Sự mù mờ được ‘lạm dụng’ trong chính sách giải cứu bất động sản

23/02/2013 - 14:42

Vẫn cái chuyện giải cứu bất động sản như thế nào đã được bàn từ năm ngoái và kéo dài đến tận năm nay mà rốt cuộc thị trường vẫn chờ… nghị định, thông tư! Mà tựu trung các cuộc họp, các văn bản nếu có rốt ráo được đưa ra thì cũng chỉ xoay quanh hai chữ “giá rẻ” và mặc nhiên coi đó là biện pháp tối ưu cứu cánh thị trường bất động sản hiện nay. Nhưng thực chất thị trường đâu có cần…

Bất động sản: Bất tín, bất tin, bất tương phùng

Năm 2013: Chứng khoán, Bất động sản, vàng... Nào làm gì đây, và không làm gì đây...

Ảnh minh họa: CafeLand

Trên thực tế, việc triển khai nhiều giải pháp xử lý mất cân đối thị trường bất động sản cũng chỉ như dùng gậy khươ khươ trong không khí khi ngay cả giải pháp và đối tượng cần cứu còn đang nằm… ở đâu đó.

“Giá rẻ” bị lạm dụng

Cái chữ “giá rẻ” có vẻ đang rất được chuộng, đến mức người ta đánh đồng cả giá rẻ cho nhà ở xã hội. Cũng phải, bản tính con người là ham rẻ, dù trong túi của họ có bao nhiêu tiền. Nguyên lý bất di bất dịch này đã được người Trung Quốc vận dụng một cách tài tình, song thực chất chỉ là “lòe” thiên hạ. Cũng như bây giờ khi thị trường bất động sản Việt Nam cứ chộn rộn gắn tùm lum cái chữ “giá rẻ” cho nhà ở xã hội. Trong khi thế nào gọi là “rẻ”, không một văn bản quy phạm pháp luật nào định nghĩa ra nó. Nhiều người cho rằng giá rẻ là những sản phẩm có chất lượng thấp, tương ứng như câu “tiền nào của nấy” với sự chấp thuận của người mua. Song ý nghĩa đúng đắn của giá rẻ chính là “chất lượng của sản phẩm, dịch vụ cao hơn cái giá mà người mua phải bỏ ra để có được nó”. Như vậy, nếu bỗng một ngày đẹp giời nào đó, một người có căn hộ cao cấp bỗng quyết định bán với mức giá của một căn hộ trung bình hay “nhà ở xã hội” thì mới được coi là rẻ, chứ nhà ở xã hội, nhà cho người có thu nhập thấp không thể được coi là nhà giá rẻ!

Đấy là còn chưa tính đến cảnh “ở rồi sợ” mỗi khi người dân rưng rưng đón nhận chiếc chìa khóa. Theo Vietnamnet trích dẫn phản ánh của nhiều bạn đọc, họ thấy không cần thiết phải cố may cho bất động sản một cái áo “xã hội” khi điều này vô hình chung đều khắc tạc tâm lý “tiền nào của nấy” cho cả người bán và người mua. Giao thông không thuận tiện, nếu người dân chịu chui rúc ra những khu nhà ở xa tít mù tắp để phải chịu chi phí đi lại, thời gian và cả sự khó chịu thì một là bí bách, hai là… chẳng để ở! Một độc giả nêu rõ: “Không ai có thể cứu được BĐS lúc này ngoài người dân, nhưng rất tiếc là đã mất hết niềm tin rồi”. Hay: “Ở Việt Nam mình thì chung cư đừng gán thêm 2 từ cao cấp nữa, chất lượng công trình thì chán có khi đóng đinh vào tường để treo 1 cái lông gà có khi vẫn bị rơi vậy mà vẫn muốn hét giá trên trời”.

Còn chưa biết ai có thu nhập thấp

Một vấn đề còn rất mù mờ nữa là chuyện xác định cái đối tượng được nhắm đến. Theo như lời các nhà lãnh đạo thì đó là nhóm người có thu nhập thấp, tạm hiểu họ là những đối tượng “yếu thế” trong xã hội xét về… tiền nong. Nếu như ở các nước khác, “tiền” ở đây phải được coi là tổng thu nhập của một người thì ở Việt Nam, chuyện người ta có “nghèo” hay không chỉ được dựa trên mức lương cứng nhắc bởi các nhà chức trách đến nay vẫn kêu không thể quản lý được mức độ đúng đắn của thông tin thu nhập.

