Khởi nghiệp thất bại: Hết hơi vì “ế”



Khởi nghiệp thất bại: Hết hơi vì “ế”

Lục Kiếm 0:13 11/9/2019

Công ty khởi nghiệp Rethink Robotics đã phát triển ra loại robot lao động mới có thể hoạt động an toàn cùng con người. Nhưng sau đó, họ đã phải đối mặt với vấn đề khó khăn nhất: bán chúng.

Ảnh: Evan Ackerman/IEEE Spectrum

Rất khó để dự đoán xu hướng và công nghệ cụ thể của tương lai có thể là gì, thậm chí còn khó khăn hơn đối với những người cố gắng tạo ra những đổi mới đó. “Phá cách” bất kỳ thị trường nào cũng là khó khăn cả. Những người làm việc ở tuyến đầu có thể có những sản phẩm đi trước thời đại hoặc đơn giản là phiên bản sai của loại sản phẩm sẽ “nắm lấy” người tiêu dùng và doanh nghiệp trong tương lai. Trong trường hợp robot, phần lớn thử-nghiệm-lỗi của công nghệ đã khiến những công ty đổ tiền vào đó “chảy máu”.

Khái niệm robot tồn tại bên cạnh con người như trợ lý trong công việc và cuộc sống cá nhân bắt nguồn từ những nhà tư tưởng như Isaac Asimov. Trong những năm gần đây, chúng ta lại thấy rằng: Nhiều thứ viễn tưởng hóa ra ngày càng gần với thực tế.

Tự động hóa đã trở thành thực tế của cuộc sống trong nhiều lĩnh vực sản xuất. Do đó, nhiều doanh nghiệp cũng đang tìm cách thêm lao động máy móc vào quy trình sản xuất để thay thế một phần lực lượng lao động con người. Chính trong cuộc cách mạng robot non trẻ này, Rethink Robotics ra mắt vào năm 2008 với những ý tưởng sáng tạo của riêng mình về những gì robot có thể làm được.

Rodney Brooks và Baxter

Ảnh: David Yellen

Rethink Robotics, do Ann Whitaker và Rodney Brooks thành lập, đã cố gắng cải thiện những gì họ thấy là sự thiếu sót của các robot khi ấy bằng hai cỗ máy mang tên Baxter và Sawyer, ra mắt lần lượt vào năm 2011 và năm 2015.

Trong khi hầu hết robot hiện tại có thể đảm đương các nhiệm vụ mà chúng ta “giao cho” - hành động như con vẹt được lập trình, chúng lại không thể đối phó với sự phức tạp hoặc thích nghi và bị nhốt vào trong không gian riêng mà chúng ta dành cho chúng, như các nhà máy và những môi trường riêng biệt cách xa con người vì lý do an toàn.

Baxter và Sawyer được thiết kế để vượt qua những thách thức này, nghĩa là dễ dàng lập trình với khuôn mặt hoạt hình cho phép robot giao tiếp với con người và đủ an toàn để đặt bên cạnh con người.

Baxter (trái) và Sawyer

Ảnh: Rethink Robotics

Rethink đã có khởi đầu đầy hứa hẹn, được những tờ báo lớn như New York Times và Time ca ngợi như là những người báo trước tương lai của robot. Họ cũng đã huy động được hơn 149 triệu USD khi còn “sống”. Sản phẩm của họ chỉ có giá khoảng 22.000 USD - khá thấp so với mặt chung khi đó.

Tuy nhiên, việc bán chúng lại không dễ dàng. Dù doanh số không được công khai, nhưng theo The Robot Report, đến tháng 9/2015, công ty mới vượt qua mốc 1.000 sản phẩm. Để so sánh, Universal Robot được thành lập năm 2005 và bán được hơn 8.000 sản phẩm vào cuối năm 2015, chỉ riêng trong năm 2015 là 3.000 sản phẩm. Điều đó khiến các nhà phân phối trở nên thất vọng và tập trung hơn vào Universal Robot.

Có thể thấy, dù vốn và sự yêu thích đều là thành phần chính của thành công, nhưng chúng cũng không đảm bảo chắc chắn sẽ dẫn đến kết quả đó. Cũng như chẳng tờ báo lớn nào đủ sức mạnh để đảm bảo mọi lời ngợi khen của họ sẽ không bao giờ lọt vào “hố đen”.

Robot Baxter

Ảnh: Rethink Robotics

Rethink đã đóng cửa vào tháng 10/2018. Như nhiều công ty sáng tạo đã phải đóng cửa khác, nhân viên của họ đã về tay đối thủ, IP cũng bị chiếm dụng. Song ít nhất, những ý tưởng của Rethink sẽ còn tiếp tục được nuôi dưỡng.

Nguyên nhân khiến một công ty đầy hứa hẹn phải đóng cửa? Theo Techcrunch, doanh số bán hàng là yếu tố quyết định.

The Robot Report lý giải cho nhu cầu yếu là bởi các vấn đề kỹ thuật làm giảm độ chính xác của robot, trong khi đây lại là mối quan tâm đáng kể. Bài báo cũng đặt vấn đề rằng: Rethink đã thất bại khi Baxter và Sawyer không thể đáp ứng yêu cầu hoạt động trong nhà máy sản xuất, nên chỉ đành hiện diện trong ngành giáo dục, tập luyện và nghiên cứu mà robot chưa phổ biến lắm. Thất bại trong việc tìm kiếm không gian trên thị trường đã cho thấy sự thiệt hại, do sự cạnh tranh khi các công ty chế tạo robot khác xâm nhậm vào không gian của cobot (viết tắt của collaborative robot cộng tác - robot có thể làm việc chung với con người).

Rethink cũng thiếu điều kiện mà một số công ty chế tạo robot khác cần có, đó là công ty có “ví dày”. Giám đốc điều hành của Rethink Scott Eckert nói với tờ Boston Globe rằng một thỏa thuận mua lại đã bị sụp đổ, dẫn đến việc công ty đột ngột đóng cửa. Techcrunch cũng đưa tin số phận của công ty có thể đã khác nếu Rethink giải quyết nhu cầu cho một tập đoàn ngày càng mở rộng như Amazon hay Google, cả hai đã mua lại các công ty robot khác trong vài năm qua để thêm vào danh mục đầu tư của họ. Có thể mô tả Rethink như sau: đúng sản phẩm, sai thời gian hoặc không đủ đường băng để bán.

Cùng với sự ra đời và phát triển của nhiều công nghệ mới, Rethink và các công ty khác có thể phải chịu chi phí cho cả việc xử lý các nút thắt công nghệ và chờ đợi công chúng bắt kịp sự đổi mới. Nhưng điều đó cũng không thể phủ định rằng: Rethink đã có một số sai lầm, khi cho rằng các công ty robot thành công là điều không thể hoài nghi. Các công ty sáng tạo có thể theo đuổi giải quyết những vấn đề rất mới cho người khác, nhưng thường không giải quyết được những vấn đề “cũ” của chính mình.


Lục Kiếm