quản lý yếu kém hay đặt mục tiêu quá xa vời như phần đông startup khác, mà là gian lận, “lừa” được cả những nhà đầu tư sành sỏi nhất. Theranos cũng là lời cảnh báo sâu sắc nhất cho hiện tượng “bẻ sừng kỳ lân”, ám chỉ đến các startup, doanh nghiệp mới nổi được tung hô lên cao ngất ngưởng để rồi khi ngã lại càng đau đớn. Theranos cũng là lời cảnh báo cho việc Thung lũng Silicon và các nhà đầu tư mạo hiểm đã “quá nhanh, quá nguy hiểm” trước việc định giá và kiểm định chất lượng của các startup. Tham vọng giải phóng con người khỏi những quy trình phức tạp được đẩy lên quá cao đến mức gây ra hiện tượng có thể ví von như “mang thai giả” của giới công nghệ: “hoài thai” các sản phẩm di động và các ứng dụng giải quyết được mọi vấn đề.
 
Theranos cũng chính là đại diện tốt nhất cho lý do mà cuộc chơi startup đã thay đổi.