Khởi nghiệp thất bại: Chỉ lợi nhuận thôi là chưa đủ



Khởi nghiệp thất bại: Chỉ lợi nhuận thôi là chưa đủ

Lục Kiếm 6:57 16/10/2019

Đó là những gì Kozmo, công ty tiên phong trong ngành giao hàng trực tuyến được cho là thành công lớn đầu tiên của New York trong thời kỳ bùng nổ dotcom, đã học được khi các nhà đầu tư rút tiền vào năm 2001, công ty tuyên bố ngừng hoạt động và sa thải 1.100 nhân viên còn lại.

Ảnh minh họa

Năm 1998, Kozmo, do một doanh nhân trẻ sáng lập trong căn hộ East Village với lời hứa rằng sẽ giao mọi hàng hóa cho người tiêu dùng trong vòng một tiếng, và đã phát triển thành một công ty hơn 3.300 nhân viên, kiếm được lợi nhuận tại các thị trường lớn nhất từ tháng 12/2000.

Có lẽ họ vẫn sẽ tiếp tục những ngày sáng chói ấy, nếu kế hoạch sáp nhập với PDQuick, công ty đang làm mưa làm gió ở thị trường giao hàng Los Angeles khi ấy, được hoàn tất bởi công ty mới sẽ trở thành cái tên hàng đầu ở 6 thị trường thành công nhất, theo các giám đốc công ty kể lại.

Các nhà đầu tư thường nói rằng đối với các công ty dotcom, lội nhuận là chén thánh. Nhưng với Kozmo, lợi nhuận thôi là chưa đủ.

Ảnh: Slate

Thực tế, các giám đốc điều hành của Kozmo đã tìm cách để giao hàng trực tuyến hiệu quả, dù muộn. Sau khi chỉ số Nasdaq giảm mạnh vào tháng 4/2000 làm cạn kiệt thị trường đại chúng, Kozmo đã giảm chi phí thông qua việc sa thải và tăng doanh thu bằng cách thêm các mặt hàng có tỷ suất lợi nhuận cao hơn so với việc cung cấp băng video, đầu DVD và hay những lon Coca-Cola 16oz. Và họ cũng tăng phí giao hàng.

Ví dụ, tại New York, công ty đã kiếm được lợi nhuận 200.000 USD và doanh thu 2 triệu USD trong tháng 12/2000, trái ngược với tháng 6/2000 công ty bị lỗ 2,5 triệu USD với doanh thu chỉ 800.000 USD.

Nhưng cuối cùng thì họ vẫn chạm đến vấn đề kinh tế học cơ bản.

Ảnh minh họa

Những người ủng hộ Kozmo đã đầu tư gần 280 triệu USD vì tin rằng công ty sẽ cách mạng hóa cách mọi người mua sắm và mang về những khoản lãi lớn. Nhưng với những gì đã xảy ra thì rõ ràng mặc dù giao hàng trực tuyến có tiềm năng lợi nhuận, nhưng không có khả năng tạo ra lợi nhuận cao như họ dự đoán.

Michael Drapkin, người sáng lập công ty tư vấn thương mại điện tử Drapkin Technology Corporation, tác giả cuốn Three Clicks Away: Advice from the Trenches of E-Commerce, cho biết: Điều đó đặt ra câu hỏi về việc đổ quá nhiều tiền vào một startup như Kozmo. “Giao hàng trong ngày là hoạt động kinh doanh có lợi nhuận cực mỏng. Ngay cả khi nắm được thị trường, bạn cũng không bao giờ có đủ tiền để có thể gọi là có lãi từ khoản đầu tư 280 triệu USD.”

Các công ty dotcom từng không phải lo lắng về vấn đề này, bởi họ có thể chờ đợi người đến mua lại hoặc lên sàn và bán cổ phiếu rầm rộ. Nhưng kể từ khi sàn Nasdaq bắt đầu giảm mạnh và hình thành nên cái gọi là “bong bóng dotcom”, cả hai lựa chọn đó biến mất.

Alice O'Rourke, cựu đầu tư mạo hiểm, cựu Giám đốc Hiệp hội Truyền thông New York, đánh giá: “Tôi không nghĩ có thể biến ý tưởng thành công ty toàn cầu chỉ trong vòng ba năm. Không thể có công ty phổng phao chỉ trong một đêm, như bạn không thể lớn ngay chỉ sau vài niêu cơm vậy.”

Ảnh minh họa: Virgin

Trong ngành công nghiệp Internet của New York, người ta cực kỳ thất vọng trước thất bại của Kozmo, vì thực tế là Flatiron Partners, Softbank và những người ủng hộ khác đã tuyên bố trước đó rằng họ sẽ đầu tư thêm 25 triệu USD.

Các quan chức của Kozmo chia sẻ rằng thành công tài chính và sự tăng trưởng cơ sở khách hàng từ 150.000 lên 400.000 (trước khi đóng cửa) cho thấy giao hang trực tuyến có thể kinh doanh. (Điều đó đúng với bức tranh ngày nay, nhưng giao hàng trong ngày thì chưa hẳn.) Họ cho rằng các vấn đề của Kozmo là kết quả của việc chi quá nhiều tiền trong thời kỳ bong bóng dotcom. Nếu tập trung vào ít thành phố hơn và tạo ra phân khúc nhỏ phù hợp hơn với tỷ suất lợi nhuận vừa phải, có thể câu chuyện đã rẽ lối khác.

Ảnh: Kozmo

Tuy nhiên, khi chuyện giao hàng đã quá phổ biến, đến năm 2013, Yummy.com mua bản quyền và nhà bán lẻ Barnaby Montgomery mở lại Kozmo ngay chính tại Los Angeles. Nhưng thay vì cung cấp đủ thứ linh tinh và “không nhằm đến chính những người mua hàng thực sự”, như lời ông chủ mới, Kozmo ngày nay đã tập trung vào nhóm khách “lười” đến siêu thị, giống như Yummy. Nhưng Yummy đánh vào nhóm muốn nhận hàng nhanh chóng và đổi lại họ phải chấp nhận phí cao, trong khi Kozmo có mức giá bình dân hơn rất nhiều với việc hoàn thành đơn hàng mất thời gian hơn. Hãy chờ xem Kozmo phiên bản mới có bước vào vết xe đổ hay không.


Lục Kiếm