Phó thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc từng nói: Nhiều đảng viên, cán bộ có biểu hiện bất minh về thu nhập và mức sống, nhưng chưa có quy định để xem xét, xác minh làm rõ. Luật Nhà ở chỉ quy định “cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp thuộc lực lượng vũ trang nhân dân, công nhân làm việc tại các khu kinh tế, khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và các đối tượng khác theo quy định của Chính phủ” được coi là người có thu nhập thấp mà không có một cơ chế cụ thể để xác định rõ ràng. TS. Nguyễn Đình Ánh chỉ ra: “Cho đến thời điểm này, chúng ta vẫn chưa xác định được rõ người thu nhập thấp là ai, thu nhập bao nhiêu, sống ở đâu, tài sản sẽ được hình thành ra sao, cần được hỗ trợ như thế nào, dẫn đến tình trạng nhu cầu ở lớn nhưng còn không ít nhà thu nhập thấp đã hoàn thành và đang bỏ hoang. Do đó, với một chương trình nhà ở xã hội lớn nếu không rà soát kỹ nhu cầu e sẽ lại dư thừa, lãng phí” (Theo Sài Gòn giải phóng).

Như vậy, nhà nước đang chú trọng kích cả hai đầu tàu mua - bán. Giờ nếu giả dụ các chính sách đao to búa lớn này đã đi vào thực tiễn và đang được thực hiện một cách thắng lợi, thì giờ đây thị trường sẽ ngập tràn người mua và người bán nhà ở xã hội, phân khúc này sẽ vô cùng sôi động với một lượng tiêu thụ lớn, giả định không có “điểm đen” nào. Điều này cũng đồng nghĩa với việc, đã có nhà ở xã hội mà người ta cứ coi là “giá rẻ”, sao phải dành tiền đi mua thứ nhà đắt đỏ không được hỗ trợ gì cả?! Như vậy, trên 42.000 căn nhà tồn kho, chủ yếu là nhà ở phân khúc “không thấp” đứng trước nguy cơ chẳng ai chịu tiêu thụ cho. Còn dùng biện pháp chuyển đổi ư? Đến nhà quản lý còn kêu khó ra chính sách vì chưa làm cách nào để người bán không bị thiệt về chi phí mà người mua có thể hồ hởi về giá!

Nếu mọi sự diễn ra tốt đẹp như định hướng được nêu, sắp tới đây Bộ Xây dựng sẽ phải đi cứu… bất động sản cao cấp! Nếu nói không thể có viễn cảnh đó, há chẳng phải tự coi chính sách “kích thích” hiện nay sẽ… bất lực!?

Phó thống đốc NHNN Nguyễn Đồng Tiến cho biết, NHNN sẽ chỉ đạo các ngân hàng thương mại cho người dân vay mua nhà thu nhập thấp với mức 6%/năm với thời hạn vay 15 năm. Nhưng độ trễ chính sách ở Việt Nam đã khiến ông Dane Moodie - Giám đốc điều hành Colliers International Việt Nam - tỏ ra e dè: các chính sách ở thời điểm hiện tại mới dừng lại ở giai đoạn đề xuất, vì vậy vấn đề đầu tiên là cần bao nhiêu thời gian để thực hiện chúng.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, hiện cả nước có 56 dự án nhà ở xã hội được khởi công xây dựng với trên 1,8 triệu m2 sàn, tổng mức đầu tư hơn 10.000 tỉ đồng, đáp ứng được nhu cầu chỗ ở cho khoảng 130.000 người có thu nhập thấp. Trong đó, 27 dự án đã hoàn thành với 800.000 m2 sàn nhưng mới có 55.000 người vào ở. Như vậy, nhà ở cho người có thu nhập thấp không phải không có, mà là người dân chưa có hứng! Nếu đổ cho người dân thu nhập còn thấp, nhiều doanh nghiệp chết khiến họ khốn đốn mà chưa thể tiếp cận vốn vay thì hoàn toàn mâu thuẫn với chính cái tên “nhà ở cho người có thu nhập thấp”, và càng bất hợp lý với báo cáo thu nhập GDP bình quân đầu người chỉ thấy tăng. Chiếu theo báo cáo GDP trên đầu người năm 2012 dự kiến đạt 1.540 USD, và nếu tỷ lệ thất nghiệp mĩ miều như Tổng cục Thống kê công bố (tỷ lệ thất nghiệp của nền kinh tế lớn nhất thế giới dao động ở mức 7-8%, trong khi Việt Nam là 1,99%), thì rõ ràng người dân đã “giàu” hơn nhiều so với những lần sốt giá!

Như vậy, cái người dân thiếu đâu phải một sự “kích thích”…

Phần đa báo cáo ngân hàng đều trấn an dư luận rằng nợ xấu đang trong tầm kiểm soát, mà phần lớn lại đến từ bất động sản, qua đó có thể thấy nợ xấu không xấu như người ta tưởng. Vậy thì cần gì phải cứu khi sẽ chỉ chỉ tốt cho “nhóm lợi ích” đã thổi giá thị trường bất động sản lâu nay